Full Text
Translation output
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ
સિવિલ અપીલીય ન્યાયક્ષેત્ર
પરચુરણ અરજી નંબર ૧૮૪૯ ઓફ ૨૦૨૨
ઈન
સિવિલ અપીલ નં. ૨૧૭૬૨ ઓફ ૨૦૧૭
મદદનીશ કમિશનર, ઈન્કમ ટેક્સ (એકઝેમ્પ્શન્સ) .......... અપીલકર્તા (ઓ)
વિરુદ્ધ
અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ ...........સામાવાળા (ઓ)
હુુકમ
ન્યાયમમૂર્તિ રવિન્દ્ ભટ્ટ.
(૧) આ અરજી દ્વારા મહેસુલ વિભાગે આ અદાલતે સી.એ. ૨૧૭૬૨/૨૦૧૭
અને સંબંધિત અપીલોમાં આપેલા તારીખ ૧૯.૧૦.૨૦૨૨ ના ચુકાદા બાબતે
સ્પષ્ટતા માંગી છે. સ્પષ્ટીકરણની માંગણી એવી કરવામાં આવી છે કે ચુકાદાનો
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ
સિવિલ અપીલીય ન્યાયક્ષેત્ર
પરચુરણ અરજી નંબર ૧૮૪૯ ઓફ ૨૦૨૨
ઈન
સિવિલ અપીલ નં. ૨૧૭૬૨ ઓફ ૨૦૧૭
મદદનીશ કમિશનર, ઈન્કમ ટેક્સ (એકઝેમ્પ્શન્સ) .......... અપીલકર્તા (ઓ)
વિરુદ્ધ
અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ ...........સામાવાળા (ઓ)
હુુકમ
ન્યાયમમૂર્તિ રવિન્દ્ ભટ્ટ.
(૧) આ અરજી દ્વારા મહેસુલ વિભાગે આ અદાલતે સી.એ. ૨૧૭૬૨/૨૦૧૭
અને સંબંધિત અપીલોમાં આપેલા તારીખ ૧૯.૧૦.૨૦૨૨ ના ચુકાદા બાબતે
સ્પષ્ટતા માંગી છે. સ્પષ્ટીકરણની માંગણી એવી કરવામાં આવી છે કે ચુકાદાનો
ફકરો ૨૫૪ એવો હોવો જોઈએ કે "જે મહેસૂલ વિભાગને ઉપરોક્ત ચુકાદાઓ પ્રમાણે
ભૂતકાળના મૂલ્યાંકનો ને ફરીવાર કરવા સક્ષમ બનાવે અને ભવિષ્ય માટે વાર્ષિક
ધોરણે યોગ્યતા ચકાસવા દે અને એ રીતે ન્યાય આપે."
(૨) આ અદાલતે જાહેર જનતાને ઉપયોગી કાર્યોને આગળ ધપાવતી ચેરિટેબલ
ટ્રસ્ટનાં સંબંધમાં આવકવેરા ધારા, ૧૯૬૧ ની કલમ ૨ (૧૫) ના અર્થઘટન પર
વિચારણા કરી હતી અને ચુકાદો આપ્યો હતો. વિવિધ પ્રકારની ગતિવીધીઓ અને
બાબતોવાળી ચેરિટીઝ, ટ્રસ્ટ્સ અને ઓરગેનાઇઝેશન્સ કે જેમાં વૈધાનિક નિગમો
અને સંસ્થાઓ, નિયમનકારી સંસ્થાઓ, બિન-વૈધાનિક નિયમનકારી સંસ્થાઓ, વેપારી મંઽળો અને સંસ્થાઓ, રમત ગમત એકમો અને સંસ્થાઓ, ટ્રસ્ટ્સ વગેરે પર
કોર્ટ દ્વારા વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ચુકાદામાં તેની પર વિચારણા કરેલ.
પરિચ્છેદ ૨૫૩ માં આવા દરેક ટ્રસ્ટ, ચેરિટી અથવા સંસ્થાના સંબંધમાં કોર્ટના
નિષ્કર્ષોનો સારાંશ રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યો છે.
(૩) મહેસૂલ વતી વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે, તે જે સ્પષ્ટતા માંગે છે તે જરૂરી
છે, કારણ કે પરિચ્છેદ ૨૫૩ એચ અને પેરા ૨૫૪ માં આ અપીલોમાં કરદાતાઓના
સંબંધમાં તથ્યોની ચકાસણી અને સંબંધિત આકારણી વર્ષોનું મૂલ્યાંકન કરવાથી
તેને બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ચુકાદામાં
નોંધેલા તારણો અને ઉપરોક્ત બે ફકરામાં જણાવેલા તારણો, આ અદાલત સમક્ષ
પક્ષકારોના મૂલ્યાંકનો પર વિચારણા કરવાથી તેને અટકાવે છે અને વધુમાં
ભૂતકાળના મૂલ્યાંકનો ને ફરીવાર કરવા સક્ષમ બનાવે અને ભવિષ્ય માટે વાર્ષિક
ધોરણે યોગ્યતા ચકાસવા દે અને એ રીતે ન્યાય આપે."
(૨) આ અદાલતે જાહેર જનતાને ઉપયોગી કાર્યોને આગળ ધપાવતી ચેરિટેબલ
ટ્રસ્ટનાં સંબંધમાં આવકવેરા ધારા, ૧૯૬૧ ની કલમ ૨ (૧૫) ના અર્થઘટન પર
વિચારણા કરી હતી અને ચુકાદો આપ્યો હતો. વિવિધ પ્રકારની ગતિવીધીઓ અને
બાબતોવાળી ચેરિટીઝ, ટ્રસ્ટ્સ અને ઓરગેનાઇઝેશન્સ કે જેમાં વૈધાનિક નિગમો
અને સંસ્થાઓ, નિયમનકારી સંસ્થાઓ, બિન-વૈધાનિક નિયમનકારી સંસ્થાઓ, વેપારી મંઽળો અને સંસ્થાઓ, રમત ગમત એકમો અને સંસ્થાઓ, ટ્રસ્ટ્સ વગેરે પર
કોર્ટ દ્વારા વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ચુકાદામાં તેની પર વિચારણા કરેલ.
પરિચ્છેદ ૨૫૩ માં આવા દરેક ટ્રસ્ટ, ચેરિટી અથવા સંસ્થાના સંબંધમાં કોર્ટના
નિષ્કર્ષોનો સારાંશ રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યો છે.
(૩) મહેસૂલ વતી વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે, તે જે સ્પષ્ટતા માંગે છે તે જરૂરી
છે, કારણ કે પરિચ્છેદ ૨૫૩ એચ અને પેરા ૨૫૪ માં આ અપીલોમાં કરદાતાઓના
સંબંધમાં તથ્યોની ચકાસણી અને સંબંધિત આકારણી વર્ષોનું મૂલ્યાંકન કરવાથી
તેને બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ચુકાદામાં
નોંધેલા તારણો અને ઉપરોક્ત બે ફકરામાં જણાવેલા તારણો, આ અદાલત સમક્ષ
પક્ષકારોના મૂલ્યાંકનો પર વિચારણા કરવાથી તેને અટકાવે છે અને વધુમાં
મહેસૂલની અપીલોને રદ કરવાથી ભવિષ્યમાં પણ આ કરદાતાઓ મૂલ્યાંકનોના
ગુણદોષ પર ચકાસણી નહી કરી શકે.
(૪) પરિચ્છેદ ૨૫૩ (એ) (બી) (સી) (ડી) અને (ઇ) માં નોંધવામાં આવેલા
નિષ્કર્ષોના સામાન્ય વાંચનથી એવું જણાશે કે આ અદાલતે સભાનપણે નિષ્કર્ષો
નોંધેલા કે જેથી મુદ્દાઓ પર અંતિમ નિર્ણય લઇ શકાય એવા આશયથી વિવિધ
સંસ્થાઓ માટે આકારણી વર્ષોના સંબંધમાં- તારણો નોંધ્યા છે, જ્યારે પરિચ્છેદ
૨૫૩ (એફ) માં અદાલતે આ બાબતને આકારણી અધિકારી દ્વારા ચકાસણી અને
આદેશ માટે મોકલી હતી. એ જ રીતે, પરિચ્છેદ ૨૫૩ જી માં જે નિષ્કર્ષ ખાનગી
ટ્રસ્ટના દાવાના સંદર્ભમાં હતો તે નિર્ણાયક હતો; અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી
હતી.આ તારણો પરિચ્છેદ ૨૫૪ માં અંતિમ કાર્યકારી દિશાઓમાં ચોકસાઈપૂર્વક
પ્રતિબિંબિત થાય છે. ફકરા ૨૫૪ ( ) i થી ( ) iv માં નોંધવામાં આવેલા તારણો
મહેસુલ વિરુદધ છે. જોકે પરિચ્છેદ ૨૫૪ ( ), ( ), ( ) v vi vii અને ( ) vii માં
નિષ્કર્ષ મહેસુલ ની તરફેણમાં છે.
(૫) આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કાયદાની
ઉપયોગીતાના સંદર્ભમાં સમજવું પડશે, જે એ છે કે તે સંદર્ભ આકારણી વર્ષો માટે
લાગુ રહે કે , જે વર્ષ સંદર્ભે તે આ અદાલત સમક્ષ હતા અને જ્યાં અપીલનો નિર્ણય
કરવામાં આવ્યો હતો, અને જ્યારે આ અપીલોમાં મહેસુલની વિરુઘ્ઘનો ચૂકાદો છે
તેને અંતિમ ગણવામાં આવશે. જોકે, ભવિષ્યની અરજીનો સંદર્ભ આ સંદર્ભમાં
ગુણદોષ પર ચકાસણી નહી કરી શકે.
(૪) પરિચ્છેદ ૨૫૩ (એ) (બી) (સી) (ડી) અને (ઇ) માં નોંધવામાં આવેલા
નિષ્કર્ષોના સામાન્ય વાંચનથી એવું જણાશે કે આ અદાલતે સભાનપણે નિષ્કર્ષો
નોંધેલા કે જેથી મુદ્દાઓ પર અંતિમ નિર્ણય લઇ શકાય એવા આશયથી વિવિધ
સંસ્થાઓ માટે આકારણી વર્ષોના સંબંધમાં- તારણો નોંધ્યા છે, જ્યારે પરિચ્છેદ
૨૫૩ (એફ) માં અદાલતે આ બાબતને આકારણી અધિકારી દ્વારા ચકાસણી અને
આદેશ માટે મોકલી હતી. એ જ રીતે, પરિચ્છેદ ૨૫૩ જી માં જે નિષ્કર્ષ ખાનગી
ટ્રસ્ટના દાવાના સંદર્ભમાં હતો તે નિર્ણાયક હતો; અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી
હતી.આ તારણો પરિચ્છેદ ૨૫૪ માં અંતિમ કાર્યકારી દિશાઓમાં ચોકસાઈપૂર્વક
પ્રતિબિંબિત થાય છે. ફકરા ૨૫૪ ( ) i થી ( ) iv માં નોંધવામાં આવેલા તારણો
મહેસુલ વિરુદધ છે. જોકે પરિચ્છેદ ૨૫૪ ( ), ( ), ( ) v vi vii અને ( ) vii માં
નિષ્કર્ષ મહેસુલ ની તરફેણમાં છે.
(૫) આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કાયદાની
ઉપયોગીતાના સંદર્ભમાં સમજવું પડશે, જે એ છે કે તે સંદર્ભ આકારણી વર્ષો માટે
લાગુ રહે કે , જે વર્ષ સંદર્ભે તે આ અદાલત સમક્ષ હતા અને જ્યાં અપીલનો નિર્ણય
કરવામાં આવ્યો હતો, અને જ્યારે આ અપીલોમાં મહેસુલની વિરુઘ્ઘનો ચૂકાદો છે
તેને અંતિમ ગણવામાં આવશે. જોકે, ભવિષ્યની અરજીનો સંદર્ભ આ સંદર્ભમાં
સમજવો પડશે, જે એ છે કે આકારણી વર્ષો માટે કે જેના પર આ અદાલતે નિર્ણય
લીધો નથી, રેવેન્યુ ઓથોરીટી તે આ પ્રકારનાં દરેક આકારણી વર્ષની હકીકતોને
ધ્યાનમાં રાખીને ચુકાદામાં જાહેર કરેલા કાયદાને લાગુ કરશે. આ ચર્ચાને ધ્યાનમાં
રાખીને,વધુ સ્પષ્ટીકરણની જરૂર રહેતી નથી.
(૬) વર્ષ ૨૦૨૨ની અરજી એમ. એ. નં. ૧૮૪૯ ઉપર મુજબની શરતોમાં નિકાલ
કરવામાં આવે છે. ......................મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ
[ઉદય ઉમેશ લલિત] ............................ન્યાયમૂર્તિ
[એસ. રવિન્દ્ર ભટ્ટ] ............................ન્યાયમૂર્તિ
[પામીદિઘંટમ શ્રી નરસિંહ]
નવી દિલ્હી, ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૨
This
લીધો નથી, રેવેન્યુ ઓથોરીટી તે આ પ્રકારનાં દરેક આકારણી વર્ષની હકીકતોને
ધ્યાનમાં રાખીને ચુકાદામાં જાહેર કરેલા કાયદાને લાગુ કરશે. આ ચર્ચાને ધ્યાનમાં
રાખીને,વધુ સ્પષ્ટીકરણની જરૂર રહેતી નથી.
(૬) વર્ષ ૨૦૨૨ની અરજી એમ. એ. નં. ૧૮૪૯ ઉપર મુજબની શરતોમાં નિકાલ
કરવામાં આવે છે. ......................મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ
[ઉદય ઉમેશ લલિત] ............................ન્યાયમૂર્તિ
[એસ. રવિન્દ્ર ભટ્ટ] ............................ન્યાયમૂર્તિ
[પામીદિઘંટમ શ્રી નરસિંહ]
નવી દિલ્હી, ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૨
This
JUDGMENT
has been translated using AI Tool – SUVAS.
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.