Gauhar Mohammad v. State of Uttar Pradesh & Ors.

3. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા અકસ્માત સંબંવિ]ત જરુરી પુરાવાઓ એકઠા કરવા તેમજ વળતરની ગણતરી કરવી (ફો*ોગ્રાફ્સ, ઉંમરનો પુરાવો, મૃતકની આવકનો પુરાવો વગેરે); ૪. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા અકસ્માતના ૩૦ ટિદવસની અંદર દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ વિવગતવાર અકસ્માત અહેવાલ (ર્ડીએઆર) દાખલ કરવો અને તેની એક નકલ સંબંવિ]ત વીમા કંપનીને આપવી; ૫. ર્ડીએઆરની નકલ સાથે કાનૂની સેવાઓ સત્તામંર્ડળને સુપરત કરવાના દસ્તાવેજો; ૬. તપાસ અવિ]કારી તેના વિનયંત્રણ બહારના કારણોસર ૩૦ ટિદવસની અંદર તપાસ પૂણ[9] કરવામાં અસમથ[9] હોય તેવા કેસોમાં સમય વ]ારવા મા*ે કરવામાં આવેલી અરજી પર દાવા ટિ*Pબ્યુનલની વિવવેકબુદ્વી; ૭. ચાલક, માવિલક, દાવેદાર અને સાક્ષીઓને ર્ડીએઆર સાથે દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ રજૂ કરવા; ૮. ટિદલ્હી મો*ર અકસ્માત દાવા ટિ*Pબ્યુનલ વિનયમો, ૨૦૦૮ના ફોમ9-ર્ડી માં સંબંવિ]ત નોં]ણી સત્તામંર્ડળ દ્વારા, પોલીસ અને દાવા ટિ*Pબ્યુનલને વિવનંતી પ્રાપ્ત થયાના ૧૫ ટિદવસની અંદર અહેવાલ સુપરત કરવો; ૯. દાવા ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા ર્ડીએઆરની તપાસ કે ર્ડીએઆર તમામ બાબતો પટિરપૂણ[9] કરે છે કે નહીં; ૧૦. મો*ર વાહન અવિ]વિનયમ (૨૦૧૯ના સુ]ારા પૂવ_) ની કલમ ૧૬૬(૪) હેઠળ દાવા અરજી તરીકે તપાસ અવિ]કારી દ્વારા દાખલ કરાયેલ ર્ડીએઆરની કાય9વાહી; ૧૧. દાવા ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા વીમા કંપનીને ર્ડીએઆરની તપાસ કરવા અને વળતરની માત્રા અંગે વિનણ9ય લેવા મા*ે ૩૦ ટિદવસનો સમય આપવાની મંજૂરી; ૧૨. વિનયુક્ત અવિ]કારી દ્વારા તક9પૂણ[9] આદેશ સાથે વળતરનું મૂલ્યાંકન જે દાવેદારોને કાનૂની પ્રસ્તાવ બનશે અને જો દાવો કરનારને આવો પ્રસ્તાવ સ્વીકાય[9] હોય, તો ટિ*Pબ્યુનલ, વીમા કંપનીને રકમ જમા કરાવવા મા*ે વ]ુ ૩૦ ટિદવસના સમય આપવા સાથેનો સંમપિત એવોર્ડ[9] પસાર કરશે; ૧૩. ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા દાવો કરનારને વીમા કંપની દ્વારા કરવામાં આવેલી ઓફરનો જવાબ આપવા મા*ે ૩૦ ટિદવસથી વ]ુનો સમય આપવામાં આવશે નહીં; ૧૪. વીમા કંપની દ્વારા આપવામાં આવેલી ઓફરનો અસ્વીકાર કરવાના વિકસ્સામાં કલમ ૧૬૮ અને ૧૬૯ (૨૦૧૯ના સુ]ારા પૂવ_) હેઠળ ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા તપાસ હાથ ]રવી અને ૩૦ ટિદવસની અંદર ચુકાદો આપવો; ૧૫. મૃતક પીવિર્ડતોના કાયદેસર પ્રપિતવિનવિ]ઓને ચૂકવવાપાત્ર વળતરની ગણતરી ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા માનનીય સુપ્રીમ કો*9 દ્વારા 'સરલા વમા9 વિવ. ર્ડી*ીસી, ૨૦૦૯ (૬) સ્કેલ ૧૨૯'માં વિન]ા9ટિરત સિસદ્ધાંતો અનુસાર કરવામાં આવશે; ૧૬. મૃતકના કાયદેસર પ્રપિતવિનવિ]ઓ પાસે મૃતકની આવકના પુરાવા તરીકે દસ્તાવેજી પુરાવા ન હોય તેવા કેસોમાં ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા લઘુતમ વેતન પર વિવચારણા કરવામાં આવશે; ૧૭. બાળકના મૃત્યુના વિકસ્સામાં નેશનલ ઇન્શ્યોરન્સ કંપની વિલપિમ*ેર્ડ વિવ. ફરજાના, એમએસી. એપીપી. ૧૩/૨૦૦૭'માં ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા વિન]ા9ટિરત સિસદ્ધાંતોની વિવચારણા. ૧૬. ઉચ્ચ અદાલતે ટિદલ્હી પોલીસને સી.*ી.એ.પી.ના અમલીકરણ મા*ે "અકસ્માત તપાસ માગ9દર્શિશકા" તૈયાર કરવાનો પણ વિનદ_શ આપ્યો હતો. પરીણામે, તેણે મો*ર અકસ્માત વળતર યોજનામાં ક્રાંપિત લાવેલ, જેના કારણે દાવેદાર(રો)ને અકસ્માતના ૧૨૦ ટિદવસની અંદર વળતર મળ્યું હતું. ૧૭. આ અદાલત દ્વારા 'જય પ્રકાશ ' I (સુપ્રા)માં અન્ય એક નોં]પાત્ર પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આ અદાલતે મુખ્યત્વે ચાર મુદ્દાઓની ઓળખ કરી હતી, જેમાં પ્રથમ, 'ટિહ* એન્ર્ડ રન'ના કેસોમાં વળતરની મંજૂરી, જ્યાં વાહનોની ઓળખ થઇ શકતી નથી, જેમાં થર્ડ[9] પા*t વીમો ]રાવતું વીમા કવચ નથી પરંતુ તે વીમા દ્વારા આવરી લેવામાં ન આવતી વ્યવિક્તઓ લઇ જતું હોય'; બીજુ ં, 'પેસેન્જર *Pાવિફક મા*ે માલ-વાહનોનો ઉપયોગ કરવાની વ્યાપક પ્રથા'; ત્રીજુ ં,' મો*ર એવિક્સર્ડેન્* ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા દાવાઓના ચુકાદામાં પ્રવિક્રયાગત વિવલંબ અને તેનાથી પીવિર્ડતોને પર્ડતી મુશ્કેલીઓ; અને ચોથું, 'પીવિર્ડતો, ખાસ કરીને અવિશસિક્ષત લોકો સુ]ી વળતરની સંપૂણ[9] રકમ પહોંચી શકતી નથી'. વિવર્ષયની પ્રકૃ પિતને ધ્યાનમાં રાખીને અને એપિમકસ દ્વારા કરવામાં આવેલા સૂચનોને ધ્યાનમાં રાખીને આ કો*9 દ્વારા તારીખ ૧૭.૧૨.૨૦૦૯ના હુકમથી ત્રણ તબક્કામાં માગ9દર્શિશકા/વિનદ_શો અમલમાં મૂકવા મા*ે જારી કરવામાં આવ્યા હતા, તે નીચે પ્રમાણે સંસિક્ષપ્તમાં પુનઃરજુ કરવામાં આવેલ છેઃ- પોલીસ અવિ]કારીઓને આપવામાં આવેલા વિનદ_શો. ૧. દરેક રાજ્યના પોલીસ મહાવિનદ_શકને વિનદ_શ આપવામાં આવ્યો છેકે તેઓ રાજ્યના તમામ પોલીસ સ્*ેશનોને મો*ર વાહન અવિ]વિનયમ (૨૦૧૯ના સુ]ારા પહેલા)ની કલમ ૧૫૮ (૬)ની જોગવાઈઓનુંપાલન કરવાની સૂચના આપે અને અવિ]કારક્ષેત્રની એમએસી*ી અને વીમા કંપની સમક્ષ એફઆઈઆર નોં]ાવ્યાના ૩૦ ટિદવસની અંદર પ્રથમ માટિહતી અહેવાલ, સાઇ* સ્કેચ/મહઝાર/ફો*ોગ્રાફ્સ, વીમા પૉવિલસી વગેરેની નકલો સાથે ફોમ[9] નં.૫૪માં એવિક્સર્ડેન્* ઇન્ફોમ_શન રીપો*9 રજુ કરે; ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સને આપવામાં આવેલા વિનદ_શો ૧. દરેક હાઈકો*9ના રવિજસ્*Pાર જનરલને તેમના રાજ્યમાં તમામ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને અવિ]વિનયમની કલમ ૧૫૮ (૬) હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલા અકસ્માતોના અહેવાલો નોં]વા અને દાવા અરજી દાખલ થવાની રાહ જોયા વિવના તેમની સાથે વ્યવહાર કરવા સૂચના આપવાનો વિનદ_શ આપવામાં આવે છે. વ]ુમાં, રવિજસ્*Pાર જનરલ એ સુવિનવિ•ત કરશે કે ટિ*Pબ્યુનલને જરૂરી રવિજસ્*ર, ફોમ[9] અને અન્ય સહાય પૂરી પાર્ડવામાં આવે; ૨. ટિ*Pબ્યુનલ સ્*ેશન હાઉસ અવિ]કારીઓ પાસેથી પ્રાપ્ત થયેલા અકસ્માત માટિહતી અહેવાલો નોં]વા મા*ે ઇવિન્સ્*ટ્યુશન રવિજસ્*ર જાળવશે અને તેમને પરચુરણ અરજીઓ તરીકે નોં]શે. ત્યાર બાદ, ટિ*Pબ્યુનલ પ્રારંબિભક સુનાવણીની તારીખ નક્કી કરશે અને દાવેદારો હાજર થયા પછી તેને દાવા અરજીમાં રૂપાંતટિરત કરવામાં આવશે; ૩. ટિ*Pબ્યુનલ પોતાને સંતોર્ષ કરાવશે કે અકસ્માત માટિહતી અહેવાલ વાસ્તવિવક અકસ્માત સાથે સંબંવિ]ત છે અને તે કોઈપણ સંર્ડોવણી અથવા બનાવ*નું પટિરણામ નથી; ૪. વીમા કંપની દ્વારા જવાબદારીનો વિવવાદ ન થવાના વિકસ્સામાં ટિ*Pબ્યુનલ સમરી તપાસ દ્વારા વળતરની રકમ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરશે અથવા સમા]ાન મા*ે કેસને લોક અદાલતમાં મોકલશે અનેે દાવા અરજીની નોં]ણીની તારીખથી છ મટિહનાથી વ]ુ ન હોય તેવી સમયમયા9દામાં દાવા અરજીનો વિનકાલ કરશે; ૫. ટિ*Pબ્યુનલ વીમા કંપનીને ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ પાસે સ્વીકારેલી રકમ અથવા વિન]ા9ટિરત કરવામાં આવેલી રકમ તે વિન]ા9ટિરત થયાના ૩૦ ટિદવસની અંદર જમા કરાવવાનો વિનદ_શ આપશે; વીમા કંપનીઓ મા*ે સૂચનો. ૧. મૃત્યુ અને વીમા કંપની દ્વારા જવાબદારીનો વિવવાદ ન થવાના વિકસ્સામાં વીમા કંપની દ્વારા ટિ*Pબ્યુનલના વિનણ9ય અથવા લોક અદાલત દ્વારા સમા]ાનની રાહ જોયા વિવના મૃતકના પટિરવારને (કાનુની પ્રપિતવિનવિ]ઓ) પ્રમાણભૂત ફોમ્યુ9લા મુજબ વળતર ચૂકવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે; ૨. ઇજાઓ થવાના અને વીમા કંપની દ્વારા જવાબદારીનો વિવવાદ ન થવાના વિકસ્સામાં વીમાદાતાએ ટિ*Pબ્યુનલના ચુકાદાની રાહ જોયા વિવના ઇજાગ્રસ્તોને તેના ખચ_ સારવાર આપવી જોઈએ; ૩. પટિરવારોને આપવામાં આવેલી વળતરની રકમની સુરક્ષા અને જાળવણી મા*ે રાvPીયકૃ ત બેંકો અને ભારતીય જીવન વીમા વિનગમ સાથે પરામશ[9] કરીને વીમા કંપનીઓ દ્વારા વિવશેર્ષ યોજનાઓ પર વિવચાર કરી શકાય છે, જે અંતગ9ત વળતર યોગ્ય સમયગાળા મા*ે વિફક્સ્ર્ડ વિર્ડપોવિઝ*માં રાખવામાં આવે છે અને બેંક દ્વારા માસિસક ]ોરણે વ્યાજ ચૂકવવામાં આવે છે. ૪. વીમા કંપનીઓ એક સામ*ા વળતરને બદલે વાર્તિર્ષકી આપવાનું પણ વિવચારી શકે છે અને ભારતીય જીવન વીમા વિનગમના સહયોગ સાથે વાર્તિર્ષકી યોજના તૈયાર કરી શકે છે. વૈ]ાવિનક/વહીવ*ી હસ્તક્ષેપ મા*ે સૂચનો. ૧. માગ[9] અકસ્માતોના તમામ પીવિર્ડતોને વળતરની ચુકવણી સુવિનવિ•ત કરવા વ]ુ વ્યાપક યોજના ઘર્ડવી; ૨. હાઇબિ’ર્ડ મોર્ડેલની શરૂઆત જેમાં દરેક વાહનના સંદભ9માં વિનવિ•તઆજીવન પ્રીપિમયમની વસૂલાત તેમજ માગ[9] અકસ્માત સેસ લાદવાનો સમાવેશ થાય છે જે ભારત જેવા વિવશાળ દેશમાં વ]ુ સંતોર્ષકારક ઉકેલ પ્રદાન કરી શકે છે; ૩. માવિલક સિસવાયના કોઈપણ અકસ્માત પીવિર્ડતને આવરી લેવા મા*ે ' તૃતીય પક્ષ'ની વ્યાખ્યા કરવી અને જો જરૂરી હોય તો પ્રીપિમયમમાં વ]ારો કરવો; ૪. અવિ]વિનયમની બીજી અનુસૂસિચને તક9સંગત બનાવવા વિવચાર કરવો અને ટિહ* એન્ર્ડ રન મો*ર અકસ્માતોના વિકસ્સામાં અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૧ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર વળતરની રકમમાં વ]ારો કરવો; ૫. વીમા વગરના વાહનોને સંર્ડોવતા માગ[9] અકસ્માતોના પીવિર્ડતો મા*ે વાહનના માવિલકને સુરક્ષા પ્રદાન કરવા અથવા જપ્ત કરેલા વાહનને છોર્ડવાની પૂવ9શરત તરીકે ચુકાદાને સંતોર્ષવા મા*ે પૂરતી રકમ જમા કરાવવાનો વિનદ_શ આપીને વળતર સુરસિક્ષત કરવું. ૧૮. સમયના આગમન સાથે અદાલતો દ્વારા બહાર પાર્ડવામાં આવેલા સૂચનો અને માગ9દર્શિશકાઓને સત્તાવાળાઓ દ્વારા અપનાવવામાં અને અમલમાં મૂકવામાં આવેલ. અદાલતની વિવચારણા મા*ે ટિહત]ારકો દ્વારા વિનયપિમત અંતરાલે પ્રગપિત અહેવાલો રજુ કરવામાં આવેલા. તેવી જ રીતે, ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા રાજેશ ત્યાગી I (સુપ્રા)માં આપવામાં આવેલા વિનદ_શોને આગળ વ]ારતા, ટિદલ્હીના પ્રદેશમાં સી.*ી.એ.પી.નું અમલીકરણ કરવામાં આવેલું અને તેના વ્યવહારુ અમલીકરણમાં કે*લીક ખામીઓ ઓળખી કાઢવામાં આવેલી. તમામ ટિહત]ારકોને સામેલ કરીને બેઠકો બોલાવવામાં આવેલી અને માગ9દર્શિશકાને વ]ુ કાય9ક્ષમ બનાવવા મા*ે વ]ુ સૂચનો કો*9 સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલા. સૂચનોને યોગ્ય રીતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવેલ અને ટિદલ્હી હાઈકો*_ 'રાજેશ ત્યાગી ' II (સુપ્રા)માં તારીખ ૧૨.૧૨.૨૦૧૪ના હુકમથી સૂચનો અને તા. ૦૧.૦૨.૨૦૧૫થી છ મટિહનાના સમયગાળા મા*ે લાગુ થનાર અને જે ત્રણ મટિહનાની સમાવિપ્ત બાદ સમીક્ષાને આવિ]ન છે તેવી સંલગ્ન સુ]ારેલી ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ અગ્રીર્ડ પ્રોસીજરને સમાવિવv કરેલ. ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા હાથ ]રવામાં આવેલા અને મંજૂર કરવામાં આવેલા ફેરફારોનો સારાંશ નીચે મુજબ છેઃ- ૧. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા અકસ્માતની માટિહતી સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાના ફોમ[9] I માં હોવી જોઈએ (ખંર્ડ ૨); ૨. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા એકપિત્રત કરવાના દસ્તાવેજોની યાદી ખંર્ડ ૩ હેઠળ આપવામાં આવેલ છે; ૩. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવનાર વિવગતવાર અકસ્માત અહેવાલ (ર્ડીએઆર) સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાના ફોમ9-II માં હોવો જોઇએ. ૪. ર્ડPાઇવર/દાવેદાર/માવિલક/વીમા કંપની દ્વારા સંબંવિ]ત માટિહતી જાહેર કરવામાં અને ૧૫ ટિદવસની અંદર તપાસ અવિ]કારી સમક્ષ દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં વિનષ્ફળ જવાની વિસ્થપિતમાં ર્ડીએઆરના ફોમ[9] II ના ભાગ X માં ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ પાસેથી વિનદ_શો મેળવવાની તપાસ અવિ]કારીની ફરજ; ૫. ર્ડીએઆરની નકલ મળ્યાના ૨૦ ટિદવસની અંદર પોતાના સવ_યર દ્વારા ર્ડીએઆરની ચકાસણી કરાવવાની વીમા કંપનીઓની ફરજ (ખંર્ડ ૨૦); ૬. વીમા કંપનીના વિનયુક્ત અવિ]કારીનો અહેવાલ સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાના ફોમ[9] III માં હોવો જોઈએ (ખંર્ડ ૨૧); ૭. ચુકાદો આપતા પહેલા સત્યને ઉજાગર કરવાની અને ર્ડીએઆરમાં આપેલા વિનવેદનો સાચા છે એમ પોતાને સંતુv કરવાની ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલની ફરજ (ખંર્ડ ૨૪); ૮. દાવેદારોની નાણાકીય વિસ્થપિત, રહેઠાણનો પુરાવો વગેરેની ખાતરી કરવા મા*ે એવોર્ડ[9] પસાર કરતા પહેલા તેમની તપાસ કરવાની ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલની ફરજ (ખંર્ડ ૨૬) ૯. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા વિનર્દિદv કરાયેલી અવોર્ડ9ની રકમ જમા કરવાની રીત (ખંર્ડ ૨૭); ૧૦. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ એવોર્ડ9ની રકમના રક્ષણ મા*ે યોગ્ય હુકમ પસાર કરશે (ખંર્ડ ૨૮); ૧૧. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ અવોર્ડ9ની જોગવાઈઓનું અનુપાલન જોશે. (ખંર્ડ ૨૯); ૧૨. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ અનુપાલનની જાણ કરવા મા*ે તારીખ નક્કી કરશે (ખંર્ડ ૩૦); ૧૩. ર્ડીએઆર તેમજ એવોર્ડ9ની નકલ સંબંવિ]ત મેવિજસ્*Pે*ને મોકલવામાં આવશે (ખંર્ડ ૩૧); ૧૪. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા અવોર્ડ9ની નોં] ફોમ[9] V માં જાળવવામાં આવશે (ખંર્ડ ૩૩); ૧૯. અગાઉના તા. ૧૭.૧૨.૨૦૦૯ના હુકમ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા કાયદાકીય ફેરફારોના સંદભ9માં થયેલી પ્રગપિતની સમીક્ષા કરતી વખતે ઉપરોક્ત સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાને જય પ્રકાશ ( I સુપ્રા)માં તા.૧૩.૦૫.૨૦૧૬ના હુકમથી આ અદાલત દ્વારા સમથ9નની મહોર લગાવવામાં આવી હતી.ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલી સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાને રેકોર્ડ[9] પર લાવવામાં આવી હતી અને તેનું અવલોકન કયા9 બાદ આ કો*_ નીચે મુજબ અવલોકન કયુn હતુંઃ "અમે પ્રવિક્રયાનું પણ અવલોકન કયુn છે, જે અમારી સમક્ષ જોર્ડાણ આર.૫ તરીકે પ્રપિતભાવ સાથે રજૂ કરવામાં આવી છે, જે અમારા મતે વ્યાપક હોવાનું જણાય છે અને અમે ટિદલ્હી હાઈકો*9ના રવિજસ્*Pાર જનરલને વ]ુ વિનદ_શો આપી શકીએ છીએ કે જ્યાં સુ]ી ટિદલ્હીનો સંબં] છે ત્યાં સુ]ી તે પ્રવિક્રયાનું કર્ડક પાલન કરવામાં આવે અને ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયાને અન્ય તમામ ઉચ્ચ અદાલતોમાં પણ પ્રસાટિરત કરવામાં આવે અને અન્ય તમામ ઉચ્ચ અદાલતોના રવિજસ્*Pાર જનરલને તે સુવિનવિ•ત કરવા વિનદ_શ આપવામાં આવે છે કે કાનૂની સેવા સત્તામંર્ડળો તેમજ સંબંવિ]ત રાજ્યોના પોલીસ મહાવિનદ_શક સાથે સંકલનમાં રટિહને મો*ર એવિક્સર્ડેન્* ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયાનો અમલ કરવામાં આવે. ” ત્યારબાદ, આ અદાલતે તેના તારીખ ૦૬.૧૧.૨૦૧૭ના હુકમથી પોતાના તારીખ ૧૩.૦૫.૨૦૧૬ના અગાઉના હુકમમાં સુ]ારો કય હતો અને તમામ રાજ્યોને નીચે મુજબનું અવલોકન કરીને 'સંશોવિ]ત સી*ીએપી'નો અમલ કરવા વિનદ_શ આપ્યો હતો - "તેથી, તા. ૧૩.૦૫.૨૦૧૬ના હુકમમાં તે હદ સુ]ી ફેરફાર કરવામાં આવશે જ્યાં સુ]ી ન્યાયમૂર્તિત પિમ]ાએ પોતે ૧૨ વિર્ડસેમ્બર, ૨૦૧૪ના રોજ તેમના અગાઉના હુકમમાં ફેરફાર કય છે. રવિજસ્*Pી આ હુકમની નકલ તેમજ ન્યાયમૂર્તિત પિમ]ા દ્વારા ૧૨ વિર્ડસેમ્બર, ૨૦૧૪ના રોજ પસાર કરવામાં આવેલા હુકમની નકલ દરેક હાઈકો*9ના રવિજસ્*Pાર જનરલને જરૂરી માટિહતી અને અનુપાલન મા*ે મોકલશે. કેસની આગામી તારીખ ૨૩મી જાન્યુઆરી, ૨૦૧૮ રાખવી.” ૨૦. માગ9દર્શિશકાના અમલીકરણના અનુસરણમાં રાજેશ ત્યાગી ( I સુપ્રા)માં ટિદલ્હી હાઈકો*9 સમક્ષ કાય9વાહી ચાલુ રહેલ અને ૦૭.૧૨.૨૦૧૮ના હુકમથી (*ૂંકમાં 'રાજેશ ત્યાગી ' III ) ટિદલ્હી હાઈકો*_ સંશોવિ]ત સી*ીએપીમાં કે*લાક વ]ુ વિનદ_શોનો સમાવેશ કય. જો કે, સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયાનું અસરકારક અમલીકરણ તમામ સ્તરે, ખાસ કરીને આ અદાલતે જય પ્રકાશ ( I સુપ્રા)માં ૧૩.૦૫.૨૦૧૬ અને ૦૬.૧૧.૨૦૧૭ના હુકમથી આપેલા વિનદ_શોના સંદભ9માં સતત અવરો]રૂપ રહ્યું હતું. આ ચિંચતા ફરીથી 'એમ.આર.કૃ ષ્ણ મૂર્તિત વિવ. ન્યૂ ઇવિન્ર્ડયા અશ્યોરન્સ કંપની વિલપિમ*ેર્ડ, ૨૦૧૯ એસસીસી ઓનલાઇન એસસી ૩૧૫'માં આ અદાલત સમક્ષ વિવચારણા મા*ે આવેલી, જેમાં તારીખ ૦૫.૦૩.૨૦૧૯ના હુકમથી આ અદાલતે સ્પvપણે નોંધ્યું હતું કે અસિખલ ભારતીય સ્તરે ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ્સ દ્વારા સંશોવિ]ત સી*ીએપીનું કોઈ અસરકારક અમલીકરણ થયું નથી. ઉપરોક્ત બાબતની નોં] લઇને આ અદાલતે રાvPીય કાનૂની સેવાઓ સત્તામંર્ડળને આ બાબત હાથ પર લેવા અને વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતો સાથે સંકલન અને સહકારમાં તેની દેખરેખ રાખવાનો વિનદ_શ આપેલો. વ]ુમાં, રાજ્ય ન્યાવિયક અકાદમીઓને સંશોવિ]ત સી*ીએપીના અમલીકરણ બાબતે ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ્સના પિપ્રસાઇજિંર્ડગ ઓવિફસર, વટિરષ્ઠ પોલીસ અવિ]કારીઓ અને વીમા કંપનીઓને સંવેદનશીલ બનાવવા મા*ે વિનદ_શો પણ આપવામાં આવ્યા હતા. છેલ્લે, આ અદાલતે સમગ્ર ભારતમાં ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ્સને રાજેશ ત્યાગી ( III સુપ્રા)માં ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા ઘર્ડવામાં આવેલી 'મો*ર એવિક્સર્ડેન્* ક્લેઇમ્સ એન્યુઇ*ી વિર્ડપોવિઝ* યોજના' (*ૂંકમાં 'એમએસીએર્ડી યોજના')નો અમલ કરવા પણ વિનદ_શ આપ્યો હતો.તૈયાર સંદભ[9] મા*ે સંબંવિ]ત ફકરાઓ નીચે મુજબ પુનઃ રજુ કરવામાં આવ્યા છે - "૩૨. ઉપરોક્ત એર્ડીઆર પદ્ધપિતઓ હોવા છતાં પણ એમએસી*ી સમક્ષ ન્યાવિયક પ્રવિક્રયા અવિનવાય[9] છે. એવી કોઈ ખાતરી ન હોઈ શકે કે ૧૦૦% કેસ મધ્યસ્થી અથવા લોક અદાલત દ્વારા ઉકેલાઈ જશે. તેથી, વિવલંબ કયા9 વિવના અને વાજબી સમયગાળાની અંદર આ કેસોના વિનણ9ય કરવાની સખત જરૂર છે. ટિદલ્હી હાઈકો*_ આવા કેસોના વિનકાલમાં ઝર્ડપ લાવવા અને અકસ્માતની તારીખથી ૯૦/૧૨૦ ટિદવસના સમયગાળામાં યોજનાઓનું સમા]ાન થાય તે સુવિનવિ•ત કરવા મા*ે તંત્રની જોગવાઈ કરતા કે*લાક ચુકાદાઓ આપ્યા છે. *ૂંકમાં, આ વિનદ_શોમાં સમાવેશ થાય છે કે અકસ્માતની ઘ*નામાં પોલીસ, કે જે પ્રથમ વખત સિચત્રમાં આવે છે, તેણે તપાસ પૂણ[9] કરવી જોઈએ અને મે*Pોપોવિલ*ન મેવિજસ્*Pે*ની સંબંવિ]ત અદાલત સમક્ષ એફઆઈઆર દાખલ કરવાની સાથોસાથ નકલો એમએસી*ી તેમજ વીમા કંપનીને પણ મોકલવી. દાવો ચૂકવવાપાત્ર છે કે કેમ તે જાણવા મા*ે વીમા કંપનીએ તેની તપાસ કરવી જોઈએ અને ૩૦ ટિદવસની અંદર તેણે એમએસી*ીને જવાબ આપવો જોઈએ અને એકવાર આ બ]ા દસ્તાવેજો પુરાવા વગેરેના રૂપમાં એમએસી*ી સમક્ષ આવે, તે એમએસી*ીને ૩૦ ટિદવસની અંદર કેસનો વિનણ9ય કરવા સક્ષમ બનાવશે........... ૩૩. જય પ્રકાશ કેસમાં ૦૬ નવેમ્બર, ૨૦૧૭ના રોજ આપેલા હુકમથી આ અદાલતે તેના ૧૩ મે, ૨૦૧૬ના રોજ આપેલા હુકમમાં ફેરફાર કય હતો અને તમામ રાજ્યોને ૧૨ વિર્ડસેમ્બર, ૨૦૧૪ના રોજ ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા ઘર્ડવામાં આવેલી મોવિર્ડફાઇર્ડ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ એગ્રીર્ડ પ્રોસિસજરનો અમલ કરવા વિનદ_શ આપ્યો હતો. મોવિર્ડફાઇર્ડ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ એગ્રીર્ડ પ્રોસિસજરની નકલ જરૂરી અનુપાલન કરવા મા*ે દરેક હાઈકો*9ના રવિજસ્*Pાર જનરલને પટિરપપિત્રત કરવાનો વિનદ_શ આપવામાં આવ્યો હતો...... ૩૪. તેનું અસિખલ ભારતીય સ્તરે પાલન કરવાની જરૂર છે. એન.એ.એલ.એસ.એ. એ પણ તેની સુવિવ]ા મા*ે વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતો સાથે સંકલન અને સહકારમાં તેની દેખરેખ રાખવી જોઈએ. xxx xxx xxx ૩૭. આમ, જે ઉપર નોંધ્યા મુજબ સંશોવિ]ત પ્રવિક્રયા દ્વારા બદલવામાં આવેલ છે તે 'ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ એગ્રીર્ડ પ્રોસિસજર'ના અમલીકરણ મા*ેના વિનદ_શ પહેલેથી જ અવિસ્તત્વમાં છે. જો કે, અમને જાણવા મળ્યું છે કે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સ દ્વારા તેનું યોગ્ય અમલીકરણ કરવામાં આવતું નથી. આમ, અમે વિનદ_શ આપીએ છીએ કે તમામ રાજ્ય ન્યાવિયક અકાદમીઓમાં સમયાંતરે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સના પિપ્રસાઇજિંર્ડગ અવિ]કારીઓ, રાજ્ય પોલીસના વટિરષ્ઠ પોલીસ અવિ]કારીઓ તેમજ વીમા કંપનીને ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયાના અમલીકરણ મા*ે સંવેદનશીલ બનાવવા મા*ે કાય9ક્રમો (એસઆઇસી) થવા જોઈએ. ૨૧. આ અદાલત અને ટિદલ્હી હાઈકો*9 દ્વારા બહાર પાર્ડવામાં આવેલી માગ9દર્શિશકાના આ]ારે અન્ય ટિહત]ારકો સાથે રાજ્યોના પટિરવહન મંત્રીઓના જૂથ (જીઓએમ) દ્વારા ભલામણો કરવામાં આવી હતી. માગ[9] સલામતીમાં સુ]ારો કરવા, પટિરવહન વિવભાગો સાથેના વ્યવહારમાં નાગટિરકોને સુવિવ]ા પુરી પાર્ડવા, ઓ*ોમેશન, કોમ્પ્યુ*રાઈઝેશન અને ઓનલાઇન સેવાઓ દ્વારા ગ્રામીણ પટિરવહન, જાહેર પટિરવહન અને છેવાર્ડાના માણસ સુ]ીની કનેવિક્*વિવ*ીને મજબૂત બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી કેન્દ્ર સરકારે 'મો*ર વાહન (સુ]ારા) ખરર્ડો, ૨૦૧૯' રજૂ કરેલ. ઉપરોક્ત ખરર્ડો બંને ગૃહો દ્વારા મો*ર વાહન અવિ]વિનયમ, ૧૯૮૮ (૧૯૮૮નો ૫૯) તરીકે પસાર કરવામાં આવેલ. ૨૨. નવા સુ]ારા દ્વારા અગાઉના અવિ]વિનયમના 'પ્રકરણ ' X ને દૂર કરવામાં આવ્યું હતું. 'પ્રકરણ - XI તૃતીય પક્ષના જોખમો સામે મો*ર વાહનોનો વીમો' અને પ્રકરણ - XII ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સમાં મો*ર વાહન સુ]ારા અવિ]વિનયમ, ૨૦૧૯ મુજબ સુ]ારો કરવામાં આવ્યો હતો, જે તા.૦૧.૦૪.૨૦૨૨થી અમલમાં આવ્યો હતો. આ કેસના હેતુ મા*ે અમે મુખ્યત્વે સુ]ારા અવિ]વિનયમના પ્રકરણ XI અને XII અને વીમાની જરૂટિરયાત, પોલીસ અવિ]કારી, નોં]ણી અવિ]કારી, વીમા કંપનીઓ અને ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ્સની વળતર નક્કી કરવા મા*ેની વિનર્દિદv ફરજો પર ભાર મૂકવા મા*ેના વિનયમો સાથે સંબંવિ]ત છીએ. વાહનના વીમાની જરૂટિરયાતઃ ૨૩. કલમ ૧૪૬માં કરવામાં આવેલા સુ]ારાના આ]ારે મો*ર વાહનનો વીમો જરૂરી બનાવવામાં આવ્યો છે.આ કલમ સુસંગત છે, તેથી નીચે પ્રમાણે પુનઃ રજુ કરવામાં આવી છેઃ "૧૪૬: તૃતીય પક્ષના જોખમ સામે વીમાની જરૂટિરયાત. - (૧) કોઈ પણ વ્યવિક્ત, મુસાફર તરીકે હોય તે સિસવાય, મો*ર વાહનનો ઉપયોગ કરશે નટિહં અથવા અન્ય કોઈ વ્યવિક્તને જાહેર સ્થળે મો*ર વાહનનો ઉપયોગ કરવાનું કારણ અથવા મંજૂરી આપશે નહીં, સિસવાય કે આ પ્રકરણની જરૂટિરયાતો સાથેની વીમાની પોવિલસી તે વ્યવિક્ત અથવા અન્ય વ્યવિક્ત દ્વારા વાહનના ઉપયોગના સંબં]માં અમલમાં હોય. [પરંતુ ભયજનક કે જોખમકારક ચીજવસ્તુઓ વહન કરતા અથવા વહન કરવાના હેતુવાળા વાહનના વિકસ્સામાં જાહેર જવાબદારી વીમા અવિ]વિનયમ, ૧૯૯૧ (૧૯૯૧નો ૬) હેઠળ વીમાની પોવિલસી પણ હોવી જોઈએ. સ્પvીકરણ.- માત્ર પગારદાર કમ9ચારી તરીકે મો*ર વાહન ચલાવતી વ્યવિક્ત, જ્યારે વાહનના ઉપયોગના સંબં]માં આ પે*ા-કલમ દ્વારા જરૂરી હોય તેવી કોઈ પોવિલસી અમલમાં ના હોય, તો તે પે*ા-કલમના ઉલ્લંઘનમાં કૃ ત્ય કરતી હોવાનું માનવામાં આવશે નહીં, સિસવાય કે તે જાણતી હોય કે તેની પાસે એવું માનવાનું કારણ હોય કે આવી કોઈ પોવિલસી અમલમાં નથી. (૨) પે*ા-કલમ (૧) કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકારની માવિલકીના અને કોઈપણ વ્યાપારી સાહસ સાથે જોર્ડાયેલા ન હોય તેવા સરકારી હેતુઓ મા*ે ઉપયોગમાં લેવાતા કોઈપણ વાહનને લાગુ પર્ડશે નહીં. (૩) યોગ્ય સરકાર હુકમ દ્વારા નીચેની કોઈપણ સત્તામંર્ડળની માવિલકીના કોઈપણ વાહનને પે*ા-કલમ (૧)ના સંચાલનમાંથી મુવિક્ત આપી શકે છે, એ*લે કેઃ- (ક) કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર, જો વાહનનો ઉપયોગ કોઈ વ્યાપારી સાહસ સાથે જોર્ડાયેલા સરકારી હેતુઓ મા*ે કરવામાં આવે છે; (ખ) કોઈ સ્થાવિનક સત્તાવિ]કારી; (ગ) કોઈપણ રાજ્ય પટિરવહન ઉપક્રમઃ પરંતુ આવા કોઈ પણ સત્તામંર્ડળના સંબં]માં એવો કોઈ હુકમ કરવામાં આવશે નહીં, સિસવાય કે તે સત્તામંર્ડળ તેના કોઈ વાહનના ઉપયોગથી તે સત્તામંર્ડળ અથવા તેના રોજગારમાં રહેલી કોઈ વ્યવિક્તની તૃતીય પક્ષો પ્રત્યે ઉદ્ભવેલી કોઈપણ જવાબદારીને પહોંચી વળવા મા*ે કોઈ ભંર્ડોળની સ્થાપના કરવામાં આવી હોય અને આ અવિ]વિનયમ હેઠળ તે વતી બનાવેલા વિનયમો અનુસાર તેની જાળવણી કરતું હોય. સ્પvીકરણ.આ પે*ા-કલમના હેતુઓ મા*ે "યોગ્ય સરકાર" એ*લે કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર, જે લાગુ પર્ડતું હોય તે મુજબ, અને - ( ) i કેન્દ્ર સરકાર અથવા કોઈપણ રાજ્ય સરકારની માવિલકીના કોઈ કોપ રેશન અથવા કંપનીના સંબં]માં તેનો અથ[9] કેન્દ્ર સરકાર અથવા તે રાજ્ય સરકાર; ( ) ii કેન્દ્ર સરકાર અને એક અથવા વ]ુ રાજ્ય સરકારોની માવિલકીના કોઈ કોપ રેશન અથવા કંપનીના સંબં]માં તેનો અથ[9] કેન્દ્ર સરકાર; ( ) iii કોઈ અન્ય રાજ્ય પટિરવહન ઉપક્રમ અથવા કોઈ સ્થાવિનક સત્તામંર્ડળના સંબં]માં તે સરકાર કે જે તે ઉપક્રમ અથવા સત્તામંર્ડળ પર વિનયંત્રણ ]રાવે છે. ૨૪. એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમ, ખાસ કરીને પ્રકરણ XI ની કલમ ૧૪૬નો અભ્યાસ કરવા પર તે સ્પv જણાય છે કે જો વીમો ન હોય તો મો*ર વાહન જાહેર સ્થળે ચાલી શકતું નથી અને જાહેર સ્થળે તેનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી નથી. જો તે વાહનનો ઉપયોગ કોઈ વ્યાપારી સાહસ સાથે જોર્ડાયેલા ન હોય તેવા હેતુ મા*ે કરવામાં આવતો હોય તો કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર, સ્થાવિનક સત્તામંર્ડળ અથવા કોઈપણ રાજ્ય પટિરવહન ઉપક્રમની માવિલકીના વાહનોને વીમામાંથી મુવિક્ત સૂચવવામાં આવે છે. પે*ા કલમ (૨)માં ઉલ્લેસિખત મુવિક્તઓ યોગ્ય સરકારના આદેશોને આ]ીન છે. ઉપરોક્ત જોગવાઈઓ અનુસાર, પે*ા કલમ (૧)ની જોગવાઈઓ પે*ા કલમ (૩) (ક) થી (ગ)માં વિનર્દિદv સત્તામંર્ડળોની માવિલકીના વાહનોને લાગુ પર્ડશે નહીં, જે ભંર્ડોળની સ્થાપના અને યોગ્ય સરકાર દ્વારા સૂચવવામાં આવે તેવા સત્તામંર્ડળો દ્વારા તેની જાળવણીને આ]ીન રહેશે. આમ, કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારના વાહનોના વગ[9] અને શ્રેણીને આપવામાં આવેલી મુવિક્તઓ માત્ર આવા સત્તામંર્ડળ દ્વારા ભંર્ડોળની સ્થાપના અને જાળવણી કરવા પર યોગ્ય સરકારના હુકમને આ]ીન છે. સ્થાવિનક સત્તામંર્ડળો અને રાજ્ય પટિરવહન ઉપક્રમોના વાહનોના હેતુ મા*ે પણ યોગ્ય સરકારની વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે. ૨૫. વીમાની જવાબદારીની મયા9દા કલમ ૧૪૭ હેઠળ અને એમ.વી. અમેન્ડ્મેન્*્ એક્*્ ની જોગવાઈઓ હેઠળ જારી કરવામાં આવેલી નીપિતના સંદભ9માં સૂચવવામાં આવી છે. કલમ ૧૪૭ આ રીતે પુનઃઉત્પાટિદત કરવામાં આવી છેઃ ૧૪૭: નીપિતઓની જરૂટિરયાતો અને જવાબદારીની મયા9દાઓ.- (૧) આ પ્રકરણની જરૂટિરયાતોનું પાલન કરવા મા*ે, વીમા પૉવિલસી એવી હોવી જોઈએ કે જે (એ) એક વ્યવિક્ત દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે જે અવિ]કૃ ત વીમાદાતા છે; અને (બી) પે*ા-કલમ (૨) માં વિનર્દિદv હદ સુ]ી પોવિલસીમાં વિનર્દિદv વ્યવિક્ત અથવા વ્યવિક્તઓના વગ9નો વીમો કરે છે - ( ) i જાહેર સ્થળે વાહનના ઉપયોગને કારણે અથવા તેના કારણે કોઈ તૃતીય પક્ષની પિમલકતને થયેલા નુકસાન અથવા મૃત્યુ અથવા શારીટિરક [માલના માવિલક અથવા વાહનમાં લઈ જવામાં આવેલા તેના અવિ]કૃ ત પ્રપિતવિનવિ] સટિહત કોઈ પણ વ્યવિક્તને ઈજા] ના સંદભ9માં તેના દ્વારા થઈ શકે તેવી કોઈપણ જવાબદારી સામે; ( ) ii સાવ9જવિનક સેવાના વાહનના કોઈપણ મુસાફરના મૃત્યુ અથવા શારીટિરક ઈજા સામે, સાવ9જવિનક સ્થળે વાહનના ઉપયોગને કારણે અથવા તેના કારણે ઉદ્ભવતા: જો કે પોવિલસીની જરૂર નહીં પર્ડે ( ) i પોવિલસી દ્વારા વીમો કરાયેલ વ્યવિક્તના કમ9ચારીના અને તેના રોજગાર દરપિમયાન થયેલા મૃત્યુના સંદભ9માં અથવા કમ9ચારીના વળતર અવિ]વિનયમ, ૧૯૨૩ (૧૯૨૩ નો ૮) હેઠળ ઉદ્ભવતા જવાબદારી સિસવાય તેના રોજગાર દરપિમયાન અને તે દરપિમયાન થયેલા શારીટિરક ઈજાના સંદભ9માં જવાબદારીને આવરી લેવા મા*ે, આવા કોઈપણ કમ9ચારીના મૃત્યુ અથવા શારીટિરક ઈજાના સંદભ9માં (એ) વાહન ચલાવવામાં સંકળાયેલું હોય; અથવા (બી) જો તે વાહનના ક્ન્ડ્ક*ર તરીકે અથવા વાહન પર ટિ*વિક* તપાસવામાં રોકાયેલ જાહેર સેવા વાહન છે; અથવા (સી) જો તે માલગાર્ડી છે, જે વાહનમાં લઈ જવામાં આવે છે; અથવા ( ) ii કોઈપણ કરારની જવાબદારીને આવરી લેવા મા*ે. સ્પvીકરણ- શંકાઓ દૂર કરવા મા*ે, આથી જાહેર કરવામાં આવે છે કે કોઈ પણ વ્યવિક્તનું મૃત્યુ અથવા શારીટિરક ઈજા અથવા તૃતીય પક્ષની કોઈપણ સંપવિત્તને નુકસાન જાહેર સ્થળે વાહનના ઉપયોગને કારણે થયું હોવાનું માનવામાં આવશે, તેમ છતાં જે વ્યવિક્ત મૃત અથવા ઘાયલ છે અથવા જે પિમલકતને નુકસાન થયું છે તે અકસ્માત સમયે જાહેર સ્થળે ન હતું, જો અકસ્માત તરફ દોરી જતું કાય[9] અથવા ચૂક જાહેર સ્થળે થયું હોય. (૨) પે*ા-કલમ (૧)ના આ]ીન, પે*ા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેસિખત વીમા પૉવિલસી, નીચેની મયા9દાઓ સુ]ી, કોઈપણ અકસ્માતના સંદભ9માં થતી કોઈપણ જવાબદારીને આવરી લેશે, એ*લે કેઃ- (એ) કલમ (બી) માં પૂરા પાર્ડવામાં આવેલ સિસવાય, જવાબદારીની રકમ; (બી) તૃતીય પક્ષની કોઈપણ સંપવિત્તને નુકસાન પહોંચાર્ડવાના સંદભ9માં છ હજાર રૂપિપયાની મયા9દાઃ પરંતુ આ અવિ]વિનયમના આરંભની તરત પહેલાં કોઈ મયા9ટિદત જવાબદારી સાથે અને અમલમાં મુકાયેલી વીમાની કોઈપણ પોવિલસી, આવી શરૂઆત પછીના ચાર મટિહનાના સમયગાળા મા*ે અથવા આવી પોવિલસીની મુદત પૂરી થવાની તારીખ, જે પણ પહેલાં હોય, ત્યાં સુ]ી અસરકારક રહેશે. (૩) આ પ્રકરણના હેતુઓ મા*ે કોઈ પોવિલસી અસરકારક રહેશે નહીં સિસવાય કે જ્યાં સુ]ી વીમાદાતા દ્વારા તે વ્યવિક્તની તરફેણમાં વિનયત ફોમ9માં વીમાનું પ્રમાણપત્ર જારી કરવામાં ન આવે અને તેમાં કોઈ પણ શરતનું વિનયત વિવગતો હોય કે જેના મા*ે પોવિલસી જારી કરવામાં આવે છે અને અન્ય કોઈ ૨૮ વિન]ા9ટિરત બાબતો; અને વિવવિવ] સ્વરૂપો, વિવગતો અને બાબતો વિવવિવ] કેસોમાં સૂચવવામાં આવી શકે છે. (૪) આ પ્રકરણની જોગવાઈઓ હેઠળ અથવા તે હેઠળ બનાવેલા વિનયમો હેઠળ વીમાકતા9 દ્વારા બહાર પાર્ડવામાં આવેલી કવર નો*ને વિનયત સમયની અંદર વીમા પોવિલસી દ્વારા અનુસરવામાં ન આવે તો, વીમાકતા9, કવર નો*ની માન્યતાના સમયગાળાની સમાવિપ્તના સાત ટિદવસની અંદર, નોં]ણી અવિ]કારીને હકીકતની જાણ કરશે, જેમના રેકોર્ડ9માં કવર નો* સંબંવિ]ત વાહન નોં]ાયેલું છે અથવા રાજ્ય સરકાર સૂચવે તે અન્ય અવિ]કારીને. (૫) હાલમાં અમલમાં હોય તેવા કોઈ કાયદામાં કંઈપણ હોવા છતાં, આ કલમ હેઠળ વીમાની પોવિલસી બહાર પાર્ડતી વીમાદાતા તે વ્યવિક્ત અથવા તે વગ9ના લોકોના વિકસ્સામાં આવરી લેવા મા*ે પોવિલસીનો હેતુ ]રાવતી કોઈપણ જવાબદારીના સંદભ9માં પોવિલસીમાં વિનર્દિદv વ્યવિક્ત અથવા વ્યવિક્તઓના વગ ને વળતર આપવા મા*ે જવાબદાર રહેશે. ઉપરોક્ત જોગવાઈ સ્પv કરે છે કે વીમા પૉવિલસીની જરૂટિરયાતો શું હોઈ શકે છે અને વીમા હોવા પર, દાવેદારોને વળતર ચૂકવવાની જવાબદારીની મયા9દા. જાહેર સ્થળે મો*ર વાહનના ઉપયોગ દ્વારા અકસ્માતની ઘ*નામાં પોલીસ અવિ]કારીઓ અને નોં]ણી અવિ]કારીઓ દ્વારા કાય9વાહીઃ ૨૬. પ્રવિક્રયાનું પાલન કરતી વખતે, જ્યાં અકસ્માત થયો હોય, ત્યાં અકસ્માત સંબંવિ]ત માટિહતી પોલીસ અવિ]કારીને આપવી જરૂરી છે. પોલીસ અવિ]કારી અને નોં]ણી અવિ]કારીની માટિહતી અને ફરજોના સંદભ9માં સંબંવિ]ત જોગવાઈઓ એમવી એમેન્ર્ડમેન્* એક્*ની કલમ ૧૫૯ અને ૧૬૦ હેઠળ વિનર્દિદv કરવામાં આવી છે, જે આ રીતે પુનઃઉત્પાટિદત કરવામાં આવી છે: "૧૫૯. અકસ્માત સંબંવિ]ત માટિહતી આપવામાં આવશે. પોલીસ અવિ]કારીએ, તપાસ દરપિમયાન, ત્રણ મટિહનાની અંદર દાવાની પતાવ*ને સરળ બનાવવા મા*ે અકસ્માત માટિહતી અહેવાલ તૈયાર કરવો પર્ડશે અને તેમાં આવી વિવગતો હોવી જોઈએ અને તે દાવા ટિ*Pબ્યુનલ અને વિન]ા9ટિરત થઈ શકે તેવી અન્ય એજન્સીને સુપરત કરવો પર્ડશે. ૧૬૦. નોં]ણી અવિ]કારી અથવા પોલીસ સ્*ેશનનો પ્રભારી અવિ]કારી, જો એવી વ્યવિક્ત દ્વારા જરૂરી હોય કે જે એવો આક્ષેપ કરે કે તે મો*ર વાહનના ઉપયોગથી થયેલા અકસ્માતના સંદભ9માં વળતરનો દાવો કરવા મા*ે હકદાર છે, અથવા જો કોઈ વીમાદાતા દ્વારા જરૂરી હોય તો, જેની સામે કોઈ મો*ર વાહનના સંદભ9માં દાવો કરવામાં આવ્યો છે, તે વ્યવિક્તને અથવા તે વીમાદાતાને વિનયત ફી ચૂકવીને, ઉપરોક્ત અવિ]કારી અથવા ઉક્ત પોલીસ અવિ]કારીના વિનકાલ પર વાહનના ઓળખ સિચહ્નો અને અન્ય વિવગતો અને અકસ્માત સમયે વાહનનો ઉપયોગ કરતી અથવા તેનાથી ઘાયલ થયેલી વ્યવિક્તનું નામ અને સરનામું અને પિમલકત, જો કોઈ હોય તો, આવા ફોમ9માં અને તે સમયની અંદર નુકસાન થયું હોય" ૨૭. ઉપરોક્તમાંથી એ સ્પv થાય છે કે અકસ્માતની જાણ થતાં અને તપાસ દરપિમયાન, પોલીસ અવિ]કારીએ અકસ્માત માટિહતી અહેવાલ (એઆઇઆર) તૈયાર કરવો જરૂરી છે અને તે વિન]ા9ટિરત રીતે દાવાના સમા]ાનમાં સહાયક તરીકે કામ કરશે અને દાવા ટિ*Pબ્યુનલ અને અન્ય ટિહસ્સેદારોને વિનર્દિદv મુજબ માટિહતી આપશે. પોલીસ અવિ]કારી અને નોં]ણી સત્તામંર્ડળે વળતર મા*ે હકદાર વ્યવિક્તને અથવા જેની સામે દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે વીમાદાતાને વિન]ા9ટિરત ફીની ચુકવણી અંગેની માટિહતી પૂરી પાર્ડવા મા*ે તેમના કાય કરવાના છે. તેઓ અકસ્માત સમયે વાહનનો ઉપયોગ કરતી વ્યવિક્તનું વાહન, નામ અને સરનામું અને વિનયત મુજબ ઇજાગ્રસ્ત વ્યવિક્ત અથવા તેમાં સામેલ સંપવિત્ત વિવશે પણ ઓળખવાની સુવિવ]ા આપશે. ૨૮. કેન્દ્ર સરકારે આ કાયદાના હેતુને અમલમાં મૂકવાના ઉદ્દેશ સાથે મો*ર વાહન સુ]ારા વિનયમો, ૨૦૨૨ તરીકે ઓળખાતા વિનયમો જાહેર કયા9 હતા. ૨૯. વિનયમો અનુસાર, માગ[9] અકસ્માતની વિસ્થપિતમાં, સંબંવિ]ત પોલીસ સ્*ેશનના પોલીસ અવિ]કારી દ્વારા માટિહતી મળ્યા પછી તરત જ તપાસ શરૂ કરવી જોઈએ. તપાસ અવિ]કારી અકસ્માતના સ્થળનું વિનરીક્ષણ કરશે, ઘ*ના સ્થળ અને તેમાં સામેલ વાહનના ફો*ોગ્રાફ્સ/વીવિર્ડયો લેશે, ત્યારબાદ માગ9(ઓ) ની પહોળાઈ સૂચવવા મા*ે સ્થળ યોજના તૈયાર કરશે અને દુઘ9*નામાં સામેલ વ્યવિક્તઓ અને વાહનો સટિહત અન્ય સંબંવિ]ત પટિરબળો સૂચવશે. ઈજાના વિકસ્સામાં, તપાસ અવિ]કારી હોવિસ્પ*લમાં ઇજાગ્રસ્તોની તસવીરો લેશે અને પ્રત્યક્ષદશtઓ/રાહદારીઓની તપાસ કરશે. તપાસ અવિ]કારી દ્વારા ૪૮ કલાકની અંદર ફોમ9-I માં પ્રથમ અકસ્માત અહેવાલ (એફએઆર) ના રૂપમાં દાવા ટિ*Pબ્યુનલને અકસ્માતની તપાસની સૂચના આપવી જરૂરી છે. વીમા પોવિલસીની વિવગતો હોવા પર તેને વીમા કંપનીના નોર્ડલ અવિ]કારીને મોકલવી જરૂરી છે. ઇજાગ્રસ્ત/પીવિર્ડત, કાનૂની પ્રપિતવિનવિ](ઓ), રાજ્ય કાનૂની સેવાઓ સત્તામંર્ડળ, વીમાદાતાને પણ ફોમ9-I ની નકલ પૂરી પાર્ડવામાં આવશે અને જો ઉપલબ્] હોય તો તે રાજ્ય પોલીસની વેબસાઇ* પર અપલોર્ડ કરવી આવશ્યક છે. ૩૦. તપાસ અવિ]કારીની ફરજ રહેશે કે તેઓ ઇજાગ્રસ્તો/પીવિર્ડતો/કાયદાકીય પ્રપિતવિનવિ]ઓને તેમના અવિ]કારો અંગે જાણ કરે અને ૧૦ ટિદવસની અંદર ફોમ9- II સાથે સંલગ્ન ફ્લો ચા*9 પૂરો પાર્ડે, જેમાં યોજનાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે અને વિનવારક પગલાં લેવામાં આવે.તપાસ અવિ]કારીની ફરજ રહેશે કે તે ૩૦ ટિદવસની અંદર અનુક્રમે ર્ડPાઇવર (ઓ) અને માવિલક (ઓ) પાસેથી ફોમ9-III અને ફોમ9- IV માં માટિહતી માંગે. નવી વ્યવસ્થા અનુસાર, માટિહતી પ્રાપ્ત થયા પછી, તપાસ અવિ]કારી દ્વારા સંબંવિ]ત દસ્તાવેજો સાથે ફોમ9-V માં ૫૦ ટિદવસની અંદર દાવા ટિ*Pબ્યુનલમાં વચગાળાનો અકસ્માત અહેવાલ (આઇએઆર) રજૂ કરવામાં આવશે. ઉપરોક્ત આઇએઆરની એક નકલ માગ[9] અકસ્માતમાં સામેલ મો*ર વાહન(ઓ), પીવિર્ડત (ઓ)/દાવેદાર (ઓ), રાજ્ય કાનૂની સેવા સત્તામંર્ડળ, વીમાદાતા અને સામાન્ય વીમા પટિરર્ષદની વીમા કંપનીને આપવામાં આવશે. તપાસ અવિ]કારી અથવા વીમા કંપનીને વાહન એપનો ઉપયોગ કરીને ર્ડPાઇવર અને માવિલકની વિવગતો ચકાસવાનો અવિ]કાર રહેશે અથવા નોં]ણી અવિ]કારીની મદદ લેવી પર્ડશે. તપાસ અવિ]કારી પીવિર્ડત(ઓ) અથવા કાનૂની પ્રપિતવિનવિ](ઓ) પાસેથી સંબંવિ]ત વિવગતો લેવા મા*ે બં]ાયેલા છે, જેમ કે કેસ હોઈ શકે છે અને ફોમ9-VI માં ૬૦ ટિદવસની અંદર વિવગતો રજૂ કરે છે. ફોમ9- - VI A એ નાના બાળકો મા*ે મોડ્યુલે* કરવામાં આવે છે, જેમને વિકશોર ન્યાય (બાળકોની સંભાળ અને રક્ષણ) અવિ]વિનયમ, ૨૦૧૫ ની દ્રષ્ટિvએ સંભાળ અને સુરક્ષાની જરૂર હોય છે. ૩૧. ર્ડPાઇવર(ઓ), માવિલક(ઓ), દાવેદાર(ઓ) દ્વારા ફોમ[9] III, IV અને VI માં જરૂરી સંબંવિ]ત માટિહતી અને દસ્તાવેજો અથવા વીમા કંપની દ્વારા કોઈપણ માટિહતી સબપિમ* કરવામાં વિનષ્ફળતા પર, તપાસ અવિ]કારી દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ ટિહસ્સેદાર (ઓ) ને ૧૫ ટિદવસની અંદર આવી માટિહતી પ્રદાન કરવા મા*ે વિનદ_શ માંગી શકે છે. નોં]ણી અવિ]કારી ર્ડPાઇવરના લાયસન્સ, વિફ*નેસ અને અકસ્માતમાં સામેલ વાહન (ઓ) ના પરપિમ*ની ચકાસણી કરવા મા*ે બં]ાયેલ છે અને ૧૫ ટિદવસની અંદર તપાસ અવિ]કારીને આવી માટિહતી પૂરી પાર્ડશે. તેવી જ રીતે, મેવિર્ડકો લીગલ ટિરપો*9 અથવા પોસ્*મો*9મ ટિરપો*9 જારી કરવાના હેતુથી, હોવિસ્પ*લે ૧૫ ટિદવસની અંદર તપાસ અવિ]કારીને આવી માટિહતી આપવી જરૂરી છે. ૩૨. તપાસ અવિ]કારી ૯૦ ટિદવસની અંદર તમામ સંબંવિ]ત દસ્તાવેજો અને સામગ્રીને વિવગતવાર અકસ્માત અહેવાલ (ર્ડીએઆર) ના સ્વરૂપમાં સાઇ* પ્લાન ફોમ9-VIII, યાંપિત્રક વિનરીક્ષણ અહેવાલ ફોમ9-IX, ચકાસણી અહેવાલ ફોમ9-X અને કલમ ૧૭૩ હેઠળનો અહેવાલ સંકલન કરશે. નોં]ણી અવિ]કારીની ફરજ રહેશે કે તે અકસ્માતમાં સામેલ વાહન(ઓ) ના સંદભ9માં નોં]ણી પ્રમાણપત્ર, ર્ડPાઇજિંવગ લાઇસન્સ, વિફ*નેસ અને પરપિમ*ની ચકાસણી કરે અને તે ૧૫ ટિદવસની અંદર તપાસ અવિ]કારીને આઇ.એ.આર. અને ર્ડી.એ.આર. પૂણ[9] કરવા મા*ે સુપરત કરવું જરૂરી છે. આઇ. એ. આર. અને ર્ડી. એ. આર. દાખલ કરવા મા*ેની સમયમયા9દા વ]ારવાની મંજૂરી ત્યારે જ આપવામાં આવે છે જ્યારે તપાસ અવિ]કારી એવા કેસોમાં દાવા ટિ*Pબ્યુનલનો સંપક[9] કરે છે કે જ્યાં પક્ષકારો અદાલતના અવિ]કારક્ષેત્રની બહાર રહે છે અથવા જ્યાં ર્ડPાયવસ[9] લાયસન્સ કો*9ના અવિ]કારક્ષેત્રની બહાર જારી કરવામાં આવ્યુ હોય અથવા જ્યાં પીવિર્ડત(ઓ) ને ગંભીર ઇજાઓ થઈ છે અને સતત સારવાર હેઠળ છે. આમ, તપાસ અવિ]કારી ૪૮ કલાકની અંદર એફએઆર, ૫૦ ટિદવસની અંદર આઇએઆર રજૂ કરશે, ૬૦ ટિદવસની અંદર તપાસ પૂણ[9] કરશે અને ૯૦ ટિદવસની અંદર ર્ડીએઆર દાખલ કરશે. ર્ડીએઆરની નકલ પીવિર્ડત(ઓ), વાહન(ઓ) ના માવિલક (ઓ)/ર્ડPાઇવર (ઓ), સામેલ વીમા કંપની અને વીમા કંપનીના નોર્ડલ અવિ]કારી અને સામાન્ય વીમા પટિરર્ષદ સટિહત રાજ્ય કાનૂની સેવાઓ સત્તામંર્ડળને આપવામાં આવશે. ૩૩. ઉપરોક્ત અવલોકન પર, તે સ્પv છે કે એમ.વી એમેન્ડ્મેન્* એક્* ની કલમ ૧૫૯ અને ૧૬૦ ની જોગવાઈઓના હેતુને અમલમાં મૂકવા. પોલીસ સ્*ેશનના પ્રભારી અવિ]કારી અને નોં]ણી અવિ]કારીએ વિનયત સમયગાળાની અંદર વિનયમોમાં સૂચવ્યા મુજબ કાય9વાહી કરવી જરૂરી છે, જેથી અકસ્માતની માટિહતી પ્રાપ્ત થયા પછી, આવા અકસ્માત અંગેની સંપૂણ[9] માટિહતી વિવલંબ કયા9 વિવના સમયમયા9દામાં દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ ઉપલબ્] કરાવવાની છે. વિનયમો અનુસાર, પોલીસ અવિ]કારી દ્વારા ફરજો વિનભાવવામાં વિનષ્ફળતા રાજ્ય પોલીસ અવિ]વિનયમની જોગવાઈઓ હેઠળ કલ્પના મુજબ ગંભીર પટિરણામો લાવી શકે છે. આમ, કાયદાકીય ઉદ્દેશ સ્પv છે કે માગ[9] અકસ્માતની જાણ કરવા પર તપાસ અવિ]કારીએ તેની તમામ કાય9વાહી સમયમયા9દામાં પૂણ[9] કરવી જોઈએ અને પીવિર્ડત(ઓ)/દાવેદાર(ઓ), વીમા કંપનીને વિન]ા9ટિરત સ્વરૂપોમાં તમામ વિવગતો આપીને સુવિવ]ા આપનાર તરીકે કામ કરવું જોઈએ, જેથી દાવેદાર(ઓ) વિવલંબ કયા9 વિવના નુકસાન/વળતર મેળવી શકે છે. વળતરની મંજૂરી મા*ે ટિ*Pબ્યુબલ સમક્ષ દાવાની પ્રવિક્રયા કરવાની પ્રવિક્રયા. ૩૪. એમ.વી.એમેન્ડ્મેન્* એક્* હેઠળ અને તે હેઠળ ઘર્ડવામાં આવેલા વિનયમો, પ્રકરણ-૧૦ ને દૂર કરીને, નો-ફોલ્* લાયેબિબવિલ*ી હેઠળ વળતર આપવાની જોગવાઈઓ દૂર કરવામાં આવી છે અને કલમ ૧૪૯ દાખલ કરીને વિવશેર્ષ પ્રવિક્રયા બનાવવામાં આવી છે. ઉપરોક્ત કલમ સંદભ9માં મુદ્દાને ઉકેલવા મા*ે સુસંગત છે, તેથી આ રીતે પુનઃઉત્પાટિદત છેઃ "૧૪૯. વીમા કંપની દ્વારા સમા]ાન અને તે મા*ેની પ્રવિક્રયા.- (૧) વીમા કંપની, દાવાદાર પાસેથી અથવા અકસ્માત માટિહતી અહેવાલ દ્વારા અથવા અન્યથા અકસ્માતની માટિહતી પ્રાપ્ત કયા9 પછી, આવા અકસ્માતને લગતા દાવાઓનું સમા]ાન કરવા મા*ે એક અવિ]કારીની વિનમણૂક કરશે. (૨) વળતરના દાવાની પતાવ*ની પ્રવિક્રયા કરવા મા*ે વીમા કંપની દ્વારા વિનયુક્ત અવિ]કારી દાવો ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ દાવો કરનારને ત્રીસ ટિદવસની અંદર અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચવવામાં આવે તેવી પ્રવિક્રયાને અનુસરીને આવી વિવગતો આપીને સમા]ાન મા*ે રજૂઆત કરી શકે છે. (૩) જો દાવેદારને પે*ા-કલમ (૨) હેઠળ દરખાસ્ત કરવામાં આવી હોય તો - (ક) આવી દરખાસ્ત સ્વીકારે છે; ( ) i દાવા ટિ*Pબ્યુનલ આવા સમા]ાનનો રેકોર્ડ[9] બનાવશે, અને આવા દાવાનું સમા]ાન સંમપિત દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવશે; અને ( ) ii વીમા કંપની દ્વારા સમા]ાનના આવા રેકોર્ડ9ની પ્રાવિપ્તની તારીખથી મહત્તમ ત્રીસ ટિદવસની અંદર ચુકવણી કરવામાં આવશે; (ખ) આવી દરખાસ્તને નકારી કાઢે તો દાવા ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા યોગ્યતાના આ]ારે આવા દાવાનો ચુકાદો આપવા મા*ે સુનાવણીની તારીખ નક્કી કરવામાં આવશે. ૩૫. કલમ ૧૪૯ મુજબ, દાવેદાર પાસેથી અથવા અકસ્માત માટિહતી અહેવાલ (એઆઇઆર) માંથી અકસ્માતની માટિહતી પ્રાપ્ત કરવા પર, વીમા કંપની દાવાની પતાવ* મા*ે 'વિનયુક્ત અવિ]કારી' ની વિનમણૂક કરશે.આ અવિ]કારીએ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી પ્રવિક્રયાને અનુસરીને ૩૦ ટિદવસની અંદર તેની વિવગત સ્પv કરીને દાવેદાર (ઓ) ને પ્રસ્તાવ મૂકવો જરૂરી છે.કલમ ૧૪૯ ની પે*ા-કલમ (૩) એ સ્પv કરે છે કે વિનયુક્ત અવિ]કારી દ્વારા કરવામાં આવેલી દરખાસ્ત ઘાયલ/પીવિર્ડત અથવા મૃતકના કાનૂની વારસદારો દ્વારા સ્વીકારવામાં અથવા નકારી શકાય છે. જો પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં આવે તો દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમા]ાનની નોં] કરશે અને આવા દાવાને સંમપિત દ્વારા સમા]ાન તરીકે ગણશે. આવા સમા]ાન પર, વીમા કંપની દ્વારા ૩૦ ટિદવસની અંદર ચુકવણી કરવાની હોય છે. પરંતુ, આવી દરખાસ્તને નકારી કાઢવાની પછીની પટિરવિસ્થપિતમાં, દાવા ટિ*Pબ્યુનલ્સ ગુણદોર્ષના આ]ારે આવા દાવાના ચુકાદા મા*ે સુનાવણીની તારીખ નક્કી કરશે. ૩૬. કલમ ૧૬૪ એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમ એવા દાવાઓના કેસો સાથે વ્યવહાર કરવા મા*ે સુસંગત છે જેમાં બેદરકારીની દલીલ કરવાની અને સાબિબત કરવાની જરૂર નથી અને તે આ રીતે પુનઃઉત્પાટિદત કરવામાં આવે છેઃ કલમ ૧૬૪-મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજા, વગેરેના વિકસ્સામાં વળતરની ચુકવણી (૧) આ અવિ]વિનયમમાં અથવા તે સમયે અમલમાં હોય તેવા અન્ય કોઈ કાયદામાં અથવા કાયદાના બળ ]રાવતા સા]નમાં જે કંઈપણ સમાવિવv છે તે છતાં, મો*ર વાહનના માવિલક અથવા અવિ]કૃ ત વીમાદાતા મો*ર વાહનના ઉપયોગને કારણે થયેલા કોઈ અકસ્માતને કારણે મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજા થવાના વિકસ્સામાં, મૃત્યુના વિકસ્સામાં પાંચ લાખ રૂપિપયાની રકમ અથવા કાનૂની વારસદારો અથવા પીવિર્ડતાને ગંભીર ઈજા થવાના વિકસ્સામાં, જેમ કે કેસ હોય, દોઢ લાખ રૂપિપયાની રકમ ચૂકવવા મા*ે જવાબદાર રહેશે. (૨) પે*ા-કલમ (૧) હેઠળ વળતર મા*ેના કોઈપણ દાવામાં, દાવો કરનારને એવી દલીલ કરવાની અથવા સ્થાપિપત કરવાની જરૂર રહેશે નહીં કે મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજા કે જેના સંદભ9માં દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે વાહનના માવિલક અથવા સંબંવિ]ત વાહન અથવા અન્ય કોઈ વ્યવિક્તના કોઈ ખો*ા કાય[9] અથવા ઉપેક્ષા અથવા વિર્ડફોલ્*ને કારણે હતો. (૩) મો*ર વાહનના ઉપયોગથી થયેલા અકસ્માતને કારણે થયેલા મૃત્યુ અથવા ગંભીર નુકસાનના સંદભ9માં, હાલમાં અમલમાં રહેલા અન્ય કોઈ કાયદા હેઠળ વળતર ચૂકવવામાં આવ્યું હોય, તો વળતરની આવી રકમ આ કલમ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર વળતરની રકમમાંથી ઘ*ાર્ડવામાં આવશે. ૩૭. ઉપરોક્ત જોગવાઈ એવી જગ્યાએ લાવવામાં આવી છે કે જ્યાં દાવેદાર (ઓ) ને વળતરની ચુકવણી મા*ે વાહન (ઓ) ના માવિલક (ઓ) અથવા અન્ય કોઈ વ્યવિક્તની કોઈ ખો*ી કાય9વાહી અથવા ઉપેક્ષા અથવા વિર્ડફોલ્*ની દલીલ કરવાની અથવા સ્થાપિપત કરવાની જરૂર નથી.તેથી, પે*ા-કલમ (૧) ને ઓવરરાઈજિંર્ડગ અસર આપવામાં આવી છે, જે રૂ.૫લાખ અને મૃત્યુ પામનારને રૂ. ૨.૫૦લાખ કાનૂની વારસદારો અથવા પીવિર્ડત(ઓ) ગંભીર ઈજા વિકસ્સામાં, કેસ હોઈ શકે છે.વળતર, જો અન્ય કોઈ કાયદામાં ચૂકવવાપાત્ર હોય, તો તે રકમ આ કલમ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર વળતરની રકમમાંથી બાદ કરવી જરૂરી છે, એ*લે કે કાયદાકીય ઉદ્દેશ સ્પv છે કે અકસ્માતનો ભોગ બનેલી વ્યવિક્તને ન્યાયી અને વ્યાજબી વળતર આપવું જોઈએ અને મૃતકના પીવિર્ડત (ઓ)/પટિરવારને જાહેર સ્થળે મો*ર વાહનના ઉપયોગ દ્વારા અકસ્માતને કારણે થયેલી શારીટિરક ઈજા અથવા જીવનની ખો* મા*ે ચૂકવણી કરવી આવશ્યક છે. ૩૮. ચુકાદાની ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયા ઉપરાંત, દાવેદાર (ઓ) પાસે વળતર માંગતી અરજી દાખલ કરીને દાવા ટિ*Pબ્યુનલનો સંપક[9] કરીને સી]ો આશ્રય લેવાનો વિવકલ્પ હોય છે.કલમ ૧૬૬ ની ઉપરોક્ત જોગવાઈ આ રીતે સુસંગત અને પુનઃઉત્પાટિદત છેઃ "૧૬૬ વળતર મા*ેની અરજી.- (૧) કલમ ૧૬૫ ની પે*ા-કલમ (૧) માં વિનર્દિદv પ્રકૃ પિતના અકસ્માતને કારણે થયેલા વળતર મા*ેની અરજી કરી શકાય છે - (એ) જે વ્યવિક્તએ ઈજા પહોંચાર્ડી છે; અથવા (બી) પિમલકત માવિલક દ્વારા; અથવા (સી) જ્યાં અકસ્માતથી મૃત્યુ થયું હોય, મૃતકના તમામ અથવા કોઈપણ કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ દ્વારા; અથવા (ર્ડી) ઇજાગ્રસ્ત વ્યવિક્ત અથવા મૃતકના તમામ અથવા કોઈપણ કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ દ્વારા યોગ્ય રીતે અવિ]કૃ ત કોઈપણ એજન્* દ્વારા, જેમ કે કેસ હોઈ શકે છેઃ પરંતુ જો મૃતકના તમામ કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ વળતર મા*ેની આવી કોઈ અરજીમાં જોર્ડાયા ન હોય, તો મૃતકના તમામ કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ વતી અથવા તેમના લાભ મા*ે અરજી કરવામાં આવશે અને કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ કે જેઓ આ રીતે જોર્ડાયા નથી, તેમને અરજીમાં પ્રપિતવાદી તરીકે સામેલ કરવામાં આવશે. વ]ુમાં, જો કોઈ વ્યવિક્ત કલમ ૧૪૯ હેઠળ પૂરી પાર્ડવામાં આવેલી પ્રવિક્રયા અનુસાર કલમ ૧૬૪ હેઠળ વળતર સ્વીકારે છે, તો દાવો ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ તેની દાવાઓની અરજી રદ થશે.] [(૨) પે*ા-કલમ (૧) હેઠળની દરેક અરજી, દાવેદારના વિવકલ્પ પર, કાં તો અકસ્માત થયો હોય તે વિવસ્તાર પર અવિ]કારક્ષેત્ર ]રાવતા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ અથવા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ કે જેની અવિ]કારક્ષેત્રની સ્થાવિનક મયા9દામાં દાવેદાર રહે છે અથવા વ્યવસાય કરે છે અથવા જેની અવિ]કારક્ષેત્રની સ્થાવિનક મયા9દામાં સામાવાળા રહે છે તેની અંદર કરવામાં આવશે, અને તે સૂચવવામાં સ્વરૂપમાં હશે અને તેમાં તેવી વિવગતો હશે: [(૩) અકસ્માત થયાના છ મટિહનાની અંદર કરવામાં નટિહં આવી હોય તો વળતર મા*ેની કોઈ અરજી સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.] [(૪) ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ કલમ ૧૫૯ હેઠળ તેને મોકલવામાં આવેલા અકસ્માતોના કોઈપણ અહેવાલને આ અવિ]વિનયમ હેઠળ વળતર મા*ેની અરજી તરીકે ગણશે.] [(૫) આ અવિ]વિનયમ અથવા હાલમાં અમલમાં રહેલા અન્ય કોઈ કાયદામાં કંઈપણ હોવા છતાં, અકસ્માતમાં ઈજા મા*ે વળતરનો દાવો કરવાનો વ્યવિક્તનો અવિ]કાર, ઇજાગ્રસ્ત વ્યવિક્તનું મૃત્યુ થયા પછી, તેના કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓને જ રહેશે, પછી ભલે મૃત્યુનું કારણ ઈજા સાથે સંબંવિ]ત હોય અથવા તેની સાથે કોઈ જોર્ડાણ ]રાવતું હોય કે ન હોય.] ૩૯. અવલોકન પરથી તે સ્પv છે કે જાહેર સ્થળે મો*ર અકસ્માતને કારણે ઇજાઓ અથવા મૃત્યુ અથવા પિમલકતને નુકસાન થવાના વિકસ્સામાં વળતર આપવા મા*ેની અરજી દાવેદારો દ્વારા સી]ા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલમાં રજૂ કરી શકાય છે.મૃત્યુના વિકસ્સામાં મૃતકના તમામ પ્રપિતવિનવિ]ઓ અથવા તેમાંથી કોઈપણ અરજી દાખલ કરી શકે છે.જો બ]ા અરજદાર(ઓ) તરીકે જોર્ડાયા ન હોય તો બાકીના પ્રપિતવાદીઓ તરીકે જોર્ડાઈ શકે છે.આ કલમ હેઠળ, જો દાવેદાર(રો) વળતર મંજુર કરાવવા મા*ે અરજી કરે તો તેમની પાસે સ્થળ અથવા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ પસંદ કરવાનો વિવકલ્પ હોય છે, જેનું અવિ]કારક્ષેત્ર જ્યાં અકસ્માત થયો હોય અથવા દાવેદાર(રો) રહે છે અથવા વ્યવસાય કરે છે અથવા જેની સ્થાવિનક મયા9દામાં સામાવાળા રહે છે ત્યાં સુ]ી હોય.ઉપરોક્ત કલમ હેઠળ આશ્રય લેવા મા*ે જો વળતર માંગતી અરજી અકસ્માતની તારીખથી છ મટિહનાની અંદર દાખલ કરવામાં આવે તો તેના પર વિવચાર કરી શકાય છે.પે*ા-કલમ (૧)ના બીજા પરંતુક પ્રમાણે તે સ્પv છે કે જો કલમ ૧૬૪ હેઠળ અથવા કલમ ૧૪૯માં વિનર્દિદv પ્રવિક્રયા અનુસાર આશ્રય લેવામાં આવ્યો હોય અને દાવેદાર(રો) દ્વારા વળતર સ્વીકારવામાં આવ્યું હોય તો કલમ ૧૬૬ હેઠળ આશ્રય ઉપલબ્] રહેશે નહીં.પરંતુ, જો કલમ ૧૪૯ હેઠળ વળતર સ્વીકારવામાં આવ્યું ન હોય અથવા કલમ ૧૬૪નો આશ્રય લેવામાં આવ્યો ન હોય તો ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ, કે જેના અવિ]કારક્ષેત્રમાં અકસ્માત થયો હોય, તે કલમ ૧૫૯ના અહેવાલને આ અવિ]વિનયમ હેઠળ દાવા અરજી તરીકે ગણશે અને તે કાયદા અનુસાર વિનણ9ય લેવા મા*ે આગળ વ]ી શકે છે. ૪૦. આ અવિ]વિનયમની યોજનાનું અવલોકન કરતા તે સ્પv થાય છે કે પ્રથમ આશ્રય તરીકે માવિલક અથવા ર્ડPાઇવર અથવા વાહનના ગેરકાયદેસર ઉપયોગ, બેદરકારી અથવા કસૂરનો પુરાવો ન આપીને કલમ ૧૬૪ હેઠળ વળતરનો દાવો કરી શકાય છે, પરંતુ મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજાના વિકસ્સામાં વિનર્દિદv કરાયેલ વળતર મયા9ટિદત રકમનું છે. દાવેદાર(રો) પાસે ઉપલબ્] બીજો ઉપાય એ છે કે પે*ા-કલમ (૨) હેઠળ વિનર્દિદv સ્થળ પર અવિ]કારક્ષેત્ર પસંદ કરીને ક્લેઇમ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ માવિલક(કો) અથવા ર્ડPાઇવર(રો)ના ગેરકાયદેસર ઉપયોગ અને બેદરકારી સાબિબત કરીને અરજી કરવી, પરંતુ આવો દાવો અકસ્માતની તારીખથી છ મટિહનાની અંદર દાખલ કરવો જોઈએ અને ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા તેનો ચુકાદો આપવો જોઈએ. ત્રીજો ઉપાય એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ રજૂ કરીને સૂચવવામાં આવ્યો છે, કે જેના દ્વારા દાવેદાર(રો) વિનયત સમયગાળાની મયા9દાની અંદર કલમ ૧૬૪ અથવા કલમ ૧૬૬ હેઠળ આશ્રય લેવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોય, તો તપાસ અવિ]કારી દ્વારા જેના અવિ]કારક્ષેત્રમાં અકસ્માત થયો હોય તે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને સુપરત કરાયેલ અહેવાલને કલમ ૧૬૬ (૪) હેઠળ દાવા અરજી તરીકે ગણી શકાય અને જો દાવેદાર(રો) અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬ (૧) હેઠળ અરજી દાખલ કરી શક્યા ન હોય તો તે/તેઓ પર વળતર માંગવા મા*ે પ્રપિતબં] મૂકશે નહીં. ૪૧. ઉપર ચચા9 કયા9 મુજબ, કલમ ૧૪૯ વીમા કંપનીની જવાબદારી વિવવાદમાં ન હોય તો દાવાના સમા]ાન પર ભાર મૂકે છે, જે સૂચવ્યા મુજબ અન્ય જરૂરી ઔપચાટિરકતાઓનું પાલન કરવાને આવિ]ન છે. આ જોગવાઈ વિવલંબ કયા9 વિવના સમયમયા9દામાં વળતર નક્કી કરવા પર પણ ભાર મૂકે છે, જેથી પીવિર્ડતને વહેલી તકે નુકસાનનું વળતર મળી શકે છે. તેથી, ઉપરોક્ત ત્રણ કલમોના સુસંવાદી વાંચન અને અથ9ઘ*ન કરવા પર તે સ્પv થાય છે કે એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમ દાવેદાર(રો) અથવા કાનૂની પ્રપિતવિનવિ](ઓ)ને વળતર ચૂકવવાની જરૂટિરયાત પર અને દાવેદાર(રો) દ્વારા જે કોઇપણ વિવકલ્પ પસંદ કરવામાં આવે તેનો આશ્રય લઇ વહેલી તકે દાવાનો વિનણ9ય લેવાની જરૂટિરયાત પર અને પટિરવારને નુકસાનની ચુકવણી કયા9 વિવના ભોગવવા મા*ે છોર્ડવું ન જોઈએ તે બાબત પર ભાર મૂકે છે. અસાવ]ાન રીતે અને બેદરકારીપૂવ9ક વાહન ચલાવવાના વિકસ્સામાં જ્યાં ર્ડીએઆર બેદરકારીના આરોપની ફરીયાદ ન કરે અથવા દાવેદાર(રો) બેદરકારીનો આરોપ હોવા છતાં નો-ફોલ્* હેઠળ વળતરનો દાવો કરવાનું પસંદ કરે છે, ત્યાં ઉપરોક્ત દાવો કલમ ૧૬૪ હેઠળ નોં]વામાં આવશે અને તે મુજબ કાય9વાહી કરવામાં આવશે. ૪૨. વિનયમો અનુસાર, કલમ ૧૬૪ હેઠળના કેસો સિસવાય, કલમ ૧૪૯ અથવા ૧૬૬ હેઠળના દાવાઓ મા*ે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલે એમ.વી. સંશોવિ]ત વિનયમોમાં સૂચવવામાં આવેલી પ્રવિક્રયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. વિનર્દિદv કયા9 મુજબ, એફએઆર પ્રાપ્ત કયા9 પછી ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલે આવા એફએઆરની પરચૂરણ અરજી તરીકે નોં]ણી કરવી જરૂરી છે. આઈએઆર અને ર્ડીએઆર દાખલ કરવા પર તેને જોર્ડવામાં આવશે અને પરચૂરણ અરજીનો ભાગ બનાવવામાં આવશે. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલે જે વિસ્થપિત હોય તે પ્રમાણે એફએઆર, આઇએઆર અથવા ર્ડીએઆરની તપાસ કરવી જરૂરી છે અને ઉપરોક્ત પરચૂરણ અરજીની કાય9વાહીમાં દાવેદાર(રો), ર્ડPાઇવર(રો), માવિલક(કો) દ્વારા વિનયમોમાં સૂચવવામાં આવેલા જરૂરી ફોમ[9] રજૂ કરવા મા*ે યોગ્ય વિનદ_શ અથવા વિનર્દિદv સમય લંબાવવાનો વિનદ_શ આપી શકાય છે. ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલે એ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે ઉપરોક્ત ર્ડીએઆરને તેની પે*ા-કલમ (૪) મુજબ કલમ ૧૬૬ હેઠળની અરજી તરીકે ગણી શકાય. જો દાવેદાર(રો)એ કલમ ૧૬૬ (૧) અને (૨) હેઠળ આશ્રય લી]ો હોય અને અલગ દાવા અરજી દાખલ કરી હોય તો ઉપરોક્ત ર્ડીએઆરને ઉપરોક્ત દાવા અરજી સાથે જોર્ડી શકાય છે, અન્યથા કલમ ૧૪૯ હેઠળ કાય9વાહી ચાલુ રહેશે. સી.આર.પી.સી.ની કલમ ૧૭૩ હેઠળ અહેવાલની રાહ જોઈ રહેલી ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ એવોર્ડ[9] પસાર કરતા પહેલા બેદરકારીના સંદભ9માં પોતાને સંતુv કરી શકે છે. ૪૩. એફએઆર દાખલ કરવા પર, જો આઈએઆર/ર્ડીએઆર પૂણ[9] ન થઇ હોય તો ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા તેને પૂણ[9] કરવા મા*ે સમય નક્કી કરવામાં આવશે અને પૂણ[9] થવા પર ર્ડPાઇવર(રો), માવિલક(કો), દાવેદાર(રો) અને નજરે જોનાર સાક્ષી(ઓ)ની હાજર રહેવા મા*ેની તારીખ નક્કી કરવામાં આવશે અને તપાસ અવિ]કારી દ્વારા તેઓને નક્કી કરેલી તારીખે રજૂ કરવામાં આવશે.તપાસ અવિ]કારીની એ પણ ફરજ રહેશે કે તે વીમા કંપનીના નોર્ડલ અવિ]કારી અને વીમા કંપનીને પણ આ તારીખે તેમની હાજરી સુવિનવિ•ત કરવા મા*ે જાણ કરે. ૪૪. એફઆઈઆર દાખલ કયા9 પછી અને વીમા કંપની દ્વારા માટિહતી પ્રાપ્ત થયા બાદ કંપનીની ફરજ રહેશે કે તે નોર્ડલ અવિ]કારીની વિનમણૂક કરે અને રાજ્ય પોલીસને જાણ કરે, જે તમામ ટિહત]ારકો સાથે સંકલન કરશે. નોર્ડલ અવિ]કારી દ્વારા માટિહતી પ્રાપ્ત કયા9 પછી વીમા કંપની ર્ડીએઆર દાખલ કરવાના તબક્કા સુ]ી દાવાની ચકાસણી કરશે. જો એવું જણાય કે ર્ડીએઆર સાચું નથી તો વીમા કંપનીના વિનયુક્ત અવિ]કારીએ સવ_યર/તપાસકતા9ના અહેવાલની એક નકલ નાયબ કપિમશનર અથવા પોલીસ વિવભાગના સમકક્ષ અવિ]કારીને અથવા અન્યથા કલમ ૧૫૯ના હેતુને અમલમાં મૂકવા મા*ે મોકલવી પર્ડશે.આ અવિ]કારી દાવેદાર(રો) મા*ે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ સમા]ાન કરવા મા*ે એેક પ્રસ્તાવ મૂકશે અને પ્રસ્તાવની વિવગતો સ્પv કરશે અને ર્ડીએઆરના ૩૦ ટિદવસની અંદર સવ_યર/તપાસકતા9ના અહેવાલ સાથે ઉપરોક્ત પ્રસ્તાવ ફોમ9- XI માં રજૂ કરશે. આવું ફોમ[9] રજુ કય_થી દાવેદાર(રો) વીમા કંપનીની દરખાસ્ત સ્વીકારી શકે છે અથવા તેને નકારી શકે છે. જો દરખાસ્ત સ્વીકારવામાં આવે તો ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ આવી દરખાસ્તને રેકોર્ડ[9] પર લેશે અને સંમપિત દ્વારા દાવાનું સમા]ાન સંતોર્ષ નોં]ાવીને કરવામાં આવશે કે સમા]ાન કરાયેલ વળતર ન્યાયી અને વાજબી છે અને આવા સમા]ાનના સંબં]માં ચુકાદો પસાર કરશે. ચુકાદો પસાર કરતા પહેલા ટિ*Pબ્યુનલ પોતાના સંતોર્ષ મા*ે દાવેદાર(રો)ને તેમની નાણાકીય વિસ્થપિત નક્કી કરવા, માવિલક(કો), ર્ડPાઇવર(રો) અને વીમાદાતાને તેમનો બચાવ, જો કોઈ હોય તો, રજૂ કરવા મા*ે તપાસી શકે છે. જો વિનયુક્ત અવિ]કારી દ્વારા કરવામાં આવેલી દરખાસ્ત દાવેદાર(રો) દ્વારા સ્વીકારવામાં ન આવે અને આવી દરખાસ્તને નકારી કાઢવામાં આવે, તો દાવેદાર(રો)એ વળતરની વ]ુ રકમ માંગતી સંબંવિ]ત સામગ્રી દાખલ કરવી જરૂરી છે, જેના મા*ે ગુણ-દોર્ષના આ]ારે દાવાનો ચુકાદો આપવા મા*ે સુનાવણીની તારીખ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે.તારીખ નક્કી કયા9 પછી અને પુરાવા નોંધ્યા પછી જો જરૂરી હોય તો, લેસિખત રજૂઆત લઇ શકાય છે અને ત્યારબાદ ટિ*Pબ્યુનલ આખરે ચુકાદો આપશે અને દાવો નક્કી કરશે. એવોર્ડ[9] પસાર કયા9 પછી ર્ડીએઆર અને આ રીતે પસાર કરવામાં આવેલા એવોર્ડ9ની નકલ ફોજદારી અદાલતમાં મોકલવામાં આવે છે અને તે મુજબ, ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા નોં]ાયેલી પરચૂરણ અરજીનો વિનકાલ કરવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવશે. કોઈપણ વિવલંબ વિવના દાવાના કેસોના ચુકાદા મા*ે અનુકૂળ પ્રવિક્રયા શો]વાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોનું વિવશ્લેર્ષણ. ૪૫. ઉપરોક્ત ચચા9 મુજબ, તે સ્પv થાય છે કે એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમો પરોપકારી કાયદાના ઉદ્દેશ્યને પાર પાર્ડવા મા*ે વિનદ_શો જારી કરતી અદાલત દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાંના અમલીકરણના ઉદ્દેશ સાથે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ મુજબ, વાહનનો વીમો, જ્યાં સુ]ી મુવિક્ત આપવામાં ન આવે ત્યાં સુ]ી, કલમ ૧૪૭ હેઠળ વિનર્દિદv શરતોને આવિ]ન અવિ]વિનયમ અને વિનયમોના હેતુને અમલમાં મૂકવા મા*ે જરૂરી છે. ૪૬. દાવેદાર(રો)ને ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ વળતરનો દાવો કરવા મા*ે ત્રણ વિવકલ્પો આપવામાં આવ્યા છે. ઉપર ચચા9 કરવામાં આવી છે તે પ્રમાણે, કલમ ૧૬૪ હેઠળનો વિવકલ્પ બેદરકારીના પુરાવાની દલીલ કયા9 વિવનાનો છે જ્યારે દાવેદાર(રો) દ્વારા કલમ ૧૬૬ (૧) અને (૨) હેઠળનો વિવકલ્પ ઉલ્લંઘન કરનાર વાહનની બેદરકારી સાબિબત કરવાનો છે. વ]ુમાં, કલમ ૧૪૯ ઉમેરવામાં આવી છે, જેના દ્વારા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ પોલીસ અવિ]કારી દ્વારા કાય9વાહી કરીને એફ.આઈ.આર. નોં]ાવવા પર તરત જ નવેસરથી પ્રવિક્રયા સૂચવવામાં આવી છે.વિવદ્વાન ન્યાયપિમત્ર દ્વારા વિવનંતી કરવામાં આવી છે કે વળતરની વહેંચણીની બાબતમાં ઉપરોક્ત કલમ પોતે જ એક સંપૂણ[9] સંટિહતા હોવા છતાં ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા દેશના મો*ાભાગના ભાગોમાં ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયાનું પાલન કરવામાં આવતું નથી છે. તેથી, યોગ્ય ટિદશા વિનદ_શોની જરૂર છે. ૪૭. એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમો હેઠળ સૂચવ્યા મુજબ, જ્યારે અકસ્માત થાય અને તેમના દ્વારા માટિહતી પ્રાપ્ત થાય ત્યારે પોલીસ અવિ]કારીઓ અને નોં]ણી અવિ]કારી કાય9વાહી કરવા મા*ે બં]ાયેલા છે.વ]ુમાં, એવું જોવા મળે છે કે એમ.વી.સુ]ારા વિનયમોના વિનયમ ૩ અનુસાર, પોલીસ અવિ]કારીએ માગ[9] અકસ્માતમાં પીવિર્ડત(તો)ને તેના/તેઓના અવિ]કારો સંબંવિ]ત વિવગતો આપવી જરૂરી છે અને ફોમ[9] II સાથે યોજનાનો ફ્લો ચા*9 તેમને આપવો જરૂરી છે.વિનયમોમાં વિનર્દિદv કરેલા ઉપરોક્ત ફ્લો ચા*9 અને અન્ય તમામ દસ્તાવેજો સ્થાવિનક ભાર્ષામાં અથવા અંગ્રેજીમાં હોવા જોઈએ અને દાવેદાર(રો) અથવા અન્ય અસરગ્રસ્ત વ્યવિક્તઓને તેમની અનુકૂળતા અનુસાર રજૂ કરવામાં આવશે.તેઓએ તાત્કાવિલક કાય9વાહી કરવી જરૂરી છે અને ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલના વિનદ_શોને આવિ]ન પીવિર્ડત(તો), ર્ડPાઇવર(રો), માવિલક(કો), વીમા કંપની અને અન્ય ટિહત]ારકોને સુવિવ]ાના ઉદ્દેશથી જાણકરી આપીને ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને અહેવાલ સુપરત કરવો જરૂરી છે.ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ પણ તાત્કાવિલક કાય9વાહી કરવા અને અવિ]વિનયમ અને વિનયમો હેઠળ જરૂરી બાબતમાં આગળ વ]વા મા*ે બં]ાયેલ છે. ૪૮. અમારા મતે, વિવદ્વાન કાઉન્સેલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી દલીલો મંજૂરીને પાત્ર છે. પોલીસ અવિ]કારીઓ અને નોં]ણી અવિ]કારી એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમો મુજબ કાય[9] કરવા મા*ે બં]ાયેલા છે અને તેઓએ વિનયમો હેઠળ વિન]ા9ટિરત સમયગાળાની અંદર એફએઆર, આઈએઆર અને ર્ડીએઆર રજૂ કરવા જરૂરી છે. નોં]ણી અવિ]કારી પરપિમ*ની ચકાસણી, વાહનની યોગ્યતા, ર્ડPાઇજિંવગ લાઇસન્સ અને અન્ય આનુર્ષંપિગક મુદ્દાઓ પર પણ કાય9વાહી કરવા મા*ે બં]ાયેલા છે. તપાસ અવિ]કારીને પૂછપરછ અને તપાસની બાબતમાં, વીમા સંબંવિ]ત વિવગતો રજૂ કરવામાં અને ટિહત]ારકો સાથે સંકલન સા]વામાં સુવિવ]ા પુરી પાર્ડવા મા*ે વીમા કંપની વિનયમ ૨૪ મુજબ નોર્ડલ અવિ]કારીની વિનમણૂક કરવા મા*ે બં]ાયેલી છે. ૪૯. અમારા મતે, સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલી પ્રવિક્રયા ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ એફએઆર દાખલ કરવા બાબત નવી છે અને ટિ*Pબ્યુનલે આવી કાય9વાહીને પરચૂરણ અરજી તરીકે નોં]વી જરૂરી છે. પોલીસ અવિ]કારી દ્વારા વિનર્દિદv સમયની અંદર આઈએઆર અને ર્ડીએઆર દાખલ કરવા પર તેને તેનો ભાગ બનાવવામાં આવશે. જો દાવેદાર(રો)એ છ મટિહનાની સમયમયા9દામાં કલમ ૧૬૬ (૧) હેઠળ આશ્રય લેવાનું પસંદ કયુn ન હોય તો આવી પરચૂરણ અરજીને એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬(૪) હેઠળની અરજી તરીકે ગણી શકાય અને કાયદા અનુસાર તેનો ફેંસલો કરવો જોઇએ.તેથી, કલમ ૧૪૯ હેઠળ સૂચવવામાં આવેલી પ્રવિક્રયા એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૪, ૧૬૬ની કાય9વાહી ઉપરાંતની છે અને કાયદાના આવા આદેશનું સાચા અથ9માં અને ભાવનાપૂવ9ક પાલન કરવું જરૂરી છે. ૫૦. વિવદ્વાન ન્યાયપિમત્ર દલીલ કરે છે કે એવી પટિરવિસ્થપિતમાં કે જ્યાં દાવેદાર(રો) એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬ (૨)નો આશરો લઈને અકસ્માત થયો હોય તે સ્થળ સિસવાય અન્ય સ્થળે કલમ ૧૬૬ હેઠળ દાવા અરજી દાખલ કરવાનું પસંદ કરે ત્યારે કલમ ૧૪૯ હેઠળ શરૂ કરવામાં આવેલી કાય9વાહીને બં] કરવી અને તે કાય9વાહીઓ સાથે જોર્ડવી જરૂરી છે. એવી પણ વિવનંતી કરવામાં આવેલ છે કે અન્ય દાવેદારો દ્વારા વિવવિવ] ઉચ્ચ ન્યાયાલયના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રમાં વિવવિવ] સ્થળોએ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલની પસંદગી કરીને અરજી દાખલ કરવાની સંભાવનાને નકારી શકાય નહીં. વ]ુમાં એવી દલીલ કરવામાં આવેલ છે કે જો વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતોના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રમાં અલગ-અલગ દાવેદારો દ્વારા વિવવિવ] સ્થળોએ દાવા અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હોય તો ભારતના બં]ારણના અનુચ્છેદ ૧૪૨ હેઠળની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને તે કેસોને એક જગ્યાએ સ્થાનાંતટિરત કરવા મા*ે યોગ્ય વિનદ_શો જારી કરવાની જરૂર રહે છે, કે જેથી દાવા કેસની કાય9વાહીમાં વિવલંબને અ*કાવી શકાય. ૫૧. અમારા મતે, જે દલીલ આગળ વ]ારવામાં આવી છે તે મજબુત છે, તેથી અમે વિનદ_શ આપીએ છીએ કે જેના અવિ]કારક્ષેત્રમાં અકસ્માત થયો હોય તે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા પરચૂરણ અરજી નોં]ીને કલમ ૧૪૯ હેઠળ કાય9વાહી શરૂ કરવા પર જ્યાં સુ]ી દાવેદાર(રો) દ્વારા કલમ ૧૬૬ હેઠળની કાય9વાહી અલગથી દાખલ કરવામાં ન આવે ત્યાં સુ]ી ચાલુ રહેશે. અલગ અરજી દાખલ કરવાની વિસ્થપિતમાં અને દાવેદાર(રો) અથવા તપાસ અવિ]કારી અથવા વીમા કંપની પાસેથી આ સંબં]માં માટિહતી પ્રાપ્ત થયા પછી, કલમ ૧૪૯ હેઠળની કાય9વાહી બં] થયેલ માનવામાં આવશે અને દાવેદાર(રો) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી કલમ ૧૬૪/૧૬૬ની કાય9વાહી સાથે જોર્ડવામાં આવશે. જો દાવેદાર(રો)/કાનૂની પ્રપિતવિનવિ](ઓ)એ એક ઉચ્ચ અદાલતના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રની બહાર વિવવિવ] સ્થળોએ કલમ ૧૬૬ હેઠળ વિવવિવ] ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ અલગ-અલગ અરજીઓ દાખલ કરી હોય તો આ આકવિસ્મક પટિરવિસ્થપિતમાં એ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ કે જ્યાં પ્રથમ દાવા અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે તેને આ અંગે વિનણ9ય લેવાનું અવિ]કારક્ષેત્ર હશે, અને અન્ય ઉચ્ચ અદાલતોની પ્રાદેવિશક મયા9દામાં દાવેદાર(રો)/કાનૂની પ્રપિતવિનવિ](ઓ) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અન્ય દાવા અરજીઓ જ્યાં પ્રથમ દાવા અરજી દાખલ કરવામાં આવી હોય તે ટિ*Pબ્યુનલમાં સ્થાનાંતટિરત કરવામાં આવશે અને કલમ ૧૪૯ હેઠળની કાય9વાહીને ઉપરોક્ત ફાઇલ સાથે જોર્ડી દેવામાં આવશે. વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતોના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રમાં વિવવિવ] ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ પર્ડતર દાવા અરજી(ઓ)ના કારણે થતા વિવલંબને રોકવા મા*ે આવા વિનદ_શ જરૂરી છે. તેથી, અમે ભારતના બં]ારણના અનુચ્છેદ ૧૪૨ હેઠળ અમારી સત્તાનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય માનીએ છીએ. તે વિનદ_શ આપવામાં આવે છે કે ઉચ્ચ અદાલતોના રજીસ્*Pાર જનરલ અનુગામી કાય9વાહી અને રેકોડ્સ9ને તે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલમાં સ્થાનાંતટિરત કરવા મા*ે યોગ્ય આદેશો જારી કરે કે જ્યાં દાવેદાર(રો) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી પ્રથમ દાવા અરજી પર્ડતર છે. અહીં સ્પvતા કરવામાં આવે છે કે પક્ષકારોએ વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતોના અવિ]કારક્ષેત્રમાં પર્ડતર આવા વ્યવિક્તગત કેસોમાં સ્થાનાંતરણના આદેશની માંગ કરતી આ અદાલત સમક્ષ કોઈ સ્થાનાંતરણ અરજી દાખલ કરવાની જરૂર નથી. ૫૨. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્ર એ વ]ુમાં જણાવ્યું છે કે, કે*લીક ઉચ્ચ અદાલતોમાં ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને પોલીસ સ્*ેશનો સાથે જોર્ડતા વિવતરણ મેમો જારી કરવામાં આવ્યા નથી, જો કે એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ હેઠળ વિનયત સમયગાળાની અંદર આશ્રય લેવો શક્ય નથી, તેથી પોલીસ સ્*ેશનો અને ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સના આશ્રયનો અમલ કરવા મા*ે ઉચ્ચ અદાલતો દ્વારા પોલીસ સ્*ેશનો અને ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ્સના સંદભ9માં વિવતરણ મેમો તૈયાર કરવાના વિનદ_શો જારી કરી શકાય છે. એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ અને વિનયમો જારી કરી શકાય છે અને લોકોની સુવિવ]ા મા*ે તેને જાહેર ર્ડોમેનમાં સૂસિચત કરવામાં આવી શકે છે. ૫૩. આ સંદભ9માં, એ અવલોકન કરવું પૂરતું છે કે, ઉચ્ચ અદાલતોમાં, જ્યાં પોલીસ સ્*ેશનો અને વિનર્દિદv દાવા ટિ*Pબ્યુનલ્સની વહેંચણી પહેલાથી જ અમલમાં નથી, રવિજસ્*Pાર જનરલ દ્વારા વિવતરણ મેમો તૈયાર કરવા અને તે જ સમયે સૂસિચત કરવા મા*ે પગલાં લેવામાં આવશે, જેથી કલમ ૧૪૯ હેઠળની કાય9વાહી કોઈપણ વિવલંબ કયા9 વિવના આવા દાવા ટિ*Pબ્યુનલ્સમાં અસરકારક રીતે ચાલુ રહી શકે છે. સૂસિચત કયા9 મુજબ, ટિ*Pબ્યુનલ્સે ચચા9 કયા9 મુજબ આશ્રય લેશે અને વિનયમોના વિનયમ ૨૩ મુજબ વિનયુક્ત અવિ]કારીની વિનમણૂક કયા9 પછી, વીમા કંપની દ્વારા દાવાની પતાવ*ની પ્રવિક્રયા થઈ શકે છે. ઉપરોક્ત કાય9વાહી ત્યાં સુ]ી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુ]ી તેને એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬ હેઠળ દાખલ કરવામાં આવેલી દાવાની અરજી, જો કોઈ હોય તો, *ેગ કરવામાં ન આવે. તે પણ સ્પv કરવામાં આવ્યું છે કે જો દાવેદાર(ઓ)એ કલમ ૧૬૬ હેઠળ કોઈ આશ્રય લી]ો ન હોય તો પરચૂરણ અરજીને એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬(૪) હેઠળ ક્લેમ પિપટિ*શન તરીકે ગણવામાં આવે છે અને ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલની ફરજ બને છે કે તેઓ કાયદા અનુસાર પ્રવિક્રયાનું પાલન કરીને આવા દાવાનો વિનણ9ય કરે. ૫૪. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્ર દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે કાયદાની કલમ ૧૪૭ ને અનુરૂપ નીપિતગત શરતોના સંદભ9માં વીમા કંપનીની જવાબદારી અંગે વિવવાદ ન થાય તેવા વિકસ્સામાં, વિનયુક્ત અવિ]કારી દ્વારા કરવામાં આવેલી ઓફર વિનયત કરેલા સમયની અંદર આવી ઓફર કરવા મા*ેના વિવગતવાર કારણો સ્પv કરવા વાજબી હોવી જોઈએ. ઉપરોક્ત દરખાસ્ત પર, દાવા ટિ*Pબ્યુનલ દાવેદાર (ઓ) ની સંમપિત માંગશે, પછી ભલે તેઓ તેના મા*ે સંમત હોય.જો દાવેદાર(ઓ) ઉપરોક્ત ઓફર સાથે સંમત ન હોય તો, કલમ ૧૪૯(૩ ) હેઠળની તપાસ દાવેદાર(ઓ) પર આવા વ]ારાનો દાવો કરવા મા*ે વળતર સ્થળાંતર કરવાની જવાબદારીમાં વ]ારો કરવાની હદ સુ]ી મયા9ટિદત હોવી જોઈએ, જે દાવેદાર (ઓ) દ્વારા વિર્ડસ્ચાજ[9] કરવાની જરૂર છે. ૫૫. આપણને ઉપરોક્ત વિવવાદમાં વજુદ મળે છે. તેથી, અમે વિનદ_શ આપીએ છીએ કે વિનયુક્ત અવિ]કારી, રજૂઆત કરતી વખતે, જે રકમ આપવામાં આવી છે તે ન્યાયી અને વાજબી છે તે બતાવવા મા*ે વિવગતવાર કારણો સોંપશે. જો ઉપરોક્ત દરખાસ્ત દાવેદાર(ઓ) દ્વારા સ્વીકારવામાં ન આવે તો, વળતરની રકમમાં વ]ારો કરવાની માંગ મા*ે દાવેદાર(ઓ) પર જવાબદારી મૂકવામાં આવશે અને કલમ ૧૪૯(૩ ) હેઠળ ઉપરોક્ત તપાસ માત્ર વૃવિદ્ધ મા*ે મયા9ટિદત રહેશે. ૫૬. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્રે વ]ુમાં એવી રજૂઆત કરી છે કે, જો દાવેદાર(ઓ) કલમ ૧૬૬(૨) હેઠળ વિનર્દિદv કયા9 મુજબ ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલના અવિ]કારક્ષેત્રનો વિવકલ્પ પસંદ કરતા એમ.વી. એમેન્ર્ડમેન્* એક્*ની કલમ ૧૬૬ હેઠળ આશ્રય લેવાનું પસંદ કરવા માંગતા હોય, તો આવા વિકસ્સાઓમાં, જ્યાં અકસ્માત થયો હોય તે સ્થળના વીમા કંપનીઓના નોર્ડલ ઓવિફસર / ર્ડેવિઝગ્ને*ેર્ડ ઓવિફસરમાં જોર્ડાવા મા*ેના વિનદ_શો જારી કરી શકાય છે. કલમ ૧૪૯ ની કાય9વાહીને *ેગ કરવામાં વિવલંબને વ]ુ રોકવા મા*ે ઉપરોક્ત આશ્રય જરૂરી છે. તે વિનયુક્ત અવિ]કારી/નોર્ડલ અવિ]કારી સંબંવિ]ત દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ હેઠળ પહેલેથી જ હાથ ]રવામાં આવેલી કાય9વાહીની વિવગતો અંગે સ્પvતા કરવાની વિસ્થપિતમાં હોઈ શકે છે. ૫૭. આપણને ઉપરોક્ત વિવવાદમાં વજુદ મળે છે. તેથી, અમે વિનદ_શ આપીએ છીએ કે જો દાવેદાર (ઓ) એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૬ (૨ ) હેઠળ વિવકલ્પનો ઉપયોગ કરવા માંગતા હોય, તો તેઓ દાવા અરજીમાં પ્રપિતવાદી તરીકે અકસ્માત થયો હોય તે સ્થળના વીમા કંપનીના વિનયુક્ત અવિ]કારી / નોર્ડલ અવિ]કારી સાથે જોર્ડાઈને આવો આશ્રય લેવા મા*ે સ્વતંત્ર છે. ૫૮. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્ર દ્વારા વ]ુમાં એવી તાકીદ કરવામાં આવી છે કે, ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ, પોલીસ અવિ]કારીઓ અને વીમા કંપનીઓને એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોની જોગવાઈઓના સંદભ9માં ઉચ્ચ અદાલતો ના વિનયંત્રણ હેઠળ કામ કરતી રાજ્ય ન્યાવિયક અકાદમીઓ દ્વારા સંવેદનશીલ બનાવવી જોઈએ. જેથી ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયા પોલીસ અવિ]કારીઓ, વીમા કંપનીઓ અને અન્ય ટિહસ્સેદારો સાથે સંકલનમાં સં]ાવી જોઈએ. અમે ઉપરોક્ત રજૂઆત સાથે સંમત છીએ અને રાજ્ય ન્યાવિયક અકાદમીઓને તેમના વાર્તિર્ષક તાલીમ કેલેન્ર્ડરમાં ઉપરોક્ત વિવર્ષય સટિહત ટિહત]ારકોને શક્ય તે*લી વહેલી તકે સંવેદનશીલ બનાવવા મા*ે આશ્રય લેવાનો વિનદ_શ આપીએ છીએ. ૫૯. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્રે એવી આશંકા દશા9વી છે કે એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોની કલમ ૧૪૯,૧૫૯ અને ૧૬૦ હેઠળ વિનર્દિદv કરવામાં આવેલી પ્રવિક્રયા, વળતર મેળવવા મા*ે છે. ઉપરોક્ત પ્રવિક્રયા અનુસાર, પોલીસ અવિ]કારીઓ, નોં]ણી અવિ]કારી, નોર્ડલ અવિ]કારી અને વીમા કંપનીઓના વિનયુક્ત અવિ]કારી પર વ]ુ જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવી છે. આવી વિસ્થપિતમાં, પોલીસ વિવભાગના અવિ]કારીઓ કાયદા અને વિનયમોમાં વિનર્દિદv કરેલા કાય કરવા મા*ે સારી રીતે સજ્જ અને જોગવાઈઓ અને વિનયમોથી પટિરસિચત અને કાય9ક્ષમ તો હોવા જ જોઈએ. સામાન્ય રીતે પોલીસ અવિ]કારીઓ જટિ*લ ફોજદારી કેસોની તપાસમાં કાય9ક્ષમ હોઈ શકે છે, પરંતુ એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોમાં સૂચવવામાં આવેલી પ્રવિક્રયા ફોજદારી કેસોમાં તપાસની પ્રવિક્રયા કરતા અલગ છે. હકીકતમાં તે તપાસકતા9 ઉપરાંત સહાયક તરીકે પોલીસ અવિ]કારી પર ફરજ બજાવે છે અને વિનયત ફોમ9માં અહેવાલ રજૂ કરે છે. તેથી, મો*ર અકસ્માતના દાવાઓના કેસોની તપાસ કરવા મા*ે એક વિવશેર્ષ એકમની રચના કરતા પ્રવિશસિક્ષત અને સજ્જ પોલીસ અવિ]કારીઓને પોલીસ મથકોમાં વિનયુક્ત કરી શકાય છે.પ્રવિક્રયામાંથી પસાર થયા પછી, ઉપર વિવગતવાર ચચા9 કયા9 મુજબ, આપણે દલીલમાં કે*લાક સાર શો]ીએ છીએ.અમારા મતે, રાજ્યના ગૃહ વિવભાગના વર્ડા અને તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિસત પ્રદેશોના પોલીસ મહાવિનદ_શક મો*ર અકસ્માત દાવાના કેસોની તપાસ અને સુવિવ]ા મા*ે પોલીસ મથકોમાં અથવા ઓછામાં ઓછા નગર સ્તરે વિવશેર્ષ એકમની રચના કરીને વિનયમોનું પાલન સુવિનવિ•ત કરશે. આ કાય9વાહી આજથી ત્રણ મટિહનાના સમયગાળાની અંદર સુવિનવિ•ત થવી જોઈએ. ૬૦. વિવદ્વાન ન્યાયાલયપિમત્રે વ]ુમાં રજૂઆત કરી હતી કે ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા પુરાવાની નોં] કરવામાં, એમવી સુ]ારા વિનયમો ૨૦૨૨ ના વિનયમ ૩૦ મુજબ સ્થાવિનક કપિમશનરની વિનમણૂકનો પણ વિનદ_શ આપવામાં આવી શકે છે, અન્યથા ટિ*Pબ્યુનલ્સ સમક્ષ દાવાના કેસોની પેન્ર્ડન્સી જોતા, તેનાથી વિનકાલમાં વિવલંબ થશે. ૬૧. અમારા મતે આ દલીલ વિનયમ ૩૦ મુજબ છે. જ્યાં વીમા કંપની જવાબદારીનો વિવવાદ કરે છે, ત્યાં દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સ્થાવિનક કપિમશનર દ્વારા પુરાવા નોં]વા મા*ે બં]ાયેલો છે અને આવા સ્થાવિનક કપિમશનરની ફી/ખચ[9] વીમા કંપની દ્વારા ઉઠાવવામાં આવશે. ૬૨. તદનુસાર, આ અપીલનો વિનણ9ય નીચેના વિનદ_શો સાથે કરવામાં આવે છેઃ ( ) i જવાબદારીના મુદ્દાને પર્ડકારતી માવિલક દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલને હાઈકો*9 અને એમ.એ.સી.*ી. દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા આદેશની પુષ્ટિv કરીને નામંજૂર કરવામાં આવે છે ( ) ii જાહેર સ્થળે મો*ર વાહનનો ઉપયોગ કરીને માગ[9] અકસ્માત અંગેની માટિહતી મળ્યા બાદ સંબંવિ]ત એસએચઓ એમ.વી. એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૫૯ મુજબ પગલાં લેશે. વિનયમોની જોગવાઈઓના પાલનને આવિ]ન આઇએઆર અને ર્ડીએઆર સમયમયા9દાની અંદર ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ દાખલ કરવામાં આવશે. ( ) iii એફઆઈઆર નોંધ્યા પછી, તપાસ અવિ]કારીએ એમ.વી. સુ]ારા વિનયમો, ૨૦૨૨ માં સ્પv કયા9 મુજબ આશ્રય લેવો પર્ડશે અને ૪૮ કલાકની અંદર ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને એફએઆર રજૂ કરવું પર્ડશે. વિનયમોની જોગવાઈઓના પાલનને આવિ]ન આઇએઆર અને ર્ડીએઆર સમયમયા9દાની અંદર ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ દાખલ કરવામાં આવશે. ( ) iv નોં]ણી અવિ]કારીની ફરજ છે કે તેઓ વાહનની નોં]ણી, ર્ડPાઇજિંવગ લાઇસન્સ, વાહનની યોગ્યતા, પરપિમ* અને અન્ય આનુર્ષંપિગક મુદ્દાઓની ચકાસણી કરે અને પોલીસ અવિ]કારીને સંકલનમાં ટિરપો*9 ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ સમક્ષ રજૂ કરે. ( ) v ફ્લો ચા*9 અને અન્ય તમામ દસ્તાવેજો, વિનયમોમાં સ્પv કયા9 મુજબ, કાં તો સ્થાવિનક ભાર્ષામાં અથવા અંગ્રેજી ભાર્ષામાં હશે, જેમ કે કેસ હોઈ શકે છે અને વિનયમો મુજબ પૂરા પાર્ડવામાં આવશે. તપાસ અવિ]કારીએ એમ.વી. સુ]ારાના વિનયમોને અનુસરીને કરવામાં આવેલી કાય9વાહીના સંદભ9માં ભોગ બનનાર (ઓ)/કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ, ર્ડPાઇવર(ઓ), માવિલક(ઓ), વીમા કંપનીઓ અને અન્ય ટિહત]ારકોને જાણ કરવાની રહેશે અને ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી તારીખે સાક્ષીઓને રજૂ કરવા પગલાં લેશે. ( ) vi વિનદ_શને અમલમાં મૂકવાના હેતુ મા*ે નં. ( ) iii દાવા ટિ*Pબ્યુનલ સાથે જોર્ડાયેલા પોલીસ સ્*ેશનોનું વિવતરણ જરૂરી છે.તેથી, વિનયમોનું પાલન સુવિનવિ•ત કરવા મા*ે જો પહેલેથી જ જારી કરવામાં ન આવ્યું હોય તો, દાવા ટિ*Pબ્યુનલ્સને પોલીસ સ્*ેશનોને જોર્ડતો વિવતરણ મેમો સમયાંતરે ઉચ્ચ અદાલતોના રજીસતરાર જનરલ દ્વારા જારી કરવામાં આવશે. ( ) vii એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોને ધ્યાનમાં રાખીને, જેમ કે અહીં ચચા9 કરવામાં આવી છે, તપાસ અવિ]કારીની ભૂપિમકા ખૂબ જ મહત્વપૂણ[9] છે. તેણે વિનયમોની જોગવાઈઓનું તેમાં વિન]ા9ટિરત સમયમયા9દામાં પાલન કરવું જરૂરી છે.તેથી, એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને તે હેઠળ ઘર્ડવામાં આવેલા વિનયમોના અસરકારક અમલીકરણ મા*ે, મો*ર અકસ્માત દાવાના કેસોને પહોંચી વળવા મા*ે ચોક્કસ પ્રવિશસિક્ષત પોલીસ કમ9ચારીઓને વિનયુક્ત કરવા જરૂરી છે. તેથી, અમે વિનદ_શ આપીએ છીએ કે દરેક રાજ્ય / કેન્દ્રશાસિસત પ્રદેશમાં મુખ્ય સસિચવ / પોલીસ મહાવિનદેશક દરેક પોલીસ સ્*ેશન અથવા શહેર સ્તરે એક વિવવિશv એકમ વિવકસાવશે અને આ હુકમની તારીખથી ત્રણ મટિહનાના સમયગાળાની અંદર એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને વિનયમોની જોગવાઈઓનું પાલન સુવિનવિ•ત કરવા મા*ે પ્રવિશસિક્ષત પોલીસ કમ9ચારીઓની વિનમણૂક કરશે. ( ) viii પોલીસ સ્*ેશનમાંથી એફ.એ.આર. પ્રાપ્ત થયા પછી, દાવા ટિ*Pબ્યુનલ પરચુરણ અરજી તરીકે આવા એફ.એ.આર. ની નોં]ણી કરશે. ઉપરોક્ત એફ.એ.આર.ના સંબં]માં તપાસ અવિ]કારી દ્વારા આઇ.એ.આર. અને ર્ડી.એ.આર. દાખલ કરવા પર, તે જ પરચુરણ અરજી સાથે જોર્ડવામાં આવશે. દાવાની ટિ*Pબ્યુનલ ઉપરોક્ત અરજીમાં ઉપરોક્ત અરજીમાં એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ અને ઉપર ચચા9 કયા9 મુજબના વિનયમોના હેતુને પાર પાર્ડવા મા*ે યોગ્ય આદેશો પસાર કરશે. ( ) ix દાવાની ટિ*Pબ્યુનલ્સને વીમા કંપનીના વિનયુક્ત ઓવિફસરના પ્રસ્તાવથી પોતાને સંતુv કરવાનો વિનદ_શ આપવામાં આવે છે, જેનો હેતુ ન્યાયી અને વાજબી વળતર આપવાનો હોય છે. આવો સંતોર્ષ થયા બાદ, એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯(૨) હેઠળ, દાવેદાર(ઓ)ની સંમપિતને આવિ]ન પતાવ*ની નોં] કરવી જોઈએ.જો દાવેદાર(ઓ) તે સ્વીકારવા તૈયાર ન હોય, તો સુનાવણી મા*ે તારીખ નક્કી કરવામાં આવે અને વૃવિદ્ધની માંગ કરતા દસ્તાવેજો અને અન્ય પુરાવાઓ રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવે, તો અરજી પર વિનણ9ય લેવામાં આવે. ઉપરોક્ત ઘ*નામાં, ઉપરોક્ત તપાસ માત્ર વળતરની વૃવિદ્ધની હદ સુ]ી મયા9ટિદત રહેશે, જે દાવેદાર (ઓ) પર જવાબદારી સ્થાનાંતટિરત કરશે. ( ) x જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ કાઉવિન્સલ અને તમામ વીમા કંપનીઓને એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ અને સુ]ારેલા વિનયમોના આદેશનું પાલન કરવા મા*ે યોગ્ય ટિદશાવિનદ_શો જારી કરવા સૂચના આપવામાં આવે છે. વિનયમ-૨૪માં વિનયત કરેલ નોર્ડલ ઓવિફસર અને વિનયમ-૨૩માં વિનયત કરાયેલા વિનયુક્ત અવિ]કારીની વિનમણૂકને તાત્કાવિલક જાણ કરવામાં આવશે અને સુ]ારેલા હુકમો પણ તમામ પોલીસ સ્*ેશનો/હોદ્દેદારોને સમયાંતરે સૂસિચત કરવાના રહેશે. ( ) xi જો દાવેદાર(ઓ) એમ.વી.સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૪ અથવા ૧૬૬ હેઠળ અરજી દાખલ કરે તો માટિહતી મેળવ્યા બાદ કલમ ૧૪૯ હેઠળ નોં]ાયેલી પરચૂરણ અરજી ક્લેઈમ્સ *Pીબ્યુનલને મોકલવામાં આવશે જ્યાં કલમ ૧૬૪ કે ૧૬૬ હેઠળની અરજી ક્લેઈમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા તાત્કાવિલક બાકી હોય. ( ) xii જો મૃતકના દાવેદાર(ઓ) અથવા કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓએ ઉપરોક્ત પટિરવિસ્થપિતમાં વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતોના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રમાં અલગ દાવાની અરજી(ઓ) દાખલ કરી હોય તો, દાવેદાર(ઓ)/કાનૂની પ્રપિતવિનવિ]ઓ(ઓ) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી પ્રથમ દાવાઅરજી ઉપરોક્ત ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલ દ્વારા જાળવવામાં આવશે અને ત્યારબાદની દાવાઅરજી(ઓ) ક્લેઇમ્સ ટિ*Pબ્યુનલને તબદીલ કરવામાં આવશે જ્યાં પ્રથમ દાવાની અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી અને પેજિંન્ર્ડગ હતી. અહીં સ્પv કરવામાં આવ્યું છે કે દાવેદાર (ઓ) એ વિવવિવ] ઉચ્ચ અદાલતોના પ્રાદેવિશક અવિ]કારક્ષેત્રમાં દાખલ કરવામાં આવી હોવા છતાં અન્ય દાવા અરજીઓ *Pાન્સફર કરવા મા*ે આ અદાલત સમક્ષ અરજી કરવાની જરૂર નથી. ઉચ્ચ અદાલતોના રવિજસ્*Pાર જનરલે આ અદાલતના વિનદ_શોને આગળ વ]ારવા મા*ે યોગ્ય પગલાં લેશે અને આ સંબં]માં યોગ્ય આદેશ પસાર કરશે. ( ) xiii જો દાવેદાર(ઓ) એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૬૪ અથવા ૧૬૬ હેઠળ આશ્રય લે છે, તો કેસ હોઈ શકે છે, તો તેમને / તેઓને પોલીસ સ્*ેશન દ્વારા એફઆઈઆર નોં]વામાં આવી હોય તેવા અકસ્માતના સ્થળના યોગ્ય પક્ષકાર તરીકે દાવા અરજીમાં પ્રપિતવાદી તરીકે વીમા કંપનીના નોર્ડલ અવિ]કારી / વિનયુક્ત અવિ]કારી સાથે જોર્ડાવા વિનદ_શ આપવામાં આવે છે. આ અવિ]કારીઓ એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની કલમ ૧૪૯ હેઠળ લેવામાં આવેલા આશ્રયનો ઉલ્લેખ કરતા દાવા ટિ*Pબ્યુનલને સુવિવ]ા આપી શકે છે. ( ) xiv ઉચ્ચ અદાલતોના રવિજસ્*Pાર જનરલ, રાજ્યો કાનૂની સેવાઓ સત્તામંર્ડળ અને રાજ્ય ન્યાવિયક અકાદમીઓને એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને એમ.વી. સુ]ારા વિનયમો, ૨૦૨૨ ના પ્રકરણ ૧૧ અને ૧૨ ની જોગવાઈઓના સંદભ9માં શક્ય તે*લી વહેલી તકે તમામ ટિહત]ારકોને સંવેદનશીલ બનાવવા અને કાયદાનો આદેશ સુવિનવિ•ત કરવા મા*ે વિવનંતી કરવામાં આવે છે. ( ) xv એમ.વી. સુ]ારા વિનયમો, ૨૦૨૨ ના વિનયમ ૩૦ ના આદેશના પાલન મા*ે, વિનદ_શ આપવામાં આવે છે કે વીમા કંપની દ્વારા જવાબદારી અંગે વિવવાદ કયા9 પછી, દાવા ટિ*Pબ્યુનલે સ્થાવિનક કપિમશનર દ્વારા પુરાવાની નોં] કરવાની રહેશે અને આવા સ્થાવિનક કપિમશનરની ફી અને ખચ[9] વીમા કંપની દ્વારા ઉઠાવવામાં આવશે. ( ) xvi રાજ્ય સત્તાવાળાઓ એમ.વી. સુ]ારા અવિ]વિનયમની જોગવાઈઓ અને વિનયમોને કોઈ પણ *ેકવિનકલ એજન્સી સાથે સંકલન કરીને હાથ ]રવાના હેતુસર ટિહત]ારકોને સંકલન અને સુવિવ]ા આપવા મા*ે એક સંયુક્ત વેબ પો*9લ /પ્લે*ફોમ[9] વિવકસાવવા મા*ે યોગ્ય પગલાં લેશે અને તેને વ્યાપકપણે જાહેર જનતાને સૂસિચત કરવામાં આવશે. ૬૨. આ અદાલતની રવિજસ્*Pીને આ ચુકાદાની નકલ તમામ ઉચ્ચ અદાલતોના રવિજસ્*Pાર જનરલ અને તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિસત પ્રદેશોના મુખ્ય સસિચવ/વહીવ*કતા9ને અમલીકરણ મા*ે અને મો*ર વાહન સુ]ારા અવિ]વિનયમ અને તેના હેઠળ બનાવેલા વિનયમોના હેતુને અમલમાં મૂકવા મા*ે પ્રસાટિરત કરવાનો વિનદ_શ આપવામાં આવ્યો છે. …………..................ન્યાયમૂપિતૅ (એસ. અબ્દુલ નઝીર) ……………...............ન્યાયમૂપિતૅ (જે.કે. મહેશ્વરી) નવી ટિદલ્હી; ૧૫ વિર્ડસેમ્બર, ૨૦૨૨. This judgment has been translated using AI Tool – SUVAS.: DISCLAIMER The translated judgement in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to / understand it in his her language and may not be used for., any other purpose For all practical and official purposes the English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and. implementation