Vinod Ravjibhai Rajput v. Gujarat State and Others

:
DISCLAIMER The translated judgement in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to
/ understand it in his her language and may not be used
. for any other purpose For all practical and official
, purposes the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of
. execution and implementation
===================================================
અહેવાલ યોગ્ય
ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં
દીવાની અપીલીય હકૂમત
દીવાની અપીલ નં.૧૬૦૧/૨૦૨૦
(એસ.એલ.પી. (સી) નં.૨૭૯૨૬/૨૦૧૬માંથી ઉદ્ભવેલ)
વિનોદ રાવજીભાઈ રાજપૂત .........
અપીલકર્તા
વિરુદ્ધ
ગુજરાત રાજ્ય અને અન્ય ............
સામાવાળાઓ
ચુકાદો
ન્યાયમૂર્તિ સુશ્રી ઇન્દિરા બેનર્જી
પરવાનગી આપવામાં આવે છે.
૨. લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૧૯૫/૨૦૧૬ને મંજૂર કરતાં અને
અપીલકર્તા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલ રિટ પિટિશન - સ્પેશિયલ સિવિલ
એપ્લિકેશન નં.૫૧૦૮/૨૦૧૪, કે જેના દ્વારા અપીલકર્તા સેવાની સાતત્યતા
અને સેવાના સાતત્યથી મળતા લાભો સહિત પુનઃસ્થાપન માટે હકદાર છે તેવું
ઠરાવતાં સિંગલ બેન્ચના તા. ૧૪મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૫ના રોજના આદેશને રદ
કરતાં ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતની ડિવિઝન બેન્ચના તા.૨૪મી જૂન, ૨૦૧૬ના
રોજના ચુકાદા અને આદેશની વિરૂદ્ધમાં આ અપીલ દાખલ કરવામાં આવેલ છે.
૩. અપીલકર્તાને ભુજ સંગ્રહાલયમાં અંશકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે
તા.૧૪મી માર્ચ, ૧૯૯૫ના રોજ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમનું નામ
સંબંધિત રોજગાર કચેરી દ્વારા વિચારણા માટે મોકલવામાં આવ્યું હતું.
૪. તા.૨૫મી જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજ, સામાવાળા નં.૨ દ્વારા ગુજરાત
રાજ્યના સંગ્રહાલય વિભાગના નિયામકની મંજૂરી મેળવ્યા બાદ, મંજૂર થયેલ
વર્ગ-૪ની ખાલી જગ્યા સામે, ૱ ૨૫૫૦-૫૫-૨૬૬૦-૬૦-૩૨૦૦ ના પગાર
ધોરણમાં અપીલકર્તાને પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે નિયુક્ત કરવાનો
આદેશ પસાર કર્યો હતો.
૫. અપીલકર્તાએ લગભગ બે વર્ષ સુધી ભુજ સંગ્રહાલયના
પૂર્ણકાલિનના ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે સેવા આપી હતી, ત્યારબાદ, સામાવાળા
નં.૩ દ્વારા તા.૧લી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ પસાર કરાયેલા આદેશ દ્વારા તેમની
સેવાઓ અચાનક સમાપ્ત કરવામાં આવી હતી.
૬. એવું જણાય છે કે તા.૧લી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ અપીલકર્તાની
સેવાઓ સમાપ્ત કરવાનો આદેશ એ આધાર પર પસાર કરવામાં આવ્યો હતો કે
રાજ્ય સરકારની નાણાકીય અવરોધોને કારણે નવી કોઇ ભરતી ન કરવાની નીતિ
હોવા છતાં, અપીલકર્તાની ભુજ સંગ્રહાલયના પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે
નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
૭. અપીલકર્તાએ એસ.સી.એ. નં.૭૯૪૩/૨૦૦૪ રુપે ભારતના
બંધારણની કલમ-૨૨૬ હેઠળ ઉચ્ચ અદાલતમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી હતી, જેમાં વિદ્વાન ન્યાયમૂર્તિશ્રીએ તા.૭મી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ વચગાળાનો
આદેશ પસાર કરી તા. ૧લી જુલાઈ, ૨૦૦૪ની નોટિસ અનુસાર સામાવાળા
સત્તામંડળને અપીલકર્તાની સેવાઓ સમાપ્ત કરવા પર મનાઇ ફરમાવેલ. આ
વચગાળાનો આદેશ પડતર રિટ પિટિશનના પરિણામને આધિન હતો અને એવી
સ્પષ્ટતા કરવામાં આવેલ હતી કે જો જરૂરી હોય તો, અપીલકર્તાને અંશકાલિન
કર્મચારી તરીકે પૂર્વ-સ્થિતિમાં મુકી શકાય છે.
૮. તા.૭મી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના વિદ્વાન સિંગલ જજના વચગાળાના
આદેશને અનુસરીને, સામાવાળા સત્તામંડળે તા.૧૦મી ઓગસ્ટ, ૨૦૦૪ના રોજ
એક આદેશ પસાર કર્યો હતો, જેના દ્વારા અપીલકર્તાને અંશકાલિન કર્મચારીની
જગ્યા પર પૂર્વ-સ્થિતિમાં મુકવામાં આવેલ.
૯. અપીલકર્તાએ તા.૧૦મી ઓગસ્ટ, ૨૦૦૪ના આદેશને રદ કરવા
માટે પડતર રિટ પિટિશનમાં દીવાની અરજી નં.૭૯૭૦/૨૦૦૪ની દાખલ કરેલ, જેમાં અપીલકર્તાને તદર્થ પૂર્ણકાલિન કર્મચારીની જગ્યા પરથી અંશકાલિન
કર્મચારીની જગ્યા પર પૂર્વ-સ્થિતિમાં મુકવામાં આવેલ હતા.
૧૦. તા.૧૭મી માર્ચ, ૨૦૦૮ના આદેશ દ્વારા, વિદ્વાન સિંગલ જજે
તા.૧૦મી ઓગસ્ટ, ૨૦૦૪ના વાદગ્રસ્ત આદેશમાં દખલ કર્યા વિના ઉપરોક્ત
અરજીનો નિકાલ કર્યો હતો અને ઠરાવ્યું હતું કે આ આદેશ તા.૦૭મી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના વચગાળાના આદેશનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી. વિદ્વાન ન્યાયમૂર્તિએ
અવલોકન કર્યું હતું કે જો અપીલકર્તાની હાલની સ્થિતિ જાળવી રાખવામાં આવે
અને અપીલકર્તા દ્વારા સંબંધિત અધિકારીઓને કરવામાં આવેલી કોઈપણ
રજૂઆતને યોગ્ય વિચારણા આપવામાં આવે તો તે યોગ્ય રહેશે.
૧૧. તા.૧૭મી માર્ચ, ૨૦૦૮ના ઉપરોક્ત આદેશ અનુસાર, અપીલકર્તાએ રજૂઆત કરી હતી. જો કે, અપીલકર્તાને જાણ કરવામાં આવી હતી
કે તેને પૂર્ણકાલિન કર્મચારી બનાવી શકાય નહીં, કારણ કે તેણે તેની માધ્યમિક
શાળા પ્રમાણપત્ર (એસએસસી)/૧૦મા ધોરણની પરીક્ષા પાસ કરેલ નથી.
૧૨. અપીલકર્તાએ દલીલ કરી હતી કે, ૨૫મી જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજ
આદેશ જારી કરતી વખતે અપીલકર્તાની પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે
નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટના પદ પર નિમણૂક
માટે જરૂરી શૈક્ષણિક લાયકાત માત્ર ચોથું ધોરણ પાસ હતી, અને અપીલકર્તા
પાસે ઉપરોક્ત લાયકાત હતી.
૧૩. કોઈ પણ સંજોગોમાં, અંશકાલિન કર્મચારી તરીકે કામ કરવાનું
ચાલુ રાખીને, અપીલકર્તાએ એસએસસી પરીક્ષા સફળતાપૂર્વક પાસ કરેલ.
ત્યારબાદ, તેમણે તા.૩૦મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૦ અને તા.૨૨મી એપ્રિલ, ૨૦૧૨ના રોજ બે રજૂઆતો કરી હતી, જેમાં તેમણે સંબંધિત અધિકારીઓને જાણ
કરી હતી કે તેમણે એસએસસીની પરીક્ષા પાસ કરેલ છે અને વિનંતી કરેલ કે
તેમને પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે સમાવી લેવામાં આવે.
૧૪. તેમની રજૂઆતો પર કાર્યવાહી કરવામાં સંબંધિત અધિકારીઓની
નિષ્ક્રિયતાથી વ્યથિત થઈને, અપીલકર્તાએ ઉચ્ચ અદાલતમાં ભારતના
બંધારણની કલમ-૨૨૬ હેઠળ રિટ અરજી - ખાસ દીવાની અરજી નં.
૯૯૧૦/૨૦૧૨ની દાખલ કરેલ હતી. સંબંધિત સત્તામંડળને રજૂઆત કરવાનો
અપીલકર્તાને નિર્દેશ આપીને રિટ અરજીનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો.
સંબંધિત સત્તામંડળને ચાર મહિનાના સમયગાળામાં રજૂઆત અંગે નિર્ણય
લેવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
૧૫. ત્યારબાદ, તા.૧૮મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨ના આદેશ દ્વારા, અપીલકર્તાની સેવાઓ તે આધાર પર સમાપ્ત કરવામાં આવી હતી કે અપીલકર્તાને
ગેલેરી એટેન્ડન્ટના પદ પર નિયમિત કરવાની મંજૂરી નથી, કારણ કે તેણે
તા.૧લી મે, ૨૦૦૭ના રોજ નાણાં વિભાગ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા
સરકારી ઠરાવમાં સૂચવવામાં આવેલી જરૂરી શરતોને પૂર્ણ કરી નથી.
૧૬. સામાવાળા સત્તામંડળ અનુસાર, અપીલકર્તાએ જે શરતો પૂરી કરી
ન હતી, તેમાંથી એક એ હતી કે તેણે તા.૧૦મી ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૬ના રોજ દસ
વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરી ન હતી, અને જો તેણે દસ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરી હોય તો
પણ, તે ઉચ્ચ અદાલત દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા વચગાળાના આદેશના
આધાર પર હતી.
૧૭. અપીલકર્તાએ ઉચ્ચ અદાલતમાં ખાસ દીવાની અરજી નં.
૧૬૮૪૦/૨૦૧૨ રૂપે રિટ અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં તેમની સેવાઓ સમાપ્ત
કરવાના તા.૧૮મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨ના આદેશને પડકારવામાં આવ્યો હતો.
વિદ્વાન સિંગલ જજે અરજીને ચલાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, અને અવલોકન કર્યું
હતું કે અપીલકર્તા પાસે યોગ્ય ઉપાય ઔદ્યોગિક વિવાદ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ની
જોગવાઈઓ અનુસાર કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો હતો.
૧૮. સિંગલ બેન્ચના ચુકાદાથી વ્યથિત થઈને, અપીલકર્તાએ ડિવિઝન
બેન્ચ સમક્ષ લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૬૩૫/૨૦૧૩ દાખલ કરી હતી. ડિવિઝન
બેન્ચે સંબંધિત પદ પર ભરતીને સંચાલિત કરતા સંબંધિત નિયમો અને
નિયમનો પર વિચાર કરી, અપીલ મંજૂર કરેલ અને સામાવાળાઓને
અપીલકર્તાને ભુજ મ્યુઝિયમના પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટના પદ પર
તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. જો કે, અપીલકર્તાએ
તા.૧૮મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨થી ચુકાદા અને આદેશની તારીખ સુધી કામ ન કરેલ
હોવાથી, ડિવિઝન બેન્ચે પાછલા વેતન માટે આદેશો પસાર કરવાનું ટાળ્યું હતું.
૧૯. ત્યારબાદ, તા.૧૪મી ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ના રોજ કચેરી આદેશ
બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કચ્છ મ્યુઝિયમ, ભુજ ખાતે ગેલેરી એટેન્ડન્ટ
(વર્ગ-૪) ની જગ્યા પર અપીલકર્તાની તેમની ફરજો પુનઃ શરૂ થવાની
તારીખથી પે-બેન્ડ ૱ ૪૪૪૪-૭૪૪૦, ગ્રેડ પે-૧૩૦૦માં નિમણૂક કરવામાં
આવી હતી. કચેરી આદેશમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે, અપીલકર્તાએ તા.૧૪
ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ના રોજથી તેમની ફરજો પુનઃ શરૂ કરી હતી.
૨૦. અપીલકર્તાએ ભારતના બંધારણની કલમ-૨૨૬ હેઠળ ઉચ્ચ
અદાલતમાં રીટ અરજી - ખાસ દીવાની અરજી નં.૫૧૦૮/૨૦૧૪ની દાખલ કરી
તા.૨૫મી જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજથી અપીલકર્તાને સળંગ સેવાનો લાભ ન
આપવામાં સામાવાળા સત્તામંડળની કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો
હતો. આ રિટ પિટિશનને સિંગલ બેન્ચે તા.૧૪મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૫ના રોજના
આદેશ દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલ હતી, જેનો કાર્યકારી ભાગ નીચે દર્શાવેલ છેઃ
"આમ, ઉપરોક્ત બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને, પુનઃસ્થાપનમાં
સેવાની સાતત્યતાનો સમાવેશ થાય છે, અને તે મુજબ, અરજદાર
સેવાની સાતત્યતામાંથી મળતા લાભો માટે હકદાર છે."
૨૧. તા.૧૪મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૫ના ઉપરોક્ત ચુકાદા અને આદેશથી
વ્યથિત થઈને, સામાવાળાઓએ લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૧૯૫/૨૦૧૬ રૂપે
અપીલ દાખલ કરી હતી. આ અપીલમાં વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશ દ્વારા ઉચ્ચ
અદાલતની ડિવિઝન બેન્ચે ઉપરોક્ત અપીલને મંજૂરી આપેલ, જેમાં નીચે
મુજબના અવલોકનો છેઃ
"ઉપરોક્ત ચર્ચાને ધ્યાનમાં રાખીને, અમારો અભિપ્રાય છે કે
વિદ્વાન સિંગલ જજે અરજદાર સેવાની સાતત્યતા સાથેના લાભો
માટે હકદાર છે તેવું અવલોકન કરતી વખતે ભૂલ કરી છે, તેથી, વાદગ્રસ્ત આદેશને રદ કરવામાં આવે છે. અપીલ મંજૂર કરવામાં
આવે છે. અપીલ મંજૂર કરાયેલ હોવાથી, દીવાની અરજી પર કોઈ
આદેશ પસાર કરવામાં આવતો નથી."
૨૨. આ અપીલમાં ટૂંકમાં પ્રશ્ન એ છે કે શું ડિવિઝન બેન્ચના લેટર્સ
પેટન્ટ અપીલ નં.૬૩૫/૨૦૧૩માં તા.૨૨.૦૮.૨૦૧૩ના ચુકાદા અને
આદેશના દિશા-નિર્દેશનું ઉલ્લંઘન કરીને અપીલકર્તાને તા.૧૪મી ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ની અસરથી નવી નિમણૂક આપવાની સામાવળાઓની કાર્યવાહી
કાયદામાં ટકવાપાત્ર છે કે કેમ.
૨૩. સામાવાળા સત્તામંડળ વતી વિદ્વાન વકીલ દ્વારા દલીલ કરવામાં
આવી છે તેમ, તા.૧૪મી ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ના રોજનો નિમણૂકનો આદેશ
ડિવિઝન બેન્ચના લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૬૩૨/૨૦૧૩માં તા.૨૨મી ઓગસ્ટ, ૨૦૧૩ના ચુકાદા અને આદેશનો કોઈ સંદર્ભ આપવામાં આવ્યો નથી. જો કે, ઉપરોક્ત ચુકાદો અને આદેશ, જેની સામે કોઈ અપીલ કરવામાં આવી ન હતી, તે
આખરી ગણવામાં આવેલ છે અને સામાવાળાઓને બંધનકર્તા છે.
૨૪. ભારતના બંધારણની કલમ-૩૦૯ની જોગવાઈ દ્વારા આપવામાં
આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરતાં, અને ગુજરાત સરકારની સચિવાલય અને
બિન-સચિવાલય કચેરીઓમાં વર્ગ-૪ની જગ્યાઓ પર ભરતીનું નિયમન કરતાં
તમામ પ્રવર્તમાન નિયમોથી ઉપરવટ, ગુજરાતના રાજ્યપાલે નીચલી સેવાઓમાં
વર્ગ-૪ની જગ્યાઓ પર ભરતીનું નિયમન કરવા માટે નિયમો ઘડ્યાં છે, જેને
"ગુજરાત સચિવાલય અને બિન-સચિવાલય કચેરીઓમાં નીચલી સેવાઓમાં
વર્ગ-૪ની જગ્યાઓ ભરતી નિયમો, ૨૦૦૫" કહેવાય છે, જેને અહીંયા હવે પછી
"૨૦૦૫ના નિયમો" તરીકે ઉલ્લેખવા આવેલ છે.
૨૫. ૨૦૦૫ના નિયમો અને ખાસ કરીને તેના નિયમો-૨ થી ૭ પર
આધાર રાખી, સામાવાળા સત્તામંડળે એવી દલીલ કરી છે કે અપીલકર્તા પાસે
૨૦૦૨માં પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે નિમણૂક મેળવવા માટે જરૂરી
લાયકાત ન હતી, કારણ કે તેણે તે સમયે માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર પરીક્ષા
પાસ કરી ન હતી. ઉપરોક્ત નિયમોના નિયમો-૨ થી ૭ નીચે મુજબ જોગવાઇ
કરે છેઃ-
"૨. ગુજરાત સરકારના સચિવાલય અને બિન-સચિવાલય
કચેરીઓમાં વર્ગ-૪ (નીચલી સેવામાં) ની જગ્યાઓ પર નીચે
મુજબ નિમણૂક કરવામાં આવશે.
(૧) સીધી પસંદગી દ્વારા;
(૨) તબદીલી દ્વારા;
અથવા (૩) પ્રતિનિયુક્તિ દ્વારા.
૩. નિયમ-૨માં જણાવ્યા મુજબ પદ પર સીધી પસંદગી દ્વારા
નિમણૂક માટે પાત્ર બનવા માટે, ઉમેદવારઃ-
(૧) ઉંમર ૧૮ વર્ષથી ઓછી અને ૨૫ વર્ષથી વધુ ન હોવી
જોઇએ;
(૨) માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર પરીક્ષા પાસ કરેલી હોવી
જોઇએ;
(૩) સરકાર દ્વારા સમયાંતરે સૂચવવામાં આવે તેવી નોકરી સાથે
સંબંધિત કુશળતા ધરાવતા હોવા જોઇએ;
જો કે હળવા મોટર વાહનો માટેનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ધરાવતા
ઉમેદવારને અગ્રિમતા આપી શકાય છે.
૪. વર્ગ-૪ની જગ્યાઓ પર નિમણૂક પામેલા ઉમેદવારની
જાહેર હિતમાં રાજ્યના કોઈપણ સચિવાલય અથવા બિન-
સચિવાલય કચેરીમાં નીચલી સેવાઓમાં અન્ય કોઈપણ વર્ગ-૪ની
જગ્યા પર બદલી થઈ શકે છે.
૫. સીધી પસંદગી દ્વારા નિયુક્ત ઉમેદવાર છ મહિનાના
સમયગાળા માટે અજમાયશ પર રહેશે.
૬. પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોએ સમયાંતરે સરકાર દ્વારા
નિયત નિયમો અનુસાર ખાતાકીય પરીક્ષા તેમજ ગુજરાતી અથવા
હિન્દી અથવા બંને પરીક્ષાઓ પાસ કરવાની રહેશે.
૭. સીધી પસંદગી દ્વારા નિયુક્ત ઉમેદવારને નોકરી અનુસાર
યેગ્ય તાલીમ લેવી પડશે અને સરકાર દ્વારા સમયાંતરે નિયત
કરવામાં આવે તેવી પરીક્ષા પાસ કરવી પડશે."
૨૬. સામાવાળાઓ વતી એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, વર્ગ-૪ ના કર્મચારીઓને નિયમિત કરવા માટેની શરતો તા.૧લી મે, ૨૦૦૭ના
સરકારી ઠરાવમાં નક્કી કરવામાં આવેલ છે. નિયમિત થવા માટે, કર્મચારીઓએ
નીચેની શરતો પૂરી કરવાની રહેશેઃ
(૧) તા.૧૦મી ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૬ના રોજ, કર્મચારીઓએ પ્રતિદિન ઓછામાં
ઓછા ૬ કલાક કામ કરીને દસ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરેલી હોવી જોઈએ. દસ વર્ષનો
સમયગાળો અદાલત અથવા ટ્રિબ્યુનલના કોઈ આદેશના આધારે ન હોવો
જોઈએ.
(૨) જે કર્મચારીઓએ દસ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરી હોય તેમની નિમણૂક સંબંધિત
સમયે પ્રવર્તમાન ભરતી પ્રક્રિયા અનુસાર થવી જોઈએ. બીજા શબ્દોમાં કહીએ
તો, તેમના નામની ભલામણ રોજગાર કચેરી, સમાજ કલ્યાણ સત્તામંડળ વગેરે
દ્વારા થયેલ હોવી જોઈએ;
(૩) હંગામી નિમણૂક સમયે, કર્મચારી પાસે વર્ગ-૪ની ચોક્કસ જગ્યા પર
નિમણૂક માટેની જરૂરી લાયકાત હોવી જોઈએ અને;
(૪) નિમણૂંક સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા મંજૂર થયેલ હોવી જોઈએ અને નિમણૂંક
ખાલી જગ્યા સામે થયેલ હોવી જોઈએ.
૨૭. સામાવાળા સત્તામંડળોએ દલીલ કરી છે કે અપીલકર્તાએ તા.૧લી
મે, ૨૦૦૭ના સરકારી ઠરાવની શરત નં.(૧) પૂર્ણ કરેલ ન હતી, કારણ કે તેમણે
તા.૧૦મી ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૬ના રોજ હંગામી કર્મચારી તરીકે દસ વર્ષની સેવા પૂર્ણ
કરી ન હતી, પરંતુ નવ વર્ષ અને ચાર મહિનાની સેવા આપેલ હતી. ત્યારબાદ, તેમની સાતત્યતા, ઉચ્ચ અદાલત દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશના આધારે હતી.
૨૮. તા.૨૨મી ઓગસ્ટ, ૨૦૧૩ના ચુકાદા અને આદેશ દ્વારા ઉપરોક્ત
લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૬૩૫/૨૦૧૩માં, અગાઉની ડિવિઝન બેન્ચે સ્પષ્ટપણે
અપીલકર્તાની પાછલા વેતન વિના પુનઃસ્થાપના અંગે દિશાનિર્દેશ આપેલ હતાં.
ઉપર દર્શાવ્યા મુજબ ઉપરોક્ત ચુકાદા અને આદેશે આખરી ઓપ અપનાવેલ છે
અને તે સામાવાળાઓને બંધનકર્તા છે. તા.૧૪મી ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩થી
અપીલકર્તાને નવી નિમણૂક આપવા માટે સંબંધિત સત્તામંડળોને મુક્તિ ન હતી.
વિદ્વાન સિંગલ બેન્ચે રિટ પિટિશનને ખૂબ જ યોગ્ય રીતે મંજૂર કરેલ હતી. જો કે, સિંગલ બેન્ચે કરેલી એકમાત્ર ભૂલ એ હતી કે અપીલકર્તાને પરિણામી લાભો સાથે
પુનઃસ્થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો, તે સ્પષ્ટ કર્યા વિના કે
તા.૧૮.૧૨.૨૦૧૨ થી તા.૨૨.૦૮.૨૦૧૩ સુધીના સમયગાળામાં જ્યારે
અપીલકર્તાએ કામ કર્યું ન હતું ત્યારના પાછલું વેતનની ચુકવણી વિના પરિણામી
લાભો સાથે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે.
૨૯. અપીલકર્તાની નિયામક, સંગ્રહાલયની મંજૂરી સાથે પૂર્ણકાલિન
ગેલેરી એટેન્ડન્ટ ગ્રુપ-૪ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવેલ હોવાથી, તા.૨૫.૦૭.૨૦૦૨ના આદેશ દ્વારા, કાયમી નિમણૂકો સ્થગિત રાખવાની
સરકારી નીતિના કહેવાતા આધાર પર, લગભગ બે વર્ષ પછી તેમની સેવાઓ
સમાપ્ત થઈ શકી ન હોત. (૨૦૦૬)૪-એસસીસી-૧ માં ઉલ્લેખિત સચિવ, કર્ણાટક રાજ્ય અને અન્ય વિરૂદ્ધ ઉમાદેવી અને અન્યના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના
દિશાનિર્દેશને પગલે નાણાં વિભાગ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ તા.૧લી મે, ૨૦૦૭ના સરકારી ઠરાવને ધ્યાનમાં લીધા બાદ, ડિવિઝન બેન્ચે લેટર્સ પેટન્ટ
અપીલ નં.૬૩૫/૨૦૧૬નો નિર્ણય લીધેલ હતો.
૩૦. ઉમા દેવી (ઉપરોક્ત) માં ચુકાદા અને આદેશને અથવા સદર
ચુકાદા અને આદેશને અનુસરીને અપનાવવામાં આવેલા તા.૧લી મે, ૨૦૦૭ના
ઠરાવને અપીલકર્તાના કેસમાં પાછલી અસરથી લાગુ કરી શકાય નહીં, જેઓને
૨૦૦૨માં વિધિવત રીતે પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે નિમણૂક આપવામાં
આવી હતી. ઉપર ઉલ્લેખિત ૨૦૦૫માં ઘડવામાં આવેલા નિયમો પણ પૂર્વલક્ષી
કામગીરી ધરાવી શકતા નથી.
૩૧. લેટર્સ પેટન્ટ અપીલ નં.૬૩૫/૨૦૧૩માં, ડિવિઝન બેન્ચે એવું
ઠરાવેલ હતું કે સામાવાળા સત્તામંડળો દ્વારા અપનાવેલ મત નીચેના કારણોસર
ગેરવાજબી હતોઃ-
(૧) તે બાબતે તકરાર ન હતી કે અપીલકર્તાની તા.૧૪મી માર્ચ, ૧૯૯૫ના રોજ અંશકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે નિમણૂક
કરવામાં આવી હતી;
(૨) તે સમયે પૂર્ણકાલન ગેલેરી એટેન્ડેન્ટની જગ્યા ખાલી હતી;
(૩) અપીલકર્તાનું નામ રોજગાર કચેરી દ્વારા મોકલવામાં આવ્યું
હતું અને તેનો સાક્ષાત્કાર કરવામાં આવેલ હતો;
(૪) અપીલકર્તા ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે તેમની નિષ્ઠા અને
પ્રામાણિકતાને પ્રમાણિત કરતું સંગ્રહાલયનું પ્રમાણપત્ર ધરાવતાં
હતાં;
(૫) તા.૨૫મી જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજ અપીલકર્તાની ગુજરાત
રાજ્યના સંગ્રહાલય વિભાગના નિયામકની પૂર્વ મંજૂરી સાથે
પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
(૬) અપીલકર્તાને લગભગ બે વર્ષના સમયગાળા માટે
પૂર્ણકાલિન નિયમિત ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે કામ કરવાની મંજૂરી
આપ્યા બાદ તા.૧લી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ સમાપ્તિનો આદેશ
જારી કરવામાં આવ્યો હતો.
(૭) સમાપ્તિનો આદેશ પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યો ત્યાં સુધીમાં, અપીલકર્તાએ નવ વર્ષ અને ચાર મહિનાની સંયુક્ત સેવા
અંશકાલિન કર્મચારી અને પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે
આપી હતી.
(૮) વિદ્વાન સિંગલ જજે અપીલકર્તાના કેસના ગુણદોષથી પ્રથમ
દૃષ્ટિએ સંતુષ્ટ થયા બાદ વચગાળાનો આદેશ પસાર કર્યો હતો.
૩૨. અપીલકર્તાની અંશકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકેની પ્રારંભિક
નિમણૂક, પૂર્ણ-સમયની ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકેની તેમની સેવાઓ, સિંગલ
બેન્ચના વચગાળાના આદેશ અને અપીલકર્તાએ ગેલેરી એટેન્ડન્ટ, ભુજ
મ્યુઝિયમ તરીકે લગભગ સત્તર વર્ષની સેવા આપી હતી તે ધ્યાનમાં લીધા બાદ, ડિવિઝન બેન્ચે અપીલકર્તાની અપીલને મંજૂરી આપી હતી, તા. ૨જી એપ્રિલ, ૨૦૧૩ના રોજનો સિંગલ બેન્ચનો ચુકાદો અને આદેશ રદ કર્યો હતો અને
સામાવાળા સત્તામંડળોને, અપીલકર્તાએ તા.૧૮મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨ના રોજથી
ડિવિઝન બેન્ચના ચુકાદાની તારીખ સુધી કામ કરેલ ન હોવાથી પાછલાં વેતન
વિના, અપીલકર્તાને ભુજ મ્યુઝિયમના પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટની જગ્યા પર
તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
૩૩. અમારા માનવા મુજબ, અપીલકર્તાને જુલાઈ, ૨૦૦૨માં
પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ તરીકે તેમની પ્રારંભિક નિમણૂંકની તારીખથી સળંગ
સેવા સાથે પુનઃસ્થાપિત કરવાના રહેશે, પરંતુ પાછલાં વેતન વિના, જ્યારે
અપીલકર્તાએ તા.૧૮મી ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨ના રોજથી ડિવિઝન બેન્ચના
ચુકાદાની તારીખ સુધી કામ કરેલ ન હતું. જો કે, અપીલકર્તા તા.૨૫મી જુલાઈ, ૨૦૦૨થી પૂર્ણકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટ અને અંશકાલિન ગેલેરી એટેન્ડન્ટની
જગ્યા વચ્ચેના તફાવત પગાર, જો કોઈ હોય તો, તા. ૧૮.૧૨.૨૦૧૨ થી
તા.૨૨.૦૮.૨૦૧૩ વચ્ચેના સમયગાળા સિવાયના, મેળવવા માટે હકદાર રહેશે.
૩૪. તે મુજબ અપીલ મંજૂર કરવામાં આવે છે. અપીલ હેઠળના ડિવિઝન
બેન્ચના ચુકાદા અને આદેશને રદ કરવામાં આવે છે અને સિંગલ બેન્ચના
ચુકાદાને એવા સુધારા સાથે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે છે કે અપીલકર્તાને
ડિવિઝન બેન્ચના આદેશની તારીખ એટલે કે તા.૨૨મી ઓગસ્ટ, ૨૦૧૩
સુધીના સમયગાળા માટે વેતનની બાકી રકમ સિવાયના પરિણામી લાભો સાથે
પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે. .................... ન્યાયમૂર્તિ
[ઇન્દિરા બેનર્જી] .................... ન્યાયમૂર્તિ
[એ. એસ. બોપન્ના]
ફેબ્રુઆરી ૧૪, ૨૦૨૦;
નવી દિલ્હી.
– .
This