Banham v. Kannhaiya Lal

Supreme Court of India · 10 Apr 2019
L. Nageshwari; M. R. Shah
Criminal Appeal No. 645 of 2019 @ SLP (Crl) No. 626 of 2015
criminal appeal_allowed Significant

AI Summary

The Supreme Court modified the appellant's conviction from murder under Section 302 IPC to culpable homicide not amounting to murder under Section 304 Part I IPC, emphasizing the absence of intention to cause death.

Full Text
Translation output
ररिपपोरर्टेबल
भभारिततीय उच्चत्तम नभायभालय
कक्रिकमनल अपतीललेर कलेतभाकधिकभारि
कक्रिकमनल अपतील ससंखभा. 645/ 2019
कक्रिकमनल एस. एल. पती. ससंखभा . 626/2015
रिभाजससभान सरिकभारि .......... अपलेलभासंर
बनभाम
कनन्हैयभा लभाल ..........रिलेसपोसंडडेंर
कनरर्णय
एम .आरि. शभाह जसस्टिस.
JUDGMENT

1. अननुमकत दती ।

2. यह अपतील रिभाजससभान उच्च नभायभालय कले नभाय कविभभाग कती कडवितीजन बडेंच कले कनरर्णय कदनभासंक 23.05.2014 जपो कती आपरिभाकधिक अपतील ससंखभा 303 /2009 मडें पभाररित हुआ हन्है मडें उच्च नभायभालय नले प्रकतविभादती दभारिभा दभायरि अपतील कपो सतीकभारि करितले हुए, उनडें भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले बजभाय कती धिभारिभा 304 भभाग क कले तहत दपोषती ठहरिभायभा । हभाईकपोरर्ण नले प्रकतविभादती कपो 8 विषर्ण कले कठपोरि कभारिभाविभास कती सजभा सनुनभाई औरि 1000 / - रुपयभा कभा जनुमभार्णनभा अदभा करिनले कले कलए प्रकतविभादती कपो आदलेकशत ककयभा औरि जनुमभार्णनले कती रिभाकश कभा भनुगतभान नहतीसं करिनले परि, एक महतीनले कभा सभाधिभारिर कभारिभाविभास कती सजभा सनुनभाई । रिभाज नले उक फन्हैसलले कले सखिलभाफ इस अपतील कपो प्रभासकमकतभा दती।

3. एक दलतीप कनुमभारि दभारिभा प्रसम ससूचनभा ररिपपोरर्ण पनुकलस स्टिलेशन कनमभाहलेडभा मडें FIR नसंबरि 32/2008 दजर्ण करिभाई गई सती। यह आरिपोप लगभायभा गयभा कक 26.01.2008 कपो, जब PW[5] सनुशती कन्हैलभाशती खिलेत सले ललौर रिहती सती तब उनकती उपसससकत मडें, कनन्हैयभा लभाल नले रिभाजसू (ममृतक) कले कसरि परि कनुलभाडती सले विभारि करि हमलभा ककयभा । PW[5] कले अननुसभारि, रिभाजसू नतीचले कगरि गयभा औरि इसकले रिपोनले परि, अन व्यसक मलौकले परि पहुसंच गए। आरिपोपती भभाग गयभा। उस रिभाजसू नले चपोर कले कभारिर दम तपोड कदयभा। जभासंच कले समभापन कले उपरिभासंत, जभासंच अकधिकभारिती नले आरिपोपती कले सखिलभाफ आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले तहत दसंडनतीय अपरिभाधि कले कलए आरिपोप पत प्रसनुत ककयभा । कक आरिपोपती नले फररियभाद कती विह दपोषती नहतीसं हन्है औरि इसकलए उसले आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले तहत अपरिभाधि कले कलए सलेशन नभायभालय दभारिभा अनतीकभा कभा सभामनभा करिनभा पडभा । अकभयपोजन पक नले 17 गविभाहपोसं कपो परितीककत करिविभायभा कजसमले पतीडबसू 1 डड कले.आकसफ, कजनपोसंनले चपोर प्रकतविलेदन (प्रदशर्ण 1) जभारिती कती सती, PW[5] सनुशती कन्हैलभाशती; PW15 डड. अनतीस अहमद, कजनपोसंनले ममृतक कती पपोस्टिमडरर्णम ररिपपोरर्ण तन्हैयभारि कपो सती। गविभाहपोसं कले मभाध्यम सले कजनकती जभासंच कती गई, अकभयपोजन पक दभारिभा दसभाविलेजती सभाक ररिकडडर्ण परि लभायभा गयभा कजसमले चपोर प्रकतविलेदन (प्रदशर्ण प 1) औरि सभास हती पपोस्टिमडरर्णम ररिपपोरर्ण शभाकमल सती । उसकले बभाद, सतीआरिपतीसती कती धिभारिभा 313 कले तहत आरिपोपती कभा बयभान दजर्ण ककयभा गयभा, कजसमडें आरिपोपती नले कहभा कक उसले झसूठभा फसंसभायभा गयभा हन्है। आरिपोपती दभारिभा अपनले बचभावि मडें कपोई सभाक / गविभाह प्रसनुत नहतीसं ककयभा गयभा। इसकले बभाद, सबसूत कती सरिभाहनभा परि, कविदभानन सलेशन कपोरर्ण नले दपोषती कपो आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले तहत दसंडनतीय अपरिभाधि कले कलए दपोषती ठहरिभायभा औरि उसले आजतीविन कभारिभाविभास कती सजभा सनुनभाई एविसं सभास मडें 1000 रुपयले कले जनुमभार्णनले कपो सजभा सनुनभाई औरि जनुरिमभानभा न जमभा करिविभानले कपो ससूरित मडें एक मभाह कले सभाधिभारिर कभारिभाविभास कती सजभा सनुनभाई. 3.[1] कविदभान सलेशन कपोरर्ण कले दभारिभा कदए गए कनरर्णय, सजभा कले आदलेश औरि पभाररित सजभा सले दनुखिती औरि अससंतनुष हपोकरि प्रकतविभादती अकभयनुक नले मभाननतीय उच्च नभायभालय मडें अपतील ससंखभा 303 /2009 कपो प्रभासकमकतभा दती, उच्च नभायभालय नले आपरिभाकधिक अपतील ससंखभा 303/2009 मडें कदए गए कनरर्णय औरि आदलेश मडें, उच्च नभायभालय नले अपतील कपो आसंकशक रूप सले सतीकभारि ककयभा जपोकक अकभयनुक दभारिभा कती गयती सती औरि अकभयनुक कपो आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले बजभाय आईपतीसती कती धिभारिभा 304 भभाग क कले तहत दपोषती ठहरिभायभा हन्है । इसकलए, रिभाज दभारिभा वितर्णमभान अपतील उच्च नभायभालय दभारिभा पभाररित ककए गए कनरर्णय औरि आदलेश कले सखिलभाफ कजसमले कपोरर्ण दभारिभा आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कले ससभान परि भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 304 कभा भभाग क मडें दपोषती मभानभा हन्है।

4. अपतीलकतभार्ण रिभाज कती ओरि सले कविदभानन अकधिविकभा नले सखती सले प्रसनुत ककयभा हन्है कती मभामलले कले तथ औरि पररिसससकतयपोसं मडें उच्च नभायभालय दभारिभा तनुकर हुई हन्है कजसमले उच्च नभायभालय दभारिभा आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कले ससभान परि भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 304 कभा भभाग क मडें दपोषती मभानभा हन्है. 4.[1] अपतीलकतभार्ण रिभाजससभान रिभाज कती ओरि सले कविदभानन अकधिविकभा नले सखती सले प्रसनुत ककयभा हन्है कक उच्च नभायभालय दभारिभा आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कले ससभान परि भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 304 कभा भभाग क मडें दपोषती मभानभा हन्है, इसकभा मनुखभा कभारिर यह हन्है कक ममृतक कले सरि परि कसफर्ण एक चपोर कररित हुई हन्है. उनपोसंनले यह भती पक रिखिभा हन्है कक हभालभासंकक उच्च नभायभालय नले कबलनुल भती इस तथ परि कविचभारि नहतीसं ककयभा कक आरिपोपती नले एक कनुलभाडती सले विभारि ककयभा सभा जपोकक एक घभातक हकसयभारि हन्है औरि विह भती शरितीरि कले महत्वपसूरर्ण कहसले परि, यभानती कसरि परि । यह प्रसनुत ककयभा जभातभा हन्है कक कचककत्सकतीय प्रमभार कले अननुसभारि, कसरि कती चपोर प्रकमृकत कले सभाधिभारिर पभाठ्यक्रिम मडें मलौत कभा कभारिर बननले कले कलए पयभार्णप सती। यह प्रसनुत ककयभा जभातभा हन्है कक, इसकलए, उच्च नभायभालय नले आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कले ससभान परि भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 304 कभा भभाग क मडें दपोषती मभान उकचत नहतीसं ककयभा हन्है I 4.[2] इसकले आगले अपतीलकतभार्ण रिभाजससभान रिभाज कती ओरि सले कविदभानन अकधिविकभा नले प्रसनुत ककयभा हन्है कक उच्च नभायभालय दभारिभा एक औरि कभारिर कदयभा गयभा हन्है यह हन्है कक अकभयनुकपोसं औरि ममृतक कले बतीच कपोई कविविभाद सभा औरि इसकलए यह कहभा जभा सकतभा हन्है इस मभामलले कक पररिसससकतयपोसं मडें आरिपोपती कती ओरि सले मलौत कररित करिनले कभा इरिभादभा नहतीसं सभा । यह प्रसनुत ककयभा गयभा हन्है कक हभालभासंकक उच्च नभायभालय इस तथ परि कविचभारि करिनले औरि उसकती प्रशसंसभा / पनुन: प्रशसंसभा करिनले मडें कविफल रिहभा हन्है कक उस समय जब यह घरनभा घरती सती, उस समय कपोई झगडभा नहतीसं सभा औरि झगडभा कनुछ घसंरपोसं पहलले हुआ सभा,उस समय नहतीसं जब घरनभा हुई सती। 4.[3] अपतीलभासर रिभाजससभान रिभाज कती ओरि सले पलेश हपोनले विभालले कविदभानन अकधिविकभा नले यह प्रकर ककयभा हन्है कक प्रकरिर कले तथ औरि पररिसससकतयपोसं मडें औरि ममृतक कले आयती चपोरपो सले यह प्रकरिर सष रूप सले हतभा कभा हन्है जपोकक आईपतीसती कती धिभारिभा 300 कती पररिभभाषभा कले भतीतरि हतभा कभा मभामलभा औरि इस तरिह कविदभानन सत नभायभालय नले आरिपोपती कपो सहती रूप सले आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले तहत अपरिभाधि कले कलए दपोषती ठहरिभायभा सभा. ररिकडडर्ण परि सबसूत पसूरिती तरिह सले कविपरितीत हन्है औरि इसकलए इस नभायभालय कले दभारिभा हसकलेप ककयभा जभानभा आविश्यक हन्है ।

5. प्रकतविभादती मसूल अकभयनुक कती ओरि सले पन्हैरिविती करि रिहले कविदभानन अकधिविकभा नले अपतील कभा कविरिपोधि करितले हुए सखती सले प्रसनुत ककयभा हन्है कक आरिपोपती कती सजभा कपो धिभारिभा 302 भभारिततीय दसंड ससंकहतभा सले धिभारिभा 304 पभारर्ण क मडें बदलतले समय उच्च नभायभालय दभारिभा कविश्वसनतीय कभारिर बतभायले गए हन्है ओरि नभायभालय दभारिभा प्रभाससंकगक पररिसससकतयपोसं परि कविचभारि ककयभा हन्है ओरि इसकले पशभात इस कनष्कषर्ण परि पहुसंचले हन्है कक अकभयनुक कभा इरिभादभा ममृतक कपो मभारिनले कभा नहतीसं कहभा जभा सकतभा यह प्रसनुत ककयभा जभातभा हन्है कक उच्च नभायभालय नले ससंबसंकधित पररिसससकतयपोसं परि कविचभारि ककयभा हन्है औरि इसकले बभाद सजभा कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 304 भभाग क सले सजभा कपो पररिविकतर्णत करि कदयभा गयभा हन्है ओरि यहभा इस नभायभालय दभारिभा हसकलेप ककए जभानले कती आविश्यकतभा हन्है।

6. दपोनपोसं पकपोसं कक ओरि सले प्रसनुत हपो रिहले कविदभानन अकधिविकभाओ कपो कविसररित रूप मडें सनुनभा गयभा । 6.[1] हमनले सत नभायभालय दभारिभा पभाररित कनरर्णय औरि आदलेश औरि उच्च नभायभालय दभारिभा पभाररित कनरर्णय औरि आदलेश परि कविसभारि सले कविचभारि ककयभा हन्है । कविदभानन सत नभायभालय नले अकभयनुक कपो आईपतीसती कती धिभारिभा 302 कले तहत अपरिभाधि कले कलए दपोषती ठहरिभायभा । हभालभासंकक, अकभयनुक दभारिभा अपतील मडें, उच्च नभायभालय नले दपोषकससद कपो आईपतीसती कती धिभारिभा 302 सले आईपतीसती कती धिभारिभा 304 भभाग I मडें रूपभासंतररित ककयभा हन्है। जबकक ऐसभा करिनले परि, उच्च नभायभालय दभारिभा अननुछलेद 15 मडें कनम्नकलसखित कभारिर कदए हन्है- 15। मभामलले कती पररिसससकतयपोसं मडें, यह ससंदलेह सले परिले सभाकबत हपोतभा हन्है कक रिभाजमल कती ममृतनु अकभयनुक कनन्हैयभा लभाल दभारिभा उसकले कसरि परि कररित एक कनुलभाडती कक चपोर सले हुई हन्है । यह भती एक सतीकभारि तथ हन्है कक एक सले जभादभा चपोर नहतीसं हन्है इसकले अलभाविभा, यह भती ररिकडडर्ण मडें हन्है कक घरनभा कले कदन कती सनुबह,आरिपोपती औरि ममृतक कले बतीच एक कविविभाद सभा औरि इसकलए यह कहभा जभा सकतभा हन्है कक प्रकरिर कक पररिसससकतयपोसं मडें ममृतनु कभाररित करिनले कले कपोई इरिभादभा आरिपोपती अपलेलसंर कभा नहतीसं सभा ललेककन इस अकधिकनयम दभारिभा कजस कभारिर ममृतनु हुई सती ऐसभा प्रततीत हपोतभा हन्है कक आरिपोपती कती ओरि सले ममृतनु कभा कपोई इरिभादभा नहतीसं सभा इस तरिह कती शभारितीररिक चपोर कररित करिनले कले इरिभादभा सभा कजससले मलौत कती ससंभभाविनभा सती औरि इसकलए उसकती सजभा भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले बजभाय भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 304 पभारर्ण I मडें बदल दलेनती चभाकहए । 6.[2] अब जहभासं तक उच्च नभायभालय दभारिभा भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले असंतगर्णत दले गयती सजभा कपो धिभारिभा 304 भभाग I पररिविकतर्णत करितले हुए कदयभा गयभा मनुख कभारिर यह हन्है कक यह प्रकरिर एक मभात चपोर सले समसंकधित हन्है, यहभाह यह दलेखिनभा जरुरिती हन्है कक ममृतक उसती एक चपोर जपोकक सरि परि मभारिती गयती सती सले मभारिभा गयभा हन्है जपोकक कनुलभाडती सले कभाररित कक गयती सती. उपरिपोक तथ सजभा कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कपो 304 पभारर्ण १ मडें बदलनले कले कलए पयभार्णप आधिभारि नहतीसं हपो सकतभा । 6.[3] अरुर रिभाज (सनुप्रभा) कले मभामलले मडें इस नभायभालय नले दलेखिभा औरि यह मभानभा कक जब भती एक चपोर कभाररित कती जभातती हन्है तपो कपोई कनकशत कनयम नहतीसं हपोतभा हन्है कक धिभारिभा 302 कपो आककषर्णत नहतीसं ककयभा जभाएगभा। यह मनभायभा जभातभा हन्है औरि इस नभायभालय दभारिभा पसूविर्वोक कनरर्णय मडें यह कनधिभार्णररित ककयभा हन्है कक कजस तरिह कले हकसयभारि कले इसलेमभाल ककयभा गयभा ओरि शरितीरि कले कजस नभाजनुक भभाग परि चपोर कभाररित कक गयती इस बभात कपो ससंदलेह सले परिले सभाकबत करितले हन्है कक आरिपोपती कभा उदलेश्य ममृतक कक ममृतनु कभाररित करिनले कभा सभा. इसकले अलभाविभा यह भती दलेखिभा गयभा हन्है ओरि इस कपोरर्ण दभारिभा अकभकनधिभार्णररित ककयभा गयभा हन्है कक एक बभारि जब यले सभारिले तत प्रमभाकरत हपो जभातले हन्है तपो इस बभात कभा कपोई महत्व नहतीसं रिह जभातभा कक विभारि एक बभारि ककयभा गयभा हन्है यभा कफरि कई बभारि ककयभा गयभा हन्है । 6.[4] अशपोककनुमभारि मगभाभभाई विरकरि (सनुप्रभा) कले मभामलले मडें, मलौत ममृतक कले कसरि परि एक झरकभा लगनले सले हुई सती एक लकडती कले मसूसल कले सभास। पतभा चलभा कक आरिपोपती मसूसल कभा इसलेमभाल करितले सले इस तरिह कले बल कले सभास कक ममृतक कभा कसरि रनुकडपोसं मडें रसूर गयभा। इस नभायभालय नले कविचभारि ककयभा कक कभा मभामलभा धिभारिभा 302 कले तहत आएगभा यभा IPC कती धिभारिभा 300 कभा अपविभाद 4 कले तहत. इस कपोरर्ण दभारिभा यह अकभकनधिभार्णररित ककयभा गयभा कक ममृतक परि कजस तरिह कक चपोर कभाररित कक गयती हन्है विह न कलेविल आरिपोपती कती ममृतक कपो जभान सले मभारिनले कती मसंशभा कपो दशभार्णतभा हन्है बसल यह भती दशभार्णतभा हन्है कती इस बभात कती पसूरिती जभानकभारिती आरिपोपती कपो सती I यह भती दलेखिभा गयभा हन्है कक इस तरिह कभा विभारि कसफर्ण ममृतक कक ममृतनु कभाररित करिनले कले कलए हती हपो सकतभा हन्है I यह भती दलेखिभा गयभा हन्है कक कपोई भती समझदभारि इसंसभान अपनती सपोच कले ककसती भती दभायरिले सले सपोचले इसती कनष्कषर्ण परि पहुसंचलेगभा कक इस तरिह कक चपोर जपोकक शरितीरि कले प्रमनुखि असंग परि ऐसले हकसयभारि सले कभाररित कक जभाए कजससले ममृतनु कनकशत हन्है । 6.[5] इसती तरिह कभा कनष्कषर्ण इस कपोरर्ण दभारिभा लतीलभा रिभाम उरर्ण लतीलभा धिरिरि (सनुपरिभा) मडें अन कई फन्हैसलपो कपो ध्यभान मडें रिखितले हुए इसती कबसंदनु परि यभानती कक एक चपोर कले प्रकरिर मडें यह पभायभा हन्है कक कभा इस तरिह कले प्रकरिर भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले तहत यभा कफरि भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 304 पभारर्ण १ कले तहत आएसंगले, इस कपोरर्ण दभारिभा उच्च नभायभालय कले फन्हैसलले कपो बदलभा गयभा ( उस प्रकरिर मडें भती कनरर्णय उच्च नभायभालय रिभाजससभान कभा सभा ) औरि आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले आधितीन अपरिभाधि कक सजभा दती गयती. इसती कनरर्णय मडें इस कपोरर्ण दभारिभा भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 300 कले एकलेपशन 4 परि अननुचलेद - “21 मडें यह दलेखिभा गयभा कक " एकलेपशन 4 कले असंतगर्णत गन्हैरि इरिभादतन हतभा हतभा नहतीसं हन्है अगरि उस सलेक्शन मडें दती गयती शतर्टे पसूरिती हपोतती हपो १) कक अधिकनयम कपो कबनभा ककसती पसूविर्णकचसंतन कले ककयभा गयभा हपो २) अकसभातन झगडभा हुआ हपो ३) अकधिकनयम जपो हन्है विपो अकसभातन लडभाई कले दलौरिभान सससकत कक गहमभागहमती मडें हपोनभा चभाकहए ४) अपरिभाधि कभाररित करिनले विभालले दभारिभा सससकत कभा फभायदभा नहतीसं उठभानभा चभाकहए औरि उसकभा व्यविहभारि बबर्णरितभा पसूविर्णक नहतीसं हपोनभा चभाकहए। "

7. इस कपोरर्ण दभारिभा लभागसू ककयले गए क़भानसून जपोकक ऊपरि कविचभारि ककयले गए प्रकरिरपो मडें अकभकनधिभार्णररित कक गयती हन्है कपो इस प्रकरिर कले तथ औरि पररिसससकतयपोसं मडें लभागसू करिनले परि औरि जपो उच्च नभायभालय दभारिभा आरिपोपती कक सजभा कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 सले धिभारिभा 304 पभारर्ण 1 मडें पररिविकतर्णत ककयले जभानले कले पतीछले कदए गए कविचभारिर जपोकक अननुचलेद 15 मडें कदए गए हन्है, हम इस कनष्कषर्ण परि पहुसंचतले हन्है कक उच्च नभायभालय कले आदलेश कविकमृत हन्है ओरि ररिकडडर्ण परि उपलब सभाक कले कबलकनुल कविपरितीत हन्है। पती.डती 1 डड क.आकसफ कक सभाक कले अननुसभारि ममृतक कले कनम्नकलसखित चपोर आयती सती । १) इसंसतीसलेड विपोहड 7 cm * 0.[5] cm खिभाल तक गहरिती औरि सरि कती हडती बतीच सले कदखि रिहती सती । २) खिरिपोसंच 1cm * 0.5cm दभाए पन्हैरि कले बतीच कले कहसले मडें। पती डती 15 डड अनतीस अहमद कले अननुसभारि एक 4 cm कभा असससभसंग परितीतल औरि ऑसककपरल रितीजन मडें पभायभा गयभा । उनपोसंनले यह भती कहभा हन्है कक यह सरि परि लगती चपोर प्रकमृकत कले सभामभान पभाठ्यक्रिम मडें मलौत कभा कभारिर बननले कले कलए पयभार्णप हन्है । इस प्रकभारि आरिपोपती नले शरितीरि कले महत्वपसूरर्ण भभाग परि घभातक हकसयभारि कनुलभाडती कभा इसलेमभाल ककयभा,जपो घभातक सभाकबत हुआ।

8. उच्च नभायभालय दभारिभा कदयभा गयभा एक औरि कभारिर यह हन्है कक विहभाह कपोई दपोहरिभायभा चपोर नहतीसं सती। यह शभायद हती कपोई गभाउसंड हपो कजससले कक भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 सले धिभारिभा 304 कले भभाग I मडें सजभा कपो पररिविकतर्णत ककयभा जभा सकले। कसरि जन्हैसले शरितीरि कले महत्वपसूरर्ण कहसले परि एक हती जपोरिदभारि विभारि विह भती घभातक हकसयभारि कनुलभाडती दभारिभा औरि बल कले सभास प्रयपोग ककयभा गयभा जपो घभातक कसद हुआ औरि यह धिभारिर करिनले कले कलए पयभार्णप सभा कक यह हतभा कभा मभामलभा सभा जपोकक आईपतीसती कती धिभारिभा 300 कती पररिभभाषभा कले भतीतरि आतभा हन्है । 8.[1] उच्च नभायभालय दभारिभा कदयभा गयभा एक औरि कभारिर यह हन्है कक घरनभा कले कदन, सनुबह मडें आरिपोपती औरि ममृतक कले बतीच एक झगडभा हुआ औरि इसकलए यह कहभा जभा सकतभा हन्है मभामलले कती पररिसससकतयपोसं मडें अकभयनुक कती ओरि सले ममृतनु कभाररित करिनले कभा कपोई इरिभादभा नहतीसं सभा ललेककन विह तथ कजसकले कभारिर ममृतनु कभाररित हुई यह दशभार्णतभा हन्है कक इरिभादभा ऐसती चपोर पहुसंचभानले कले सभा कजससले ममृतनु हपो जभाए। उपरिपोक तथ ररिकडडर्ण परि आयती सभाक कले कविपरितीत हन्है। यहभाह यह नपोर करिनभा आविश्यक हन्है कक यह आरिपोपती कले विह कलेस नहतीसं हन्है जहभा यह यले कह सकले कक जब घरनभा घभारती उसती विक आरिपोपती ओरि ममृतक कले बतीच झगडभा हुआ सभा। अगरि कपोई झगडभा हुआ भती सभा तपो विह सनुबह हुआ सभा जपोकक घरनभा कले समय सले बहुत पहलले सभा। कसफर्ण इसती कभारिर कक झगडभा बहुत पहलले हुआ हपो सकतभा सभा औरि कबलकनुल घरनभा कले समय कले नज़दतीक नहतीसं हुआ सभा, इसकभा कनष्कषर्ण यह नहतीसं कनकलभा जभा सकतभा कक आरिपोपती कभा ममृतक कपो जभान सले मभारिनले कभा कपोई इरिभादभा नहतीसं सभा इसकलए उपरिपोक कभारिर सले उच्च नभायभालय सले गसंभतीरि तनुकर हुई हन्है जपोकक भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कपो धिभारिभा 304 पभारर्ण १ मडें पररिविकतर्णत करिनले कले कभारिर हुई हन्है। इस प्रकभारि, हम इस कविचभारि कले हह कक उच्च नभायभालय कभा कनरर्णय प्रकर रूप सले कविकमृत औरि ररिकडडर्ण परि उपलब सभाक सले कविपरितीत । उच्च नभायभालय नले फलेरिबदल मडें गसंभतीरि तनुकर कती हन्है जपोकक भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कक धिभारिभा 302 कले तहत सजभा कपो धिभारिभा 304 पभारर्ण १ मडें पररिविकतर्णत करिनले कले कभारिर हुई हन्है। औरि इसकलए इस नभायभालय कले हसकलेप नभाय कले कहतपोसं कती पसूरर्ण कविफलतभा कपो कम करिनले कले कलए आविश्यक हन्है ।

9. ऊपरि कदए गए कभारिरपोसं औरि उपरिपोक कभारिरपोसं कले मदलेनजरि,हम इस अपतील कती अननुमकत दलेतले हह, हभाई कपोरर्ण कले कनरर्णय कपो असतीकभारि करितले हन्है औरि रटभायल कपोरर्ण दभारिभा दपोषती ठहरिभाए जभानले कले फन्हैसलले कपो बहभाल करितले हन्है जहभा आरिपोपती कपो भभारिततीय दसंड ससंकहतभा कती धिभारिभा 302 कले तहत सजभा सनुनभाई गयती सती कजसकले अननुसभारि प्रकतविभादती आरिपोपती कविदभानन कविचभारिर नभायभालय कले अननुसभारि आजतीविन कभारिभाविभास कती सजभा भनुगतलेगभा । अगरि आरिपोपती पहलले हती उच्च नभायभालय कले आदलेशभाननुसभारि सजभा कभारकरि जलेल सले बभाहरि आ चसूकभा हन्है तपो प्रकतविभादती आरिपोपती अपनती बभाकती सजभा कभारनले कले कलए आत्मसमपर्णर करि दलेगभा ।

10. इस आदलेश कती एक प्रकत रिकजस्टिटती दभारिभा ससंबसंकधित कलेत कले मनुख नभाकयक मकजस्टिटलेर कपो अननुपभालन हलेतनु अगलेकषत कती जभाएगती ।....................जसस्टिस (एल. नभागलेश्वरि रिभावि)....................जसस्टिस (एम.आरि.. शभाह) नई कदलती अप्रन्हैल 10, 2019 कडससलेमरि-: शभासब्दिक भभाषभा मडें अननुविभाकदत कनरर्णय मनुकदमलेबभाज पकपोसं कले प्रकतबसंकधित उपयपोग कले कलए हन्है कजससले विह उसकती भभाषभा कपो समझले, इसकले आलभाविभा अन उदलेश्य कले कलए इसलेमभाल नहतीसं ककयभा जभानभा चभाकहए। सभती व्यभाविहभाररिक औरि आकधिकभाररिक उदलेश्यपोसं कले कलए, कनरर्णय कभा असंगलेजती ससंस्करिर प्रभामभाकरक हपोगभा औरि कनषभादन औरि कभायभार्णनयन कले उदलेश्य कले कलेत मडें असंगलेजती ससंस्करिर हती उपयपोगती हपोगभा ।