Full Text
Translation output
¼baxzth Hkk”ksr eqfnzr dsysY;k U;k;fu.kZ;kpk ejkBh vuqokn½ izdk'ku;ksX;
Hkkjrkps loksZPp U;k;ky; fnok.kh vihyh; vf/kdkfjrk fnok.kh vihy Ø- 4894@2019
¼,l-,y-ih-¼d½Ø-2784@2011 e/kwu mn~Hko.kkjs½ fxjh'k dqekj ------vfiydrkZ fo:/n egkjk"Vª 'kklu vkf.k brj --------mRrjoknh
U;k;fu.kZ;
U;k;k/kh'k ,e- vkj- 'kgk vuqerh iznku-
2- mPp U;k;ky;krhy ysVlZ isVaV vihyke/khy ewG vihydR;kZus] eqacbZ ;sFkhy mPPk U;k;ky;kP;k U;k;kf/kdkjkr] vkSjaxkckn ;sFkhy
[kaMihBkus ;kfpdk Øekad 5437@2010 e/khy ,y- ih- ,- Øekad
209@2010 e/;s fnysY;k fnukad 20-12-2010 jksthPkk vk{ksfir
U;k;fu.kZ; o vkns'k] T;k}kjs mPp U;k;ky;kP;k U;k;ihBkus ;krhy vihykFkhZus nk[ky dsysys ysVlZ isVaV vihy QsVkGwu ykoys vkgs vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh ikfjr dsysyk U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k dk;e dsysyk vkgs] R;keqGs O;fFkr o vlarq"V gksowu R;kfo:/n lnjps
Hkkjrkps loksZPp U;k;ky; fnok.kh vihyh; vf/kdkfjrk fnok.kh vihy Ø- 4894@2019
¼,l-,y-ih-¼d½Ø-2784@2011 e/kwu mn~Hko.kkjs½ fxjh'k dqekj ------vfiydrkZ fo:/n egkjk"Vª 'kklu vkf.k brj --------mRrjoknh
U;k;fu.kZ;
U;k;k/kh'k ,e- vkj- 'kgk vuqerh iznku-
2- mPp U;k;ky;krhy ysVlZ isVaV vihyke/khy ewG vihydR;kZus] eqacbZ ;sFkhy mPPk U;k;ky;kP;k U;k;kf/kdkjkr] vkSjaxkckn ;sFkhy
[kaMihBkus ;kfpdk Øekad 5437@2010 e/khy ,y- ih- ,- Øekad
209@2010 e/;s fnysY;k fnukad 20-12-2010 jksthPkk vk{ksfir
U;k;fu.kZ; o vkns'k] T;k}kjs mPp U;k;ky;kP;k U;k;ihBkus ;krhy vihykFkhZus nk[ky dsysys ysVlZ isVaV vihy QsVkGwu ykoys vkgs vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh ikfjr dsysyk U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k dk;e dsysyk vkgs] R;keqGs O;fFkr o vlarq"V gksowu R;kfo:/n lnjps
2019 INSC 665
vihy nk[ky dsys vkgs-
3- izLrqr vihy dj.;kekxhy ckch FkksMD;kr [kkyhyizek.ks vkgsr- fnukad 26-06-2001 jksth ;krhy vihykFkhZ fxjh"kdqekj ;kaph use.kwd ofj"B lgk;d Eg.kwu >kyh gksrh- R;kuarj R;kauk fnukad
12-10-2007 P;k vkns'kkuqlkj dk;kZy; v/kh{kd ;k inkoj inksUurh ns.;kr vkyh] ijarq rh inksUurh R;kauk 07-10-2005 iklwu ns.;kr vkyh- rlsp fnukad 08-09-1994 jksth dfu"B lgk;d Eg.kwu use.kwd
>kysys xksfoan tjkys ;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu fnukad 06-11-1999 jksth inksUurh ns.;kr vkyh- mRrjoknh Øekad 3 ;kaph dfu"B lgk;d
Eg.kwu use.kwd fnukad 29-08-1994 yk dj.;kr vkyh- R;kauk 1999 lkyh lsosrwu fuyafcr dj.;kr vkys- uarj R;kaps fuyacu jn~n dj.;kr vkys vkf.k R;kauk fnukad 17-07-2001 jksth iqu%LFkkfir dj.;kr vkys-
R;kuarj 15-06-2006 jksth foHkkxh; pkSd'khr R;kauk nks"keqDr dj.;kr vkys vkf.k fnukad 01@07@2006 jksth R;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurh ns.;kr vkyh- ijarw] R;kauk foHkkxh; pkSd'khr nks"keqDr dj.;kr vkys gh ckc y{kkr ?ksrk] egkjk"Vª ukxjh lsok ¼ts"Brk fu;ekoyh½
1982 P;k fu;e 5 vuqlkj ¼;kr ;kiw<s ts"Brk fu;ekoyh 1982 vls lacks/k.;kr vkys vkgs-½ mRrjoknh dzekad 3 ;kauk 6-11-1999 gh rkjh[k ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurhph ekuho rkjh[k eatwj dj.;kr vkyh Eg.kts T;k rkj[ksl R;kaps dfu"B xksfoan tjkys ;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurh ns.;kr vkyh rh rkjh[k- R;kuarj fnukad
22-10-2007 jksth mRrjoknh Øekad 3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu
3- izLrqr vihy dj.;kekxhy ckch FkksMD;kr [kkyhyizek.ks vkgsr- fnukad 26-06-2001 jksth ;krhy vihykFkhZ fxjh"kdqekj ;kaph use.kwd ofj"B lgk;d Eg.kwu >kyh gksrh- R;kuarj R;kauk fnukad
12-10-2007 P;k vkns'kkuqlkj dk;kZy; v/kh{kd ;k inkoj inksUurh ns.;kr vkyh] ijarq rh inksUurh R;kauk 07-10-2005 iklwu ns.;kr vkyh- rlsp fnukad 08-09-1994 jksth dfu"B lgk;d Eg.kwu use.kwd
>kysys xksfoan tjkys ;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu fnukad 06-11-1999 jksth inksUurh ns.;kr vkyh- mRrjoknh Øekad 3 ;kaph dfu"B lgk;d
Eg.kwu use.kwd fnukad 29-08-1994 yk dj.;kr vkyh- R;kauk 1999 lkyh lsosrwu fuyafcr dj.;kr vkys- uarj R;kaps fuyacu jn~n dj.;kr vkys vkf.k R;kauk fnukad 17-07-2001 jksth iqu%LFkkfir dj.;kr vkys-
R;kuarj 15-06-2006 jksth foHkkxh; pkSd'khr R;kauk nks"keqDr dj.;kr vkys vkf.k fnukad 01@07@2006 jksth R;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurh ns.;kr vkyh- ijarw] R;kauk foHkkxh; pkSd'khr nks"keqDr dj.;kr vkys gh ckc y{kkr ?ksrk] egkjk"Vª ukxjh lsok ¼ts"Brk fu;ekoyh½
1982 P;k fu;e 5 vuqlkj ¼;kr ;kiw<s ts"Brk fu;ekoyh 1982 vls lacks/k.;kr vkys vkgs-½ mRrjoknh dzekad 3 ;kauk 6-11-1999 gh rkjh[k ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurhph ekuho rkjh[k eatwj dj.;kr vkyh Eg.kts T;k rkj[ksl R;kaps dfu"B xksfoan tjkys ;kauk ofj"B lgk;d Eg.kwu inksUurh ns.;kr vkyh rh rkjh[k- R;kuarj fnukad
22-10-2007 jksth mRrjoknh Øekad 3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu
inksUurh ns.;kr vkysps fnlwu ;srs- foHkkxh; vk;qDrkauh] mRrjoknh
Øekad 3 ;kauk 07-10-2005 gh rkjh[k dk;kZy; v/kh{kd inkojhy inksUurhph ekuho rkjh[k Eg.kwu eatwj dsyh- mRrjoknh dzekad 3 ;kauk] ts"Brk ;knhe/;s vihYkkFkhZP;k ojP;k] ofj"B LFkkukoj n'kZfo.;kr vkY;keqGs] ifj.kker% R;kauk] mRrjoknh dzekad 2 ;kauh R;kaP;k fnukad
1-2-2008 P;k vkns'kkuqlkj d{k vf/kdkjh Eg.kwu inksUurh fnyh-
3-1 mijksfyf[kr] mRrjoknh dzekad 3 ;kauk d{k vf/kdkjh inkoj inksUurh eatwj dj.kkÚ;k inksUurh vkns'kkus O;fFkr gksowu izFker% vihydR;kZus mPp U;k;ky;kr ;kfpdk nk[ky dsyh- ijarw] mPp
U;k;ky;kus] vihydrkZ ;kauk R;kaP;k rØkjhps fuokj.k d:u ?ks.;klkBh vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;kdMs nkn ekx.;kph eqHkk nsr] lnjph ;kfpdk fudkykr dk<yh- R;kuarj fnukad 05-11-2008 jksth vihydR;kZus vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;kdMs vihy Øekad MhCkh@vihy@lsy@7@2009 vUo;s vihy nk[ky dsY;kps fnlwu ;srs- vihydR;kZP;k orhus v'kh cktw ekaM.;kr vkyh fd egkjk"Vª] ftYgk ifj"kn] ftYgk lsok ¼lsokizos'k½ fu;e] 1967 ¼;kr
;kiq<s lsokizos'k fu;ekoyh* vls lacks/k.;kr vkys vkgs½ vuqlkj d{k vf/kdkjh inklkBhps ik=rsps fud"k gs] ^dk;kZy; v/kh{kd* ;k Js.khrhy lyx lsok rhu o"kkZais{kk deh ulkoh vls gksrs vkf.k vihydrkZ
Øekad 3 ;kauh dk;kZy; v/kh{kd ;k inkoj d/khgh] rhu o"kkZais{kk deh ulsy v'kh lyx lsok] iw.kZ dsysyh ukgh- d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;kl rs ik= uOgrs- vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjxkackn
Øekad 3 ;kauk 07-10-2005 gh rkjh[k dk;kZy; v/kh{kd inkojhy inksUurhph ekuho rkjh[k Eg.kwu eatwj dsyh- mRrjoknh dzekad 3 ;kauk] ts"Brk ;knhe/;s vihYkkFkhZP;k ojP;k] ofj"B LFkkukoj n'kZfo.;kr vkY;keqGs] ifj.kker% R;kauk] mRrjoknh dzekad 2 ;kauh R;kaP;k fnukad
1-2-2008 P;k vkns'kkuqlkj d{k vf/kdkjh Eg.kwu inksUurh fnyh-
3-1 mijksfyf[kr] mRrjoknh dzekad 3 ;kauk d{k vf/kdkjh inkoj inksUurh eatwj dj.kkÚ;k inksUurh vkns'kkus O;fFkr gksowu izFker% vihydR;kZus mPp U;k;ky;kr ;kfpdk nk[ky dsyh- ijarw] mPp
U;k;ky;kus] vihydrkZ ;kauk R;kaP;k rØkjhps fuokj.k d:u ?ks.;klkBh vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;kdMs nkn ekx.;kph eqHkk nsr] lnjph ;kfpdk fudkykr dk<yh- R;kuarj fnukad 05-11-2008 jksth vihydR;kZus vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;kdMs vihy Øekad MhCkh@vihy@lsy@7@2009 vUo;s vihy nk[ky dsY;kps fnlwu ;srs- vihydR;kZP;k orhus v'kh cktw ekaM.;kr vkyh fd egkjk"Vª] ftYgk ifj"kn] ftYgk lsok ¼lsokizos'k½ fu;e] 1967 ¼;kr
;kiq<s lsokizos'k fu;ekoyh* vls lacks/k.;kr vkys vkgs½ vuqlkj d{k vf/kdkjh inklkBhps ik=rsps fud"k gs] ^dk;kZy; v/kh{kd* ;k Js.khrhy lyx lsok rhu o"kkZais{kk deh ulkoh vls gksrs vkf.k vihydrkZ
Øekad 3 ;kauh dk;kZy; v/kh{kd ;k inkoj d/khgh] rhu o"kkZais{kk deh ulsy v'kh lyx lsok] iw.kZ dsysyh ukgh- d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;kl rs ik= uOgrs- vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjxkackn
;kauh R;kaP;k fnukad 20-05-2010 P;k vkns'kkuqlkj lnjP;k vihydR;kZus nk[ky dsysys vihy nk[ky d:u ?ksowu] mRrjoknh dzekad
3 ;kauk d{k vf/kdkjh ;k inklkBh fnysys inksUurhps vkns'k jn~nckry dsys-
3-2 vfrjhDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;k fnukad
20-05-2010 P;k vkns'kkus O;fFkr gksowu] mRrjoknh dzekad 3 ;kauh ekuuh; mPp U;k;ky;kleksj ;kfpdk Øekad 5437@2010 nk[ky dsyh- mPp U;k;ky;kps fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh R;kaP;k fnukad
29-06-2010 P;k U;k;fu.kZ; o vkns'kk}kjs lnjph ;kfpdk eatwj dsyh vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDRk] vkSjaxkckn ;kaps fnukad 20-05-2010 ps vkns'k jn~nckry dsys vkf.k ifj.kker% mRrjoknh dzekad 3 ;kapk fnukad 1-2-2008 pk inksUurh vkns'k dk;e dsyk-
3-3 fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kaP;k U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'kkus O;fFkr o vlarq"V gksowu vihydR;kZus ekuuh; mPp U;k;ky;kP;k [kaMihBkleksj ysVlZ isaVV ¼,dLo i=½ vihy uacj 209@2010 nk[ky dsyk- ijarw ekuuh; mPp U;k;ky;kP;k [kaMihBkus vk{ksfir U;k;fu.kZ; o vkns'kk}kjs lnjps vihy QsVkGwu ykoys vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh ikfjr dsysyk U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k dk;e dsys- R;keqGs vihydR;kZus lnjps vihy nk[ky dsys vkgs-
4- fo}ku odhy Jh v:.k vkj- isM.ksdj gs vihydR;kZP;korhus mifLFkr vkgsr vkf.k fo}ku T;s"B odhy Jh- fou; uojs] ;krhy mRrjoknh dzekad 3 P;k orhus mifLFkr vkgsr-
3 ;kauk d{k vf/kdkjh ;k inklkBh fnysys inksUurhps vkns'k jn~nckry dsys-
3-2 vfrjhDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaP;k fnukad
20-05-2010 P;k vkns'kkus O;fFkr gksowu] mRrjoknh dzekad 3 ;kauh ekuuh; mPp U;k;ky;kleksj ;kfpdk Øekad 5437@2010 nk[ky dsyh- mPp U;k;ky;kps fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh R;kaP;k fnukad
29-06-2010 P;k U;k;fu.kZ; o vkns'kk}kjs lnjph ;kfpdk eatwj dsyh vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDRk] vkSjaxkckn ;kaps fnukad 20-05-2010 ps vkns'k jn~nckry dsys vkf.k ifj.kker% mRrjoknh dzekad 3 ;kapk fnukad 1-2-2008 pk inksUurh vkns'k dk;e dsyk-
3-3 fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kaP;k U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'kkus O;fFkr o vlarq"V gksowu vihydR;kZus ekuuh; mPp U;k;ky;kP;k [kaMihBkleksj ysVlZ isaVV ¼,dLo i=½ vihy uacj 209@2010 nk[ky dsyk- ijarw ekuuh; mPp U;k;ky;kP;k [kaMihBkus vk{ksfir U;k;fu.kZ; o vkns'kk}kjs lnjps vihy QsVkGwu ykoys vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k ;kauh ikfjr dsysyk U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k dk;e dsys- R;keqGs vihydR;kZus lnjps vihy nk[ky dsys vkgs-
4- fo}ku odhy Jh v:.k vkj- isM.ksdj gs vihydR;kZP;korhus mifLFkr vkgsr vkf.k fo}ku T;s"B odhy Jh- fou; uojs] ;krhy mRrjoknh dzekad 3 P;k orhus mifLFkr vkgsr-
4-1 vihydR;kZP;k orhus mifLFkr vlysys fo}ku odhy Jh v:.k vkj- isM.ksdj ;kauh Bkei.ks fuosnu dsys fd ;k izdj.kkph oLrwfLFkrh o ifjfLFkrh ikgrk] fo}ku ,dy U;k;k/kh'k vkf.k mPp U;k;ky;kps [kaMihB
;k nks?kkauhgh T;s"Brk fu;e] 1982 vkf.k lsokizos'k fu;ekoyh]
1967 ;karhy Qjd y{kkr ?ksrysyk ukgh-
4-2 vihydR;kZP;k orhus mifLFkr vlysys fo}ku odhy ;kauh Bkei.ks fuosnu dsys fd] fo}ku ,dy U;k;k/kh'k rlsp ekuuh; mPp U;k;ky;kps
[kaMihB ;k nks?kkauh QDr ts"Brk fu;ekoyh] 1982 pk fu;e dzekad 5 oj folacwu jkg.;kr egRRokph pwd dsyh vkgs vkf.k lsokizos'k fu;e
1967 [kkyhy vko';drk fopkjkr u ?ks.;kr pwd dsyh vkgs-
4-3 vihydR;kZP;k orhus gtj vlysys fo}ku odhyka}kjs iq<s vls fuosnu dj.;kr vkys dh ekuuh; mPp U;k;ky;kus] ts"Brk fu;ekoyh]
1982 gh ts"Bsrsckcr ykxw djko;ph vlrs lsokizos'kkckcr ukgh gh ckc letwu ?;ko;kl goh vkgs- vls fuosnu dj.;kr ;srs dh d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh nsrkuk] deZpkÚ;kus rhu o"kZ lyx lsok ftYgk lsok ¼oxZ III) ¼ea=ky;hu½] Js.kh II e/;s Ikw.kZ dsysyh vlkoh v'kh rjrwn lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 e/;s vlrkuk R;kps ikyu fdaok iwrZrk dj.;kph vko';drk vkgs- iq<s vls fuosnu dj.;kr ;srs dh izLrqr izdj.kkr mRrjoknh dzekad 3 ;kauh rhu Ok”kZ lyx lsok ftYgk lsok ¼oxZ III) ¼ea=ky;hu½] Js.kh II e/;s iw.kZ dsysyh ukgh vkf.k
Eg.kwu R;kuarj rs d{k vf/kdkjh inkoj inksUurh ns.;kl ik= uOgrs-
4-4 vihydR;kZP;k orhus gtj vlysY;k fo}ku odhykauh iq<s vls
;k nks?kkauhgh T;s"Brk fu;e] 1982 vkf.k lsokizos'k fu;ekoyh]
1967 ;karhy Qjd y{kkr ?ksrysyk ukgh-
4-2 vihydR;kZP;k orhus mifLFkr vlysys fo}ku odhy ;kauh Bkei.ks fuosnu dsys fd] fo}ku ,dy U;k;k/kh'k rlsp ekuuh; mPp U;k;ky;kps
[kaMihB ;k nks?kkauh QDr ts"Brk fu;ekoyh] 1982 pk fu;e dzekad 5 oj folacwu jkg.;kr egRRokph pwd dsyh vkgs vkf.k lsokizos'k fu;e
1967 [kkyhy vko';drk fopkjkr u ?ks.;kr pwd dsyh vkgs-
4-3 vihydR;kZP;k orhus gtj vlysys fo}ku odhyka}kjs iq<s vls fuosnu dj.;kr vkys dh ekuuh; mPp U;k;ky;kus] ts"Brk fu;ekoyh]
1982 gh ts"Bsrsckcr ykxw djko;ph vlrs lsokizos'kkckcr ukgh gh ckc letwu ?;ko;kl goh vkgs- vls fuosnu dj.;kr ;srs dh d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh nsrkuk] deZpkÚ;kus rhu o"kZ lyx lsok ftYgk lsok ¼oxZ III) ¼ea=ky;hu½] Js.kh II e/;s Ikw.kZ dsysyh vlkoh v'kh rjrwn lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 e/;s vlrkuk R;kps ikyu fdaok iwrZrk dj.;kph vko';drk vkgs- iq<s vls fuosnu dj.;kr ;srs dh izLrqr izdj.kkr mRrjoknh dzekad 3 ;kauh rhu Ok”kZ lyx lsok ftYgk lsok ¼oxZ III) ¼ea=ky;hu½] Js.kh II e/;s iw.kZ dsysyh ukgh vkf.k
Eg.kwu R;kuarj rs d{k vf/kdkjh inkoj inksUurh ns.;kl ik= uOgrs-
4-4 vihydR;kZP;k orhus gtj vlysY;k fo}ku odhykauh iq<s vls
Bkei.ks fuosnu lknj dsys fd lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 P;k ifjf'k"V
9¼IV) izek.ks lsosph lyx rhu o"kZs iw.kZ vl.ks gh d{k vf/kdkjh inkP;k inksUurhlkBh ik= Bj.;klkBhph vV vkgs- iq<s vls fuosnu dj.;kr ;srs fd mPp U;k;ky;kus] lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 gh egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lferh dk;nk] 1961 ;kizek.ks fnysY;k vf/kdkjkauqlkj r;kj dsysys vkgsr vkf.k R;ke/;s deZpkÚ;kus ,[kk|k inkoj inksUur gks.;kiwohZ iw.kZ djko;kps ik=rk fud"k izfrfcafcr >kysys vkgsr] gh ckc fopkjkr ?ksrysyh ukgh- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd
Eg.kwu T;kus lnj fud"kkph iwrZrk dsysyh ukgh rks d{k vf/kdkjh inkoj inksUurhlkBh gDdnkj ulrks- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd fu;ekoyhe/ks
¼lsokizos'k fu;ekoyh] 1967½ okijysyh Hkk"kk gh Li"V] ljG vkf.k
QDr ,dp vFkZ mdy dj.kkjh vkgs vkf.k rh Eg.kts mesnokjkus lyx rhu o"kZs lsok QhMj laoxkZr iw.kZ dsysyh vlkoh ts.ksd:u rks R;kP;k dkekr fuiw.k vkf.k rjcst gksbZy vkf.k R;kl d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;kvk/kh rks dkekr fuiw.k vkf.k rjcst vlsy- R;keqGs vls fuosnu dj.;kr ;srs fd fu;eoyhrhy Hkk"kk gh Li"V] lk/kh vkf.k vlafnX/k vlrkuk mPp U;k;ky;kus] ^^fQMj laoxkZr dsysyh izR;{k rhu o"kkZaph lsok** ;sFks ^^izR;{k** ;k 'kCnkpk fopkj djko;kl @ fdaok gk
'kCn lekfo"V djko;kl udks gksrk-
4-5 ^lyx* ;k 'kCnkph CyWdl~ ykW MhD'kujhe/ks fnysY;k O;k[;saoj voyacwu jkgwu vls fuosnu dj.;kr ;srs fd O;k[ksizek.ks ^lyx* Eg.kts
^^foukO;R;;] v[kaM bR;knh-**
9¼IV) izek.ks lsosph lyx rhu o"kZs iw.kZ vl.ks gh d{k vf/kdkjh inkP;k inksUurhlkBh ik= Bj.;klkBhph vV vkgs- iq<s vls fuosnu dj.;kr ;srs fd mPp U;k;ky;kus] lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 gh egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lferh dk;nk] 1961 ;kizek.ks fnysY;k vf/kdkjkauqlkj r;kj dsysys vkgsr vkf.k R;ke/;s deZpkÚ;kus ,[kk|k inkoj inksUur gks.;kiwohZ iw.kZ djko;kps ik=rk fud"k izfrfcafcr >kysys vkgsr] gh ckc fopkjkr ?ksrysyh ukgh- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd
Eg.kwu T;kus lnj fud"kkph iwrZrk dsysyh ukgh rks d{k vf/kdkjh inkoj inksUurhlkBh gDdnkj ulrks- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd fu;ekoyhe/ks
¼lsokizos'k fu;ekoyh] 1967½ okijysyh Hkk"kk gh Li"V] ljG vkf.k
QDr ,dp vFkZ mdy dj.kkjh vkgs vkf.k rh Eg.kts mesnokjkus lyx rhu o"kZs lsok QhMj laoxkZr iw.kZ dsysyh vlkoh ts.ksd:u rks R;kP;k dkekr fuiw.k vkf.k rjcst gksbZy vkf.k R;kl d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;kvk/kh rks dkekr fuiw.k vkf.k rjcst vlsy- R;keqGs vls fuosnu dj.;kr ;srs fd fu;eoyhrhy Hkk"kk gh Li"V] lk/kh vkf.k vlafnX/k vlrkuk mPp U;k;ky;kus] ^^fQMj laoxkZr dsysyh izR;{k rhu o"kkZaph lsok** ;sFks ^^izR;{k** ;k 'kCnkpk fopkj djko;kl @ fdaok gk
'kCn lekfo"V djko;kl udks gksrk-
4-5 ^lyx* ;k 'kCnkph CyWdl~ ykW MhD'kujhe/ks fnysY;k O;k[;saoj voyacwu jkgwu vls fuosnu dj.;kr ;srs fd O;k[ksizek.ks ^lyx* Eg.kts
^^foukO;R;;] v[kaM bR;knh-**
vihydR;kZP;korhus gtj vlysys fo}ku odhyka}kjs iq<s Bkei.ks fuosnu lknj dj.;kr vkys dh izLrqr izdj.kkr] mPp U;k;ky;kus lsok fu;e] 1982] lacf/kr rjrwnh fo'ks"kr% lsok fu;ekarhy fu;e 5 e/khy rjrwn] th inksUurhph ekuho rkjh[k vkf.k vkilkrhy ts"Vrs'kh lacf/kr vkgs R;k fopkjkr ?ksrY;k vkgsr] ijarq lsokizos'k fu;ekoyh] e/khy lacf/kr rjrwnh vkf.k@fdaok lsokizos'kk}kjs fu;ekoyh] 1967 e/khy iwrZrk djko;kaP;k@ikj ikMko;kP;k vko';d ckch vftckr fopkjkr ?ksrysY;k ukghr-
4-6 ojhyizek.ks fuosnus d:u v'kh fouarh dj.;kr ;srs fd lnjps vihy nk[ky d:u ?;kos vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k rlsp mPp
U;k;ky;kP;k [kaMihBkus ikfjr dsyssys vk{ksfir U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k jn~n dj.;kr ;kosr vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaps fnukad 20-05-2010 ps vkns'k iqu%LFkkfir dj.;kr ;kosr-
5- mRrjoknh Øekad 3 P;korhus gtj vlysys fo}ku ts"B odhy Jh fou; uojs ;kauh izLrwr vihykyk Bkei.ks fojks/k dsyk-
5-1 mRrjoknh Øekad 3 P;k orhus gtj vlysys fo}ku odhykauh iq<s
Bkei.ks fuosnu lknj dsys fd mRrjoknh Øekad 3 ;kauk dk;kZy;hu v/kh{kd ;k inkoj inksUurhpk ekuho fnukad 7-10-2005 iklwu eatwj dj.;kr vkyk gksrh- Eg.kwu vls fuosnu dj.;kr ;srs dh ,dnk mRrjoknh Øekad 3 ;kauk inksUUkrhph ekuho rkjh[k ts"Brk fu;ekoyhP;k]
1982 P;k fu;e Øekad 5 izek.ks eatwj >kY;kuarj ifj.kker% ts"Brk
;knhr R;kauk vihykFkhZ ;kaP;k ojP;k LFkkukoj n'kZfo.;kr vkys vkf.k
4-6 ojhyizek.ks fuosnus d:u v'kh fouarh dj.;kr ;srs fd lnjps vihy nk[ky d:u ?;kos vkf.k fo}ku ,dy U;k;k/kh'k rlsp mPp
U;k;ky;kP;k [kaMihBkus ikfjr dsyssys vk{ksfir U;k;fu.kZ; vkf.k vkns'k jn~n dj.;kr ;kosr vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kaps fnukad 20-05-2010 ps vkns'k iqu%LFkkfir dj.;kr ;kosr-
5- mRrjoknh Øekad 3 P;korhus gtj vlysys fo}ku ts"B odhy Jh fou; uojs ;kauh izLrwr vihykyk Bkei.ks fojks/k dsyk-
5-1 mRrjoknh Øekad 3 P;k orhus gtj vlysys fo}ku odhykauh iq<s
Bkei.ks fuosnu lknj dsys fd mRrjoknh Øekad 3 ;kauk dk;kZy;hu v/kh{kd ;k inkoj inksUurhpk ekuho fnukad 7-10-2005 iklwu eatwj dj.;kr vkyk gksrh- Eg.kwu vls fuosnu dj.;kr ;srs dh ,dnk mRrjoknh Øekad 3 ;kauk inksUUkrhph ekuho rkjh[k ts"Brk fu;ekoyhP;k]
1982 P;k fu;e Øekad 5 izek.ks eatwj >kY;kuarj ifj.kker% ts"Brk
;knhr R;kauk vihykFkhZ ;kaP;k ojP;k LFkkukoj n'kZfo.;kr vkys vkf.k
v'kk ifjfLFkrhr tksi;Zar mRrjoknh Øekad 3 ;kaph vihydR;kZP;k oj vlysY;k ts"Bsrsyk vkOgku fnys tkr ukgh rksi;Zar vihydrkZ dks.krhgh rdzkj d: 'kdr ukgh-
5-2 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B odhy}kjk iq<s vls lknj fuosnu vkgs fd] vls ikfgys rjh vfiydrsZ gs ofj"B lgk;d
Eg.kwu lsosr 26-6-2001 jksth :tw >kys vkgsr- ijarq] ofj"B lgk;d ;k laoxkZr mRrjoknh Ø-3 ;kauk inksUUkrhpk ekuho fnukad
6-11-1999 iklwu eatwj >kyk- vls fuosnu dj.;kr ;srs dh] vihydR;kZauh mRrjoknh Ø-3 ;kal ofj"B lgk;d ;k inkdfjrk eatwj
>kysyk inksUurhps ekuho fnukad 6-11-1999 yk vkOgku u ns.ks ilar dsys- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] rjh R;kps ifj.kke ekxwu Ogk;yk gosr-
5-3 vkrk] vfiydR;kZaP;k orhus lknj fuosnu fd] tksi;Zar ifjf'k"V uÅ varxZr d{k vf/kdkjh ;k inksUuhrhP;k inkojhy fu;qDrh djhrk ik=rk fu;eakuqlkj rhu o"kkZaph v[kafMr lsok vko';d vkgs vkf.k T;s"Brk fu;ekoyh 1982 ps okpu] ifjf'k"V uÅ varxZr ik=rk fofgr dj.;kP;k vf/kdkjkdjhrk okprk ;s.kkj ukgh pk laca/k vkgs] fo}ku ofj"B odhy ¼vf/koDrk½ Jh fou; uojs] ;kauh tksjnkji.ks fuosnu lknj dsys dh] ^^lrr ¼v[kafMr½ lsok** ;k laKsph O;k[;k lsokizos'k fu;ekoyh 1967 varxZr dj.;kr vkyh ukgh- iq<s fuosnu lknj dsys fd] egkjk"Vª ftYgk ifj"knk ftYgk lsok fu;ekoyh 1968 e/khy fu;e
8 gk] ftYgk ifj"kn deZpkÚ;kauk egkjk"Vª ukxjh lsok ¼ e- uk- ls-½
5-2 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B odhy}kjk iq<s vls lknj fuosnu vkgs fd] vls ikfgys rjh vfiydrsZ gs ofj"B lgk;d
Eg.kwu lsosr 26-6-2001 jksth :tw >kys vkgsr- ijarq] ofj"B lgk;d ;k laoxkZr mRrjoknh Ø-3 ;kauk inksUUkrhpk ekuho fnukad
6-11-1999 iklwu eatwj >kyk- vls fuosnu dj.;kr ;srs dh] vihydR;kZauh mRrjoknh Ø-3 ;kal ofj"B lgk;d ;k inkdfjrk eatwj
>kysyk inksUurhps ekuho fnukad 6-11-1999 yk vkOgku u ns.ks ilar dsys- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] rjh R;kps ifj.kke ekxwu Ogk;yk gosr-
5-3 vkrk] vfiydR;kZaP;k orhus lknj fuosnu fd] tksi;Zar ifjf'k"V uÅ varxZr d{k vf/kdkjh ;k inksUuhrhP;k inkojhy fu;qDrh djhrk ik=rk fu;eakuqlkj rhu o"kkZaph v[kafMr lsok vko';d vkgs vkf.k T;s"Brk fu;ekoyh 1982 ps okpu] ifjf'k"V uÅ varxZr ik=rk fofgr dj.;kP;k vf/kdkjkdjhrk okprk ;s.kkj ukgh pk laca/k vkgs] fo}ku ofj"B odhy ¼vf/koDrk½ Jh fou; uojs] ;kauh tksjnkji.ks fuosnu lknj dsys dh] ^^lrr ¼v[kafMr½ lsok** ;k laKsph O;k[;k lsokizos'k fu;ekoyh 1967 varxZr dj.;kr vkyh ukgh- iq<s fuosnu lknj dsys fd] egkjk"Vª ftYgk ifj"knk ftYgk lsok fu;ekoyh 1968 e/khy fu;e
8 gk] ftYgk ifj"kn deZpkÚ;kauk egkjk"Vª ukxjh lsok ¼ e- uk- ls-½
fu;ekoyh ykxw gks.;kl Hkkx ikMrks- vls fuosnu lknj dj.;kr ;srs fd] ^va[kfMr lsok* U;k;rRo 'kkL= 'kk[kke/khy vko';d rh rkaf=d laKk vkgs- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] tj eukls fu;ekoyh e/;s
^v[kafMr lsok* Eg.kts dk; ;kph O;k[;k fnyh vlsy fdaok Li"Vhdj.k fnys vlsy rj R;kr dkgh xSj vFkok csdk;ns'khj ukgh-
5-4 mRrjoknh dz-3 djhrk mifLFkr fo}ku ofj"B odhy }kjk vls lknj fuosnu vkgs fd] T;s"Brk fu;ekoyh 1982 e/;s ^lrr lsok* vkf.k
^ekuho fnukad* ;kaph O;k[;k fnyh vkgs- vls fuosnu vkgs dh] fu;e
3 ¼d½ P;k ijarqdkuqlkj ,[kknh O;Drh] th T;s"Brk fu;ekoyhaP;k rjrqnhUo;s] ,[kkn;k inkoj] laoxkZr fdaok lsosr fu;qDrhP;k ekuho fnukadkiklwu lkrR;kus LFkkukiUu vlrs] v'kh O;Drh] v'kk ekuho fnukadkiklwu lrr lsok iw.kZ dsY;kps letys ¼/kjys½ tkbZy- rjh vls fuosnu vkgs fd] tsOgk mRrjoknh Ø-3 yk fnukad 7-10-2005 iklwu dk;kZy; vf/k{kd ;k inkojhy inksUurhdfjrk ekuho fnukad eatwj >kyk
R;kizek.ks mPp U;k;ky;kus gs cjkscj ekU; dsys fd] vls Eg.krk ;sbZy fd mRrjoknh dz-3 ;kauh rhu o"kkZph v[kafMr lsok iw.kZ dsyh vkgs vkf.k
Eg.kwu d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUur gks.;kl gDdnkj vkgs-
5-5 iq<s vls lknj fuosnu dj.;kr ;srs fd] lsokizos'k fu;ekoyh]
1967 e/;s vkf.k fo'ks"kr% ifjf'k"V uÅ e/;s ^v[kafMr lsok* 'kCnkP;k vxksnj ^izR;{k lsok fdaok izR;{k vuqHko* gk 'kCn okijysyk ukgh- vls lknj fuosnu dj.;kr ;srs fd] ifjf'k"V pkj e/khy vuqØekad 3 ;sFks
^vuqHko* gk 'kCn vko';d vgZrk Eg.kwu okijyk vkgs- rjh vls fuosnu
^v[kafMr lsok* Eg.kts dk; ;kph O;k[;k fnyh vlsy fdaok Li"Vhdj.k fnys vlsy rj R;kr dkgh xSj vFkok csdk;ns'khj ukgh-
5-4 mRrjoknh dz-3 djhrk mifLFkr fo}ku ofj"B odhy }kjk vls lknj fuosnu vkgs fd] T;s"Brk fu;ekoyh 1982 e/;s ^lrr lsok* vkf.k
^ekuho fnukad* ;kaph O;k[;k fnyh vkgs- vls fuosnu vkgs dh] fu;e
3 ¼d½ P;k ijarqdkuqlkj ,[kknh O;Drh] th T;s"Brk fu;ekoyhaP;k rjrqnhUo;s] ,[kkn;k inkoj] laoxkZr fdaok lsosr fu;qDrhP;k ekuho fnukadkiklwu lkrR;kus LFkkukiUu vlrs] v'kh O;Drh] v'kk ekuho fnukadkiklwu lrr lsok iw.kZ dsY;kps letys ¼/kjys½ tkbZy- rjh vls fuosnu vkgs fd] tsOgk mRrjoknh Ø-3 yk fnukad 7-10-2005 iklwu dk;kZy; vf/k{kd ;k inkojhy inksUurhdfjrk ekuho fnukad eatwj >kyk
R;kizek.ks mPp U;k;ky;kus gs cjkscj ekU; dsys fd] vls Eg.krk ;sbZy fd mRrjoknh dz-3 ;kauh rhu o"kkZph v[kafMr lsok iw.kZ dsyh vkgs vkf.k
Eg.kwu d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUur gks.;kl gDdnkj vkgs-
5-5 iq<s vls lknj fuosnu dj.;kr ;srs fd] lsokizos'k fu;ekoyh]
1967 e/;s vkf.k fo'ks"kr% ifjf'k"V uÅ e/;s ^v[kafMr lsok* 'kCnkP;k vxksnj ^izR;{k lsok fdaok izR;{k vuqHko* gk 'kCn okijysyk ukgh- vls lknj fuosnu dj.;kr ;srs fd] ifjf'k"V pkj e/khy vuqØekad 3 ;sFks
^vuqHko* gk 'kCn vko';d vgZrk Eg.kwu okijyk vkgs- rjh vls fuosnu
dj.;kr ;srs fd] tsOgk izkf/kdj.kkpk gsrw vlsy R;kosGh ^^vuqHko** gk
'kCn okijyk vkgs- Eg.kwu vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] ifjf'k"V uÅ e/;s ^v[kafMr lsok* ;k 'kCnkP;k vxksnj ^izR;{k lsok* fdaok ^izR;{k vuqHko* ;kiSdh dqBYkkgh 'kCn uewn dsysyk ukgh vkf.k Eg.kwu ifjf'k"V uÅ e/khy ^v[kafMr lsok* gh lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 vUo;s
^izR;{k vuqHko* vl.ks vko';d ukgh-
5-6 mRrjoknh dz-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk
;kaP;k}kjs iq<s vls fuosnu lknj dj.;kr ;srs fd] vfiydR;kZP;k orhus dsysys lknj fuosnu@;qDrhokn ekU; dsY;kl R;krwu folaxr ifj.kke fuekZ.k gksbZy- vls fuosnu dj.;kr ;sRks fd] ,[kkn;k O;fDrl ekuho fnukad vkf.k v[kafMr lsospk Qk;nk] lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982 varxZr feGr vkgs- ijarq ik=rk vVhP;k iwrZrsdfjrk v'kh v[kafMr lsospk Qk;nk ?ksÅ 'kdr ukgh- vls Eg.k.ks vleatl ¼folaxrhiw.kZ½
Bjsy- vls uewn dj.;kr ;srs fd] vlk vFkZ yko.;krwu lsokT;s"Brk vf/kfu;e 1982 folaxr vkf.k vlk/; Bjsy- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] R;keqGs R;krhy rjrwn lqlaxr dj.;klkBh R;kizek.ks okp.;kr ;kos-
5-7 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk}kjs iq<s vls fuosnu lknj dj.;kr ;srs dh] tj mRrjoknh dz-3 ;kauk inksUurhP;k inkdfjrk fopkj dj.;klkBh dsoG ekuho fnukad eatwj dsY;kph ckc iqjs'kh ukgh vls ekU; dsY;kl] vlk eatwj dj.;kekxhy mn~ns'kp vO;ogk;Z ¼fu:i;ksxh½ Bjsy-
5-8 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk}kjs vls
'kCn okijyk vkgs- Eg.kwu vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] ifjf'k"V uÅ e/;s ^v[kafMr lsok* ;k 'kCnkP;k vxksnj ^izR;{k lsok* fdaok ^izR;{k vuqHko* ;kiSdh dqBYkkgh 'kCn uewn dsysyk ukgh vkf.k Eg.kwu ifjf'k"V uÅ e/khy ^v[kafMr lsok* gh lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 vUo;s
^izR;{k vuqHko* vl.ks vko';d ukgh-
5-6 mRrjoknh dz-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk
;kaP;k}kjs iq<s vls fuosnu lknj dj.;kr ;srs fd] vfiydR;kZP;k orhus dsysys lknj fuosnu@;qDrhokn ekU; dsY;kl R;krwu folaxr ifj.kke fuekZ.k gksbZy- vls fuosnu dj.;kr ;sRks fd] ,[kkn;k O;fDrl ekuho fnukad vkf.k v[kafMr lsospk Qk;nk] lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982 varxZr feGr vkgs- ijarq ik=rk vVhP;k iwrZrsdfjrk v'kh v[kafMr lsospk Qk;nk ?ksÅ 'kdr ukgh- vls Eg.k.ks vleatl ¼folaxrhiw.kZ½
Bjsy- vls uewn dj.;kr ;srs fd] vlk vFkZ yko.;krwu lsokT;s"Brk vf/kfu;e 1982 folaxr vkf.k vlk/; Bjsy- vls fuosnu dj.;kr ;srs fd] R;keqGs R;krhy rjrwn lqlaxr dj.;klkBh R;kizek.ks okp.;kr ;kos-
5-7 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk}kjs iq<s vls fuosnu lknj dj.;kr ;srs dh] tj mRrjoknh dz-3 ;kauk inksUurhP;k inkdfjrk fopkj dj.;klkBh dsoG ekuho fnukad eatwj dsY;kph ckc iqjs'kh ukgh vls ekU; dsY;kl] vlk eatwj dj.;kekxhy mn~ns'kp vO;ogk;Z ¼fu:i;ksxh½ Bjsy-
5-8 mRrjoknh Ø-3 P;k orhus mifLFkr fo}ku ofj"B vf/koDrk}kjs vls
iq<s lknj fuosnu vkgs dh] dks.kR;kgh izdj.kkr ,dy ekuuh;
U;k;k/kh'kkauh o mPp U;k;ky; [kaMihBkuh ?ksrysyk n`f"Vdksu ¼Bjfoysys er½ gk laHkkO; n`f"Vdksu vlrks vkf.k R;kpk laca/k jkT;kP;k dk;n;kP;k rjrwnhP;k vuqoknk'kh vlrks] ;k U;k;ky;kpk Hkkjrh; lafo/kkukP;k vuqPNsn 136 varxZr gLr{ksi dj.;kph vko';drk ukgh-
5-9 vls lknj fuosnu d:u] izLrqr vihy [kkjht dj.;kph fouarh dsyh-
6- vkEgh R;k R;k i{kdkjkaph cktw iw.kZi.ks ,sdwu ?ksryh-
7- ;k U;k;ky;k le{k fopkjkFkZ ,d vYi iz'u mHkk jkgrks dh] , [kkn;k deZpkÚ;kl lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982 P;k fu;e 5 izek.ks inksUurhPkk ekuho fnukad fnyk xsyk vkgs vkf.k R;keqGs R;kauh R;k inksUurhP;k inkoj izR;{ki.ks dsOgkgh dke dsys ukgh] rj vls Eg.krk
;sbZYk dk R;kus lacaf/kr lsokizos'k fu;ekoyh varxZr vko';d v'kh
QhMj ¼fuEu½ laoZxkr rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kh v[kafMr lsok iw.kZ dsyh vkgs\
8- egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lfeR;k vf/kfu;e 1961 P;k dye 274 vUo;s iznku dsysY;k vf/kdkjkapk okij d:u] d{k vf/kdkjh inkojhy inksUurhdjhrk r;kj dj.;kr vkysY;k lsokizos'k fu;ekoyh 1967 e/khy ifjf'k"V uÅ vuqlkj] dks.krhgh O;fDr] ftus] ftYgk lsok ¼oXkZ rhu½ ¼fyfidoxhZ;½ Js.kh nksu e/;s rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kk dkyko/khdfjrk v[kafMr lsok dsysyh vlY;kf'kok; inksUurhdjhrk ik= Bj.kkj ukgh- mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd
U;k;k/kh'kkauh o mPp U;k;ky; [kaMihBkuh ?ksrysyk n`f"Vdksu ¼Bjfoysys er½ gk laHkkO; n`f"Vdksu vlrks vkf.k R;kpk laca/k jkT;kP;k dk;n;kP;k rjrwnhP;k vuqoknk'kh vlrks] ;k U;k;ky;kpk Hkkjrh; lafo/kkukP;k vuqPNsn 136 varxZr gLr{ksi dj.;kph vko';drk ukgh-
5-9 vls lknj fuosnu d:u] izLrqr vihy [kkjht dj.;kph fouarh dsyh-
6- vkEgh R;k R;k i{kdkjkaph cktw iw.kZi.ks ,sdwu ?ksryh-
7- ;k U;k;ky;k le{k fopkjkFkZ ,d vYi iz'u mHkk jkgrks dh] , [kkn;k deZpkÚ;kl lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982 P;k fu;e 5 izek.ks inksUurhPkk ekuho fnukad fnyk xsyk vkgs vkf.k R;keqGs R;kauh R;k inksUurhP;k inkoj izR;{ki.ks dsOgkgh dke dsys ukgh] rj vls Eg.krk
;sbZYk dk R;kus lacaf/kr lsokizos'k fu;ekoyh varxZr vko';d v'kh
QhMj ¼fuEu½ laoZxkr rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kh v[kafMr lsok iw.kZ dsyh vkgs\
8- egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lfeR;k vf/kfu;e 1961 P;k dye 274 vUo;s iznku dsysY;k vf/kdkjkapk okij d:u] d{k vf/kdkjh inkojhy inksUurhdjhrk r;kj dj.;kr vkysY;k lsokizos'k fu;ekoyh 1967 e/khy ifjf'k"V uÅ vuqlkj] dks.krhgh O;fDr] ftus] ftYgk lsok ¼oXkZ rhu½ ¼fyfidoxhZ;½ Js.kh nksu e/;s rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kk dkyko/khdfjrk v[kafMr lsok dsysyh vlY;kf'kok; inksUurhdjhrk ik= Bj.kkj ukgh- mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd
inkoj 22-10-2007 jksth inksUurh feGkyh gksrh- ijarq dk;kZy; v/kh{kd ;k inksUurhdjhrk R;kauk] lsokT;s"Brk fu;ekoyh] 1982 P;k fu;e 5 uqlkj inksUurhps ekuho fnukad ns.;kr vkyk gksrk- R;kauk fnukad
1-2-2008 jksth d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh feGkyh- ;kckcr vfiykFkhZph cktw v'kh vkgs fd] mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd
;k inkoj izR;{k inksUurh 22-10-2007 jksth ns.;kr vkyh gksrh- vkf.k
Eg.kwu R;kus ftYgk lsok ¼oxZ rhu½ ¼fyfidoxhZ;½ Js.kh nksu e/;s rhu o"kkZdfjrk deh ulysyh v[kafMr lsok iw.kZ dsyh ukgh vkf.k Eg.kwu lsokizos'k fu;ekoyhP;k lacaf/kr rjrwnhapk fo'ks"kd:u ifjf'k"V uÅ pk fopkj djrk inksUurhdjhrk rs ik= uOgrs- ijarq] mRrjoknh dz-3 P;k orhus v'kh cktw ekaM.;kr vkyh fd] lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982
P;k fu;e 5 vUo;s inksUurhPkk ekuho fnukad ,dnk dk R;kauk eatwj
>kY;kuarj loZ mn~ns'kkadfjrk R;kapk inksUUkrhpk fnukad 7-10-2005
Eg.ktsp inksUurhpk ekuho fnukad iklwu v[kafMr /kjkok @ x.k.;kr
;kok- ekuuh; ,dy U;k;k/kh'k vkf.k mPp U;k;ky;kps [kaM
U;k;ihB ;kauh fopkj d:u T;s"Brk fu;e 1982 ykxw dsys- R;kuqlkj mRrjoknh Ø-3 ;kauk inksUurhpk ekuho fnukad ns.;kr vkyk ijarq ;kph ukasn ?ks.ks vko';d vkgs fd] T;s"Brk fu;ekoyh] 1982 o lsokizos'k fu;ekoyh 1967 ;k nksUgh fu;ekoyh osxosxG;k vkgsr vkf.k R;k osxosxG;k rjrwnha[kkyh vf/kfu;fer dj.;kr vkysY;k vkgsr vkf.k
R;kaps izpyu fHkUUk {ks=kr vkgs- lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 gs egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lfeR;k vf/kfu;e 1961 ps dye 274 ps
1-2-2008 jksth d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh feGkyh- ;kckcr vfiykFkhZph cktw v'kh vkgs fd] mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy; v/kh{kd
;k inkoj izR;{k inksUurh 22-10-2007 jksth ns.;kr vkyh gksrh- vkf.k
Eg.kwu R;kus ftYgk lsok ¼oxZ rhu½ ¼fyfidoxhZ;½ Js.kh nksu e/;s rhu o"kkZdfjrk deh ulysyh v[kafMr lsok iw.kZ dsyh ukgh vkf.k Eg.kwu lsokizos'k fu;ekoyhP;k lacaf/kr rjrwnhapk fo'ks"kd:u ifjf'k"V uÅ pk fopkj djrk inksUurhdjhrk rs ik= uOgrs- ijarq] mRrjoknh dz-3 P;k orhus v'kh cktw ekaM.;kr vkyh fd] lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982
P;k fu;e 5 vUo;s inksUurhPkk ekuho fnukad ,dnk dk R;kauk eatwj
>kY;kuarj loZ mn~ns'kkadfjrk R;kapk inksUUkrhpk fnukad 7-10-2005
Eg.ktsp inksUurhpk ekuho fnukad iklwu v[kafMr /kjkok @ x.k.;kr
;kok- ekuuh; ,dy U;k;k/kh'k vkf.k mPp U;k;ky;kps [kaM
U;k;ihB ;kauh fopkj d:u T;s"Brk fu;e 1982 ykxw dsys- R;kuqlkj mRrjoknh Ø-3 ;kauk inksUurhpk ekuho fnukad ns.;kr vkyk ijarq ;kph ukasn ?ks.ks vko';d vkgs fd] T;s"Brk fu;ekoyh] 1982 o lsokizos'k fu;ekoyh 1967 ;k nksUgh fu;ekoyh osxosxG;k vkgsr vkf.k R;k osxosxG;k rjrwnha[kkyh vf/kfu;fer dj.;kr vkysY;k vkgsr vkf.k
R;kaps izpyu fHkUUk {ks=kr vkgs- lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 gs egkjk"Vª ftYgk ifj"knk vkf.k iapk;r lfeR;k vf/kfu;e 1961 ps dye 274 ps
iksVdye 2 pk okD;[kaM 39 vUo;s iznku dsysY;k vf/kdkjkaPkk okij d:u vf/kfu;fer @r;kj dj.;kr vkys vkgsr- lnj fu;ekoyh ftYgk rkaf=d lsok ¼oxZ 3½] ftYgk lsok ¼oxZ 3½ vkf.k ftYgk lsok ¼oxZ 4½ e/khy loZ inkaojhy lsokizos'kkdfjrk ykxw dsys tkrkr- nqljhdMs T;s"Brk fu;ekoyh] 1982 gs Hkkjrh; lafo/kkukP;k vuqPNsn 309 P;k ijarqdkUo;s iznku dj.;kr vkysY;k vf/kdkjkapk okij d:u vf/kfu;fer@r;kj dj.;kr vkysys vkysys vkgsr- T;s"Brk fu;ekoyh
1982 uqlkj] ljdkjh deZpkÚ;kaph T;s"Brk T;s"Brk fu;ekoyh 1982
P;k rjrqnhuqlkj fofu;fer dj.;kr ;srs- lnj T;s"Brk fu;ekoyh 1982 ftYgk lsokauk i.k ykxw vkgsr- Eg.kwu lnj T;s"Brk fu;ekoyh 1982 gh QDr T;s"Brsps fu;eu djr] lsokizos'kkps ukgh- lsokizos'kkps QDr lsokizos'k fu;ekoyh 1967 }kjs fu;eu gksbZy-
9- izLrqr izdj.kkr mPp U;k;ky;kus T;s"Brk fu;ekoyh] 1982 pk fu;e 5 fopkjkr ?ksryk vkf.k lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 vftckr fopkjkr ?ksrysyk ukgh- mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy;k vf/k{kd ;k inklkBh inksUurhpk ekuho fnukad 07@10@2005 iklwu ns.;kr vkyk vlsy- ijarq R;kauk dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu izR;{k inksUurh fnukad
22-10-2007 jksth ns.;kr vkyh- Eg.kwu oLrqr% R;kauh QDr dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu fnukad 22-10-2007 iklwu lsok dsyh- lsokizos'k fu;ekoyh 1967 P;k ifjf'k"V uÅ izek.ks] d{k vf/kdkjh ;k inksUurhP;k inkoj fu;qDrhlkBh ik=rsdfjrk rhu o"kZs v[kafMr lsok vko';d vkgs- ifjf'k"V uÅ e/;s okijysyh Hkk"kk vlafnX/k] lqyHk o
1982 uqlkj] ljdkjh deZpkÚ;kaph T;s"Brk T;s"Brk fu;ekoyh 1982
P;k rjrqnhuqlkj fofu;fer dj.;kr ;srs- lnj T;s"Brk fu;ekoyh 1982 ftYgk lsokauk i.k ykxw vkgsr- Eg.kwu lnj T;s"Brk fu;ekoyh 1982 gh QDr T;s"Brsps fu;eu djr] lsokizos'kkps ukgh- lsokizos'kkps QDr lsokizos'k fu;ekoyh 1967 }kjs fu;eu gksbZy-
9- izLrqr izdj.kkr mPp U;k;ky;kus T;s"Brk fu;ekoyh] 1982 pk fu;e 5 fopkjkr ?ksryk vkf.k lsokizos'k fu;ekoyh] 1967 vftckr fopkjkr ?ksrysyk ukgh- mRrjoknh Ø-3 ;kauk dk;kZy;k vf/k{kd ;k inklkBh inksUurhpk ekuho fnukad 07@10@2005 iklwu ns.;kr vkyk vlsy- ijarq R;kauk dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu izR;{k inksUurh fnukad
22-10-2007 jksth ns.;kr vkyh- Eg.kwu oLrqr% R;kauh QDr dk;kZy; v/kh{kd Eg.kwu fnukad 22-10-2007 iklwu lsok dsyh- lsokizos'k fu;ekoyh 1967 P;k ifjf'k"V uÅ izek.ks] d{k vf/kdkjh ;k inksUurhP;k inkoj fu;qDrhlkBh ik=rsdfjrk rhu o"kZs v[kafMr lsok vko';d vkgs- ifjf'k"V uÅ e/;s okijysyh Hkk"kk vlafnX/k] lqyHk o
Li"V vkgs- Eg.kwu lsokizos'k fu;ekoyh 1967 ps ifjf'k"V uÅ ;ksX;i.ks okpys vlrk ¼vls fnlwu ;srs dh½] d{k vf/kdkjh ;k inksUurhP;k inklkBh ik= gks.;klkBh R;k O;Drhph rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kh v[kafMr lsok >kyh vlyh ikfgts- lsokT;s"Brk fu;ekoyh 1982 vUo;s ^^v[kafMr lsosph** O;k[;k dsysyh vlkoh- ijarq dsoG T;s"Brk mn~ns'kkdfjrk vkf.k T;s"Brk fu;ekoyh dfjrk vlsy- Eg.kwu] tj dqBY;kgh deZpkÚ;kyk inksUurhpk ekuho fnukad ns.;kr vkyk vlsy rj] R;kuqlkj R;kph T;s"Brk inksUurhP;k ekuho rkj[ksiklwu fopkjkr ? ks.;kr ;koh- ijarq rh QDr ijLij inksUurhP;k mn~ns'kkdfjrk ykxw jkghy o rh lsokizos'k fu;ekoyh varxZr ik=rsps fud"k fopkjkr ?ksrkauk ykxw jkg.kkj ukgh- lsokizos'k fu;ekr ^^v[kafMr lsosph** O;k[;k dj.;kr vkysyh ukgh- Eg.kwu ,[kkn;kl ^^lrr** ;k 'kCnkpk loZlk/kkj.k
'kCndks'ke/khy vFkZ ^v[kafMr* fdaok ^[kafMr* u >kysyk fopkjkr ?;kok ykxsy- mPPk U;k;ky;kus ifjf'k"V uÅ e/;s ulysyk ^izR;{k* 'kCn
R;kr tksMyk vkgs- lacaf/kr rjrqnh fopkjkr ?ksrkauk vkf.k vFkZ yko.;kP;k fu;ekuqlkj tj okijysyh Hkk"kk vlafnX/k] ljG vkf.k lk/kh vlrs- R;kosGh rh rjrwn t'kh vkgs R;kpizek.ksp okp.ks vko';d vkgs vkf.k R;kr dkghgh tksM.;kr ;sÅ u;s- Eg.kwu] tsOgk ifjf'kf"V 9 e/;s ik=rk fud"k v'kh vkgs dh] dks.kR;kgh O;Drhus rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kk dkykof/kdfjrk v[kafMr lsok iw.kZ dsY;kf'kok; inksUurhdfjrk ik=
Bj.kkj ukgh ;kpk vFkZ R;k O;fDrl rhu o"kkZaph [kafMr u
>kysyh@v[kafMr lrr lsok dj.ks@iw.kZ dj.ks vko';d vkgs- Eg.kwu
'kCndks'ke/khy vFkZ ^v[kafMr* fdaok ^[kafMr* u >kysyk fopkjkr ?;kok ykxsy- mPPk U;k;ky;kus ifjf'k"V uÅ e/;s ulysyk ^izR;{k* 'kCn
R;kr tksMyk vkgs- lacaf/kr rjrqnh fopkjkr ?ksrkauk vkf.k vFkZ yko.;kP;k fu;ekuqlkj tj okijysyh Hkk"kk vlafnX/k] ljG vkf.k lk/kh vlrs- R;kosGh rh rjrwn t'kh vkgs R;kpizek.ksp okp.ks vko';d vkgs vkf.k R;kr dkghgh tksM.;kr ;sÅ u;s- Eg.kwu] tsOgk ifjf'kf"V 9 e/;s ik=rk fud"k v'kh vkgs dh] dks.kR;kgh O;Drhus rhu o"kkZis{kk deh ukgh v'kk dkykof/kdfjrk v[kafMr lsok iw.kZ dsY;kf'kok; inksUurhdfjrk ik=
Bj.kkj ukgh ;kpk vFkZ R;k O;fDrl rhu o"kkZaph [kafMr u
>kysyh@v[kafMr lrr lsok dj.ks@iw.kZ dj.ks vko';d vkgs- Eg.kwu
tsOgk mRrjoknh Ø-3 ;kauh 3 o"kkZais{kk deh ukgh v'kk dkyko/khdfjrk rhu Ok"kkZaph lsok QhMj ¼fuEu½ laoxkZrhy ftYgk lsok ¼oxZ&3½ o fyfid oxhZ; ¼Js.kh 2½ e/;s lrr lsok iw.kZ dsysyh ukgh] R;keqGs rks ;k d{k vf/kdkjh inkojhy inksUurhdfjrk ik= uOgrk- mPp U;k;ky;kus vU;Fkk ekU; d:u xaHkhj pwd dsyh vkgs- Eg.kwu vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kauh ;ksX;fjR;k vihy ekU; dsys vkgs vkf.k mRrjoknh Ø-3
P;k d{k vf/kdkjh inkojhy fnukad 1-2-2008 pk inksUurhpk vkns'k
;ksX;fjR;k jn~n dsyk vkgs-
10- mijksDr ckch y{kkr ?ksrk vkf.k oj uewn dkj.kkadfjrk izLrqr vihy lQy Bjhr vkgs- ekuuh; ,dy U;k;k/kh'k vkf.k mPp U;k;ky;kP;k
[kaMihBkus ikjhr dsysys vk{ksfir fudkyi= vkf.k vkns'k ;k}kjs [kkjht vkf.k jn~nckny dj.;kr ;sr vkgs vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kapk fnukad 20@05@2010 jksth fnysyk vkns'k ;k}kjs iqUk%LFkkfir dj.;kr ;sr vkgs vkf.k vls ekU; dj.;kr ;srs dh mRrjoknh Ø-3 gs d{k vf/kdkjh ;k inkojhy inkoj inksUurhlkBh ik= ukghr vkf.k R;k,soth vihydrsZ ;kauk d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;klkBh vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kauh fnysY;k funs'kkuqlkj dk;Zokgh dj.;kr ;koh- ijarq izdj.kkrhy rF; vkf.k ifjfLFkrh y{kkr ?ksrk izdj.kkrhy [kpkZdfjrk dks.krkgh vkns'k ukgh-
-------------------------
U;k- ,y ukxslojkjko uoh fnYyh -------------------------- es- 10] 2019 U;k- ,e- vkj- 'kkg
P;k d{k vf/kdkjh inkojhy fnukad 1-2-2008 pk inksUurhpk vkns'k
;ksX;fjR;k jn~n dsyk vkgs-
10- mijksDr ckch y{kkr ?ksrk vkf.k oj uewn dkj.kkadfjrk izLrqr vihy lQy Bjhr vkgs- ekuuh; ,dy U;k;k/kh'k vkf.k mPp U;k;ky;kP;k
[kaMihBkus ikjhr dsysys vk{ksfir fudkyi= vkf.k vkns'k ;k}kjs [kkjht vkf.k jn~nckny dj.;kr ;sr vkgs vkf.k vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kapk fnukad 20@05@2010 jksth fnysyk vkns'k ;k}kjs iqUk%LFkkfir dj.;kr ;sr vkgs vkf.k vls ekU; dj.;kr ;srs dh mRrjoknh Ø-3 gs d{k vf/kdkjh ;k inkojhy inkoj inksUurhlkBh ik= ukghr vkf.k R;k,soth vihydrsZ ;kauk d{k vf/kdkjh ;k inkoj inksUurh ns.;klkBh vfrfjDr foHkkxh; vk;qDr] vkSjaxkckn ;kauh fnysY;k funs'kkuqlkj dk;Zokgh dj.;kr ;koh- ijarq izdj.kkrhy rF; vkf.k ifjfLFkrh y{kkr ?ksrk izdj.kkrhy [kpkZdfjrk dks.krkgh vkns'k ukgh-
-------------------------
U;k- ,y ukxslojkjko uoh fnYyh -------------------------- es- 10] 2019 U;k- ,e- vkj- 'kkg
udkj ¼fMl~Dysej½
^^ ;k U;k;fu.kZ;kP;k ejkBh Hkk”ksrhy ;k vuqoknkpk okij gk i{kdkjkl R;kP;k @ frP;k ekr``Hkk”kse/;s R;kpk vFkZ letwu ?ks.;kiqjrkp e;kZfnr jkghy vkf.k R;kpk brj dks.kR;kgh dkj.kkdfjrk okij djrk
;s.kkj ukgh- rlsp] baxzth Hkk”ksrhy U;k;fu.kZ; gkp loZ O;kogkfjd vkf.k dk;kZy;hu okijkdfjrk fo'oluh; vlsy vkf.k rksp R;krhy vkns'kkP;k fu”iknu vkf.k vaeyctko.khdfjrk oS/k ekuyk tkbZy-**
DISCLAIMER
“The Translated
^^ ;k U;k;fu.kZ;kP;k ejkBh Hkk”ksrhy ;k vuqoknkpk okij gk i{kdkjkl R;kP;k @ frP;k ekr``Hkk”kse/;s R;kpk vFkZ letwu ?ks.;kiqjrkp e;kZfnr jkghy vkf.k R;kpk brj dks.kR;kgh dkj.kkdfjrk okij djrk
;s.kkj ukgh- rlsp] baxzth Hkk”ksrhy U;k;fu.kZ; gkp loZ O;kogkfjd vkf.k dk;kZy;hu okijkdfjrk fo'oluh; vlsy vkf.k rksp R;krhy vkns'kkP;k fu”iknu vkf.k vaeyctko.khdfjrk oS/k ekuyk tkbZy-**
DISCLAIMER
“The Translated
JUDGMENT
in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the judgment shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation”.
XXXXXX
XXXXXX