Full Text
Translation output
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સવ ચ્ચ અદાલત સમક્ષ
સિસવિવલ અપીલીય ન્યાયક્ષેત્ર
પરચુરણ અરજી નંબર ૧૮૪૯ ઓફ ૨૦૨૨
ઈન
સિસવિવલ અપીલ નં. ૨૧૭૬૨ ઓફ ૨૦૧૭
મદદનીશ કમિમશનર, ઈન્કમ ટેક્સ (એકઝેમ્પ્શન્સ) .......... અપીલકતા9 (ઓ)
વિવરુદ્ધ
અમદાવાદ શહેરી વિવકાસ સત્તામંડળ ...........સામાવાળા (ઓ)
હુુકમ
ન્યાયમમૂર્તિત રવિવન્દ્ ભટ્ટ.
(૧) આ અરજી દ્વારા મહેસુલ વિવભાગે આ અદાલતે સી.એ. ૨૧૭૬૨/૨૦૧૭
અને સંબંવિGત અપીલોમાં આપેલા તારીખ ૧૯.૧૦.૨૦૨૨ ના ચુકાદા બાબતે
સ્પષ્ટતા માંગી છે. સ્પષ્ટીકરણની માંગણી એવી કરવામાં આવી છે કે ચુકાદાનો
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સવ ચ્ચ અદાલત સમક્ષ
સિસવિવલ અપીલીય ન્યાયક્ષેત્ર
પરચુરણ અરજી નંબર ૧૮૪૯ ઓફ ૨૦૨૨
ઈન
સિસવિવલ અપીલ નં. ૨૧૭૬૨ ઓફ ૨૦૧૭
મદદનીશ કમિમશનર, ઈન્કમ ટેક્સ (એકઝેમ્પ્શન્સ) .......... અપીલકતા9 (ઓ)
વિવરુદ્ધ
અમદાવાદ શહેરી વિવકાસ સત્તામંડળ ...........સામાવાળા (ઓ)
હુુકમ
ન્યાયમમૂર્તિત રવિવન્દ્ ભટ્ટ.
(૧) આ અરજી દ્વારા મહેસુલ વિવભાગે આ અદાલતે સી.એ. ૨૧૭૬૨/૨૦૧૭
અને સંબંવિGત અપીલોમાં આપેલા તારીખ ૧૯.૧૦.૨૦૨૨ ના ચુકાદા બાબતે
સ્પષ્ટતા માંગી છે. સ્પષ્ટીકરણની માંગણી એવી કરવામાં આવી છે કે ચુકાદાનો
2022 INSC 1155
ફકરો ૨૫૪ એવો હોવો જોઈએ કે "જે મહેસૂલ વિવભાગને ઉપરોક્ત ચુકાદાઓ પ્રમાણે
ભૂતકાળના મૂલ્યાંકનો ને ફરીવાર કરવા સક્ષમ બનાવે અને ભવિવષ્ય માટે વાર્તિTક
Gોરણે યોગ્યતા ચકાસવા દે અને એ રીતે ન્યાય આપે."
(૨) આ અદાલતે જાહેર જનતાને ઉપયોગી કાય ને આગળ Gપાવતી ચેરિરટેબલ
ટ્રસ્ટનાં સંબંGમાં આવકવેરા Gારા, ૧૯૬૧ ની કલમ ૨ (૧૫) ના અર્થ9ઘટન પર
વિવચારણા કરી હતી અને ચુકાદો આપ્યો હતો. વિવવિવG પ્રકારની ગમિતવીGીઓ અને
બાબતોવાળી ચેરિરટીઝ, ટ્રસ્ટ્સ અને ઓરગેનાઇઝેશન્સ કે જેમાં વૈGાવિનક વિનગમો
અને સંસ્ર્થાઓ, વિનયમનકારી સંસ્ર્થાઓ, બિબન-વૈGાવિનક વિનયમનકારી સંસ્ર્થાઓ, વેપારી મંઽળો અને સંસ્ર્થાઓ, રમત ગમત એકમો અને સંસ્ર્થાઓ, ટ્રસ્ટ્સ વગેરે પર
કોટ9 દ્વારા વિવચાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ચુકાદામાં તેની પર વિવચારણા કરેલ.
પરિરચ્છેદ ૨૫૩ માં આવા દરેક ટ્રસ્ટ, ચેરિરટી અર્થવા સંસ્ર્થાના સંબંGમાં કોટ9ના
વિનષ્કT નો સારાંશ રેકોડ9 કરવામાં આવ્યો છે.
(૩) મહેસૂલ વતી વિવનંતી કરવામાં આવી હતી કે, તે જે સ્પષ્ટતા માંગે છે તે જરૂરી
છે, કારણ કે પરિરચ્છેદ ૨૫૩ એચ અને પેરા ૨૫૪ માં આ અપીલોમાં કરદાતાઓના
સંબંGમાં તથ્યોની ચકાસણી અને સંબંવિGત આકારણી વT નું મૂલ્યાંકન કરવાર્થી
તેને બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ચુકાદામાં
નોંGેલા તારણો અને ઉપરોક્ત બે ફકરામાં જણાવેલા તારણો, આ અદાલત સમક્ષ
પક્ષકારોના મૂલ્યાંકનો પર વિવચારણા કરવાર્થી તેને અટકાવે છે અને વGુમાં
ભૂતકાળના મૂલ્યાંકનો ને ફરીવાર કરવા સક્ષમ બનાવે અને ભવિવષ્ય માટે વાર્તિTક
Gોરણે યોગ્યતા ચકાસવા દે અને એ રીતે ન્યાય આપે."
(૨) આ અદાલતે જાહેર જનતાને ઉપયોગી કાય ને આગળ Gપાવતી ચેરિરટેબલ
ટ્રસ્ટનાં સંબંGમાં આવકવેરા Gારા, ૧૯૬૧ ની કલમ ૨ (૧૫) ના અર્થ9ઘટન પર
વિવચારણા કરી હતી અને ચુકાદો આપ્યો હતો. વિવવિવG પ્રકારની ગમિતવીGીઓ અને
બાબતોવાળી ચેરિરટીઝ, ટ્રસ્ટ્સ અને ઓરગેનાઇઝેશન્સ કે જેમાં વૈGાવિનક વિનગમો
અને સંસ્ર્થાઓ, વિનયમનકારી સંસ્ર્થાઓ, બિબન-વૈGાવિનક વિનયમનકારી સંસ્ર્થાઓ, વેપારી મંઽળો અને સંસ્ર્થાઓ, રમત ગમત એકમો અને સંસ્ર્થાઓ, ટ્રસ્ટ્સ વગેરે પર
કોટ9 દ્વારા વિવચાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ચુકાદામાં તેની પર વિવચારણા કરેલ.
પરિરચ્છેદ ૨૫૩ માં આવા દરેક ટ્રસ્ટ, ચેરિરટી અર્થવા સંસ્ર્થાના સંબંGમાં કોટ9ના
વિનષ્કT નો સારાંશ રેકોડ9 કરવામાં આવ્યો છે.
(૩) મહેસૂલ વતી વિવનંતી કરવામાં આવી હતી કે, તે જે સ્પષ્ટતા માંગે છે તે જરૂરી
છે, કારણ કે પરિરચ્છેદ ૨૫૩ એચ અને પેરા ૨૫૪ માં આ અપીલોમાં કરદાતાઓના
સંબંGમાં તથ્યોની ચકાસણી અને સંબંવિGત આકારણી વT નું મૂલ્યાંકન કરવાર્થી
તેને બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ચુકાદામાં
નોંGેલા તારણો અને ઉપરોક્ત બે ફકરામાં જણાવેલા તારણો, આ અદાલત સમક્ષ
પક્ષકારોના મૂલ્યાંકનો પર વિવચારણા કરવાર્થી તેને અટકાવે છે અને વGુમાં
મહેસૂલની અપીલોને રદ કરવાર્થી ભવિવષ્યમાં પણ આ કરદાતાઓ મૂલ્યાંકનોના
ગુણદોT પર ચકાસણી નહી કરી શકે.
(૪) પરિરચ્છેદ ૨૫૩ (એ) (બી) (સી) (ડી) અને (ઇ) માં નોંGવામાં આવેલા
વિનષ્કT ના સામાન્ય વાંચનર્થી એવું જણાશે કે આ અદાલતે સભાનપણે વિનષ્કT
નોંGેલા કે જેર્થી મુદ્દાઓ પર અંમિતમ વિનણ9ય લઇ શકાય એવા આશયર્થી વિવવિવG
સંસ્ર્થાઓ માટે આકારણી વT ના સંબંGમાં- તારણો નોંધ્યા છે, જ્યારે પરિરચ્છેદ
૨૫૩ (એફ) માં અદાલતે આ બાબતને આકારણી અવિGકારી દ્વારા ચકાસણી અને
આદેશ માટે મોકલી હતી. એ જ રીતે, પરિરચ્છેદ ૨૫૩ જી માં જે વિનષ્કT9 ખાનગી
ટ્રસ્ટના દાવાના સંદભ9માં હતો તે વિનણા9યક હતો; અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી
હતી.આ તારણો પરિરચ્છેદ ૨૫૪ માં અંમિતમ કાય9કારી રિદશાઓમાં ચોકસાઈપૂવ9ક
પ્રમિતબિંબબિબત ર્થાય છે. ફકરા ૨૫૪ ( ) i ર્થી ( ) iv માં નોંGવામાં આવેલા તારણો
મહેસુલ વિવરુદG છે. જોકે પરિરચ્છેદ ૨૫૪ ( ), ( ), ( ) v vi vii અને ( ) vii માં
વિનષ્કT9 મહેસુલ ની તરફેણમાં છે.
(૫) આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કાયદાની
ઉપયોગીતાના સંદભ9માં સમજવું પડશે, જે એ છે કે તે સંદભ9 આકારણી વT માટે
લાગુ રહે કે , જે વT9 સંદભj તે આ અદાલત સમક્ષ હતા અને જ્યાં અપીલનો વિનણ9ય
કરવામાં આવ્યો હતો, અને જ્યારે આ અપીલોમાં મહેસુલની વિવરુઘ્ઘનો ચૂકાદો છે
તેને અંમિતમ ગણવામાં આવશે. જોકે, ભવિવષ્યની અરજીનો સંદભ9 આ સંદભ9માં
ગુણદોT પર ચકાસણી નહી કરી શકે.
(૪) પરિરચ્છેદ ૨૫૩ (એ) (બી) (સી) (ડી) અને (ઇ) માં નોંGવામાં આવેલા
વિનષ્કT ના સામાન્ય વાંચનર્થી એવું જણાશે કે આ અદાલતે સભાનપણે વિનષ્કT
નોંGેલા કે જેર્થી મુદ્દાઓ પર અંમિતમ વિનણ9ય લઇ શકાય એવા આશયર્થી વિવવિવG
સંસ્ર્થાઓ માટે આકારણી વT ના સંબંGમાં- તારણો નોંધ્યા છે, જ્યારે પરિરચ્છેદ
૨૫૩ (એફ) માં અદાલતે આ બાબતને આકારણી અવિGકારી દ્વારા ચકાસણી અને
આદેશ માટે મોકલી હતી. એ જ રીતે, પરિરચ્છેદ ૨૫૩ જી માં જે વિનષ્કT9 ખાનગી
ટ્રસ્ટના દાવાના સંદભ9માં હતો તે વિનણા9યક હતો; અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી
હતી.આ તારણો પરિરચ્છેદ ૨૫૪ માં અંમિતમ કાય9કારી રિદશાઓમાં ચોકસાઈપૂવ9ક
પ્રમિતબિંબબિબત ર્થાય છે. ફકરા ૨૫૪ ( ) i ર્થી ( ) iv માં નોંGવામાં આવેલા તારણો
મહેસુલ વિવરુદG છે. જોકે પરિરચ્છેદ ૨૫૪ ( ), ( ), ( ) v vi vii અને ( ) vii માં
વિનષ્કT9 મહેસુલ ની તરફેણમાં છે.
(૫) આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કાયદાની
ઉપયોગીતાના સંદભ9માં સમજવું પડશે, જે એ છે કે તે સંદભ9 આકારણી વT માટે
લાગુ રહે કે , જે વT9 સંદભj તે આ અદાલત સમક્ષ હતા અને જ્યાં અપીલનો વિનણ9ય
કરવામાં આવ્યો હતો, અને જ્યારે આ અપીલોમાં મહેસુલની વિવરુઘ્ઘનો ચૂકાદો છે
તેને અંમિતમ ગણવામાં આવશે. જોકે, ભવિવષ્યની અરજીનો સંદભ9 આ સંદભ9માં
સમજવો પડશે, જે એ છે કે આકારણી વT માટે કે જેના પર આ અદાલતે વિનણ9ય
લીGો નર્થી, રેવેન્યુ ઓર્થોરીટી તે આ પ્રકારનાં દરેક આકારણી વT9ની હકીકતોને
ધ્યાનમાં રાખીને ચુકાદામાં જાહેર કરેલા કાયદાને લાગુ કરશે. આ ચચા9ને ધ્યાનમાં
રાખીને,વGુ સ્પષ્ટીકરણની જરૂર રહેતી નર્થી.
(૬) વT9 ૨૦૨૨ની અરજી એમ. એ. નં. ૧૮૪૯ ઉપર મુજબની શરતોમાં વિનકાલ
કરવામાં આવે છે. ......................મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિત
[ઉદય ઉમેશ લવિલત] ............................ન્યાયમૂર્તિત
[એસ. રવિવન્દ્ર ભટ્ટ] ............................ન્યાયમૂર્તિત
[પામીરિદઘંટમ શ્રી નરસિંસહ]
નવી રિદલ્હી, ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૨
This
લીGો નર્થી, રેવેન્યુ ઓર્થોરીટી તે આ પ્રકારનાં દરેક આકારણી વT9ની હકીકતોને
ધ્યાનમાં રાખીને ચુકાદામાં જાહેર કરેલા કાયદાને લાગુ કરશે. આ ચચા9ને ધ્યાનમાં
રાખીને,વGુ સ્પષ્ટીકરણની જરૂર રહેતી નર્થી.
(૬) વT9 ૨૦૨૨ની અરજી એમ. એ. નં. ૧૮૪૯ ઉપર મુજબની શરતોમાં વિનકાલ
કરવામાં આવે છે. ......................મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિત
[ઉદય ઉમેશ લવિલત] ............................ન્યાયમૂર્તિત
[એસ. રવિવન્દ્ર ભટ્ટ] ............................ન્યાયમૂર્તિત
[પામીરિદઘંટમ શ્રી નરસિંસહ]
નવી રિદલ્હી, ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૨
This
JUDGMENT
has been translated using AI Tool – SUVAS.
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.