Full Text
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਵੱ ਚ
ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ
ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨ
ੰ . 8110-2011
ਮਨ
ਜ ਕੁਮਾਰ ਿਜੰ ਦਲ ... ਅਪੀਲਕਰਤਾ
ਬਨਾਮ
ਰਜਨੀ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ... ਜਵਾਬਦੇਹ
ਿਨਰਣਾ
ਰਾਜੇ! ਿਬੰ ਦਲ, ਜੱ ਜ
JUDGMENT
1. ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਬਚ ਵੱ ਲ ਿਸੰਗਲ ਬਚ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਆਦੇ' ਨੂ ੰ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱ ਚ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱ ਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱ ਕ ਅਿਜਹਾ ਕੇਸ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱ ਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪ+ਤੀਵਾਦੀ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਤਕਨੀਕੀ ਿਸੱਿਖਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਿਗਕ ਿਸਖਲਾਈ ਮਿਹਕਮਾ ਪੰਜਾਬ ਿਵੱ ਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਿਮਤੀ 08.11.2007 ਦਾ ਇੱ ਕ ਆਦੇ' ਸੀ ਿਜਸ ਰਾਹ/ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਨੂ ੰ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤ ਹਟਾ ਕੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਿਦੱ ਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਿਸੰਗਲ ਬਚ ਨ 0 ਉਸ ਆਦੇ' ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱ ਤਾ। ਡਵੀਜ਼ਨ ਬਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰ ਤਰ-ਰਾ'ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਿਵੱ ਚ ਇਸ ਨੂ ੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ।
2. ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਨੂ ੰ ਿਮਤੀ 16.05.2007 ਰਾਹ/ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫਰਦ ਰਾਹ/ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜ ਤਰੱਕੀ ਿਦੱ ਤੀ ਸੀ। 9 ਸਤੰ ਬਰ 2007 ਨੂ ੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਨੂ ੰ ਇਹ ਦੱ ਸਣ ਲਈ ਇੱ ਕ ਨ 1 ਿਟਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸਨੂ ੰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਿਕ[2] ਨਹ/ ਰੱਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੱ ਲ 17.09.2007 ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਅੰ ਤਿਰਮ ਜਵਾਬ ਿਦੱ ਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਜਸ ਿਵੱ ਚ ਸਬੰ ਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼[4] ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਪ+ਾਪਤ ਕਰਨ ਤ ਬਾਅਦ ਿਵਸਿਤ+ਤ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
3. ਉਸ ਨੂ ੰ ਿਵਸਿਤ+ਤ ਜਵਾਬ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਿਦੱ ਤੇ ਿਬਨ[4], ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਆਦੇ' (impugned Order) ਦੇ ਤਿਹਤ, ਉਸ ਨੂ ੰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਆਦੇ' ਿਦੱ ਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਤ ਸੀਨੀਅਰ ਸੀ। ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੀ ਅਸਾਮੀ 31.05.2006 ਨੂ ੰ ਉਪਲ ੱ ਬਧ ਹੋ ਗਈ। ਿਵਭਾਗੀ ਤਰੱਕੀ ਕਮੇਟੀ (ਡੀ. ਪੀ. ਸੀ.) ਦੀ ਇੱ ਕ ਮੀਿਟੰ ਗ 15 ਮਾਰਚ, 2007 ਨੂ ੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਿਜਸ ਿਵੱ ਚ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਨੂ ੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇਣ ਦੀ ਿਸਫਾਰ' ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨ 0 17.03.2007 ਨੂ ੰ ਬਤੌਰ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਕਾਰਨ ਨ 1 ਿਟਸ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਭੇਿਜਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨੂ ੰ ਿਮਤੀ 08.11.2007 ਦੇ ਹੁਕਮ[4] ਰਾਹ/ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਿਕ[2] ਨਹ/ ਰੱਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਆਦੇ' ਨੂ ੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਿਲਆ ਿਗਆ। ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਆਦੇ' ਹੈ, ਿਜਸ ਨੂ ੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱ ਚ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱ ਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਨੂ ੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਜਦ ਇਹ ਅਸਾਮੀ ਖਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤ[4] ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੋਲ ਲੋੜ/ਦਾ ਬਚਮਾਰਕ ਨਹ/ ਸੀ। ਹਾਲ4ਿਕ, ਇਸ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ ਿਵਵਾਦ ਨਹ/ ਹੈ ਿਕ ਜਦ ਉਮੀਦਵਾਰ[4] ਨੂ ੰ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਿਵਚਾਿਰਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ 15.03.2007 ਨੂ ੰ ਡੀਪੀਸੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤ[4] ਪ+ਤੀਵਾਦੀ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਕੋਲ ਲੋੜ/ਦਾ ਬਚਮਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂ ੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇਣ ਦੀ ਿਸਫਾਰ' ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਣਯੋਗ ਿਸੰਗਲ ਬਚ ਨ 0 ਰਾਏ ਿਦੱ ਤੀ ਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ ਪਿਹਲ[4] ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ[4] ਲਈ ਏ.ਸੀ.ਆਰ. ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱ ਚ ਰੱਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਿਕ ਅਸਾਮੀ ਭਰਨ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ।
4. ਹਾਲ4ਿਕ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਦਲੀਲ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਿ'' ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਇਹ ਬਦਨੀਅਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਿਕ2ਿਕ ਤਤਕਾਲੀ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਖ਼ਲ 'ਤੇ ਡੀ. ਪੀ. ਸੀ. ਨੂ ੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਿਦੱ ਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ 'ੱਕ ਨਹ/ ਿਕ ਅਿਜਹਾ ਸਟਡ ਸਰਕਾਰੀ ਪ+ਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਿਲਖਤੀ ਿਬਆਨ ਿਵੱ ਚ ਉਪਲ ੱ ਬਧ ਹੈ। ਹਾਲ4ਿਕ, ਤੱ ਥ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ 0 ਇਸ ਤਰ;4 ਿਕਸੇ ਵੀ ਬਦਨੀਅਤ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹ/ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ+ਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੇ' ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਉਹ ਅਿਧਕਾਰਤ ਿਰਕਾਰਡ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱ ਚ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਤੱ ਥ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱ ਚ, ਜੋ ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਉਪਲ ੱ ਬਧ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਪ+ਤੀਵਾਦੀ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਦੁਆਰਾ ਤਤਕਾਲੀ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂ ੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱ ਕ ਪ+ਤੀਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਉਨ; 4 ਨ 0 ਿਨਰਦੇ' ਿਦੱ ਤਾ ਿਕ ਡੀਪੀਸੀ ਨੂ ੰ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਏਸੀਆਰ ਪ+ਾਪਤ ਹੋਣ ਤ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਯੋਿਜਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦ 31.05.2006 ਨੂ ੰ ਇਹ ਅਸਾਮੀ ਖਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤ[4] ਪ+ਤੀਵਾਦੀ ਨ ੰ ਬਰ 1 ਨ 0 ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਿਕ ਜਦ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਿਵਚਾਿਰਆ ਜਾਵੇ ਤ[4] ਸਾਲ 2005 ਅਤੇ 06 ਲਈ ਏਸੀਆਰ ਵੀ ਡੀਪੀਸੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਿਰਕਾਰਡ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5. ਅਸ/ ਅੰ ਤ ਿਵੱ ਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਨਹ/ ਕਰ ਰਹੇ ਹ[4] ਿਕ ਕੀ ਡੀਪੀਸੀ ਨੂ ੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜ[4] ਨਹ/; ਿਸਰਫ ਉਸ ਸਾਲ ਤੱ ਕ ਹੀ ਖਾਲੀ ਹੋਈ ਅਸਾਮੀ ਸਾਲ ਤੱ ਕ ਦੀ ਏ.ਸੀ.ਆਰ ਤੇ ਜ[4] ਇਹ ਡੀਪੀਸੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤੱ ਕ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੱ ਥ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ?ਤਰਦਾਤਾ ਨ ੰ. 1 ਨੂ ੰ ਸਾਲ 2007 ਿਵੱ ਚ ਤਰੱਕੀ ਿਦੱ ਤੀ ਗਈ ਸੀ। 15 ਸਾਲ ਤ ਵੱ ਧ ਸਮ[4] ਬੀਤ ਚੁੱ ਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੈਕਚਰਾਰ[4] ਦੇ ਕਾਡਰ ਿਵੱ ਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਤ ਵੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਦੋਵ@ ਿਧਰ[4] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿਹਕਮਾ ਿਵੱ ਚ ਿਜੱ ਥੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤਰੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ। ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦੇ' ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਿਖਆ ਨੂ ੰ ਪ+ਭਾਿਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਈ ਅਹੁਿਦਆਂ ਨੂ ੰ ਅਸਿਥਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮ@ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਪਿਹਲ[4] ਹੀ ਸੈਟਲ ਹੋ ਚੁੱ ਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂ ੰ ਇਹ ਨਹ/ ਲਗਦਾ ਿਕ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲਅੰ ਦਾਜ਼ੀ ਲਈ ਕੋਈ ਕੇਸ ਬਣਦਾ ਹੈ।
6. ਇਸ ਲਈ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜ4ਦੀ ਹੈ।.........................ਜੱ ਜ [ਅਭੈ ਐਸ. ਓਕਾ].........................ਜੱ ਜ [ਰਾਜੇ! ਿਬੰ ਦਲ] ਨਵ$ ਿਦੱ ਲੀ 14.03.2023 ਿਡਸਕਲੇਮਰ:- ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਨਆਂ ਿਨਰਣ[4] ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾ ਲਈ ਉਹਨ[4] ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱਚ ਸਮਝਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹ/ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਿਧਕਾਰਤ ਮੰਤਵ[4] ਲਈ, ਿਨਆਂ ਿਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ+ਮਾਿਣਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂ ੰ ਤਰਜੀਹ ਿਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। Translated by Ms. Sangeeta, Translator