Full Text
Translation output
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the
English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સવ ચ્ચ અદાલતમાં
દીવાની અપીલીય હુકુમતક્ષેત્ર
સિસવિવલ અપીલ નંબર ૩૪૮૧/૨૦૨૨
ગુજરાત રાજ્ય અને અન્ય ....... અપીલકતા+(ઓ)
વિવરુદ્ધ
મેસસ+ સૉ પાઇપ્સ વિલમિમટેડ (જિંજદાલ સૉ વિલમિમટેડ તરીકે ઓળખાય છે) ...........સામાવાળા(આે)
ચુકાદો
ન્યાયમૂર્તિત એમ.આર.શાહ
૧. અમદાવાદ ખાતે ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતે ટેક્સ અપીલ નંબર ૬૪૧૨૮૩/૨૦૦૬માં
૦૪.૦૮.૨૦૧૬ના રોજ આપેલા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશથી વ્યથિથત અને
અસંતુષ્ટ થઈને, ગુજરાત સરકારે હાલની અપીલ દાખલ કરી છે, જેમાં ગુજરાત
ઉચ્ચ અદાલતની ખંડપીઠે ગુજરાત વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.
અહેવાલયોગ્ય
ભારતની સવ ચ્ચ અદાલતમાં
દીવાની અપીલીય હુકુમતક્ષેત્ર
સિસવિવલ અપીલ નંબર ૩૪૮૧/૨૦૨૨
ગુજરાત રાજ્ય અને અન્ય ....... અપીલકતા+(ઓ)
વિવરુદ્ધ
મેસસ+ સૉ પાઇપ્સ વિલમિમટેડ (જિંજદાલ સૉ વિલમિમટેડ તરીકે ઓળખાય છે) ...........સામાવાળા(આે)
ચુકાદો
ન્યાયમૂર્તિત એમ.આર.શાહ
૧. અમદાવાદ ખાતે ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતે ટેક્સ અપીલ નંબર ૬૪૧૨૮૩/૨૦૦૬માં
૦૪.૦૮.૨૦૧૬ના રોજ આપેલા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશથી વ્યથિથત અને
અસંતુષ્ટ થઈને, ગુજરાત સરકારે હાલની અપીલ દાખલ કરી છે, જેમાં ગુજરાત
ઉચ્ચ અદાલતની ખંડપીઠે ગુજરાત વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
2023 INSC 376
૪૫ની પેટા કલમ (૬) (જેનો હવે પછી અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં
આવ્યો છે) હેઠળ લાદવામાં આવેલા દંડ અને વ્યાજની જોગવાઈઓ રદ કરી છે.
૨. સામાવાળા કંપની-કરદાતા કોલસા તાર અને પાઈપ પર એનામેલ કોટિટંગના
કોન્ટ્રાક્ટના અવિવભાજ્ય કાય ના અમલીકરણના વ્યવસાયમાં સંકળાયેલી છે.
સામાવાળા-કરદાતાએ ગુજરાત વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૫૫-એ હેઠળ પ્રદાન કરવામાં આવેલા અંદાજીત ટેક્સની ચૂકવણી કરવાનું પસંદ
કયુW હતું. સામાવાળા-કરદાતાએ ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૧૮.૧૦.૧૯૯૩ના રોજ
બહાર પાડવામાં આવેલા જાહેરનામામાં એન્ટ્રી-૧માં સૂસિચત સિસવિવલ વક્સ+ કોન્ટ્રાક્ટ
તરીકે ગણતા પાઇપોના કોટિટંગ કોન્ટ્રાક્ટના કાય+ના અમલીકરણમાં સામેલ વેચાણ
પર ૨ ટકાના દરે કર જમા કરાવ્યો હતો. આકારણી વર્ષ+ (એવાય) ૨૦૦૨-૦૩
માટે તારીખ ૩૦.૦૩.૨૦૦૫ના આદેશ દ્વારા આકારણી અવિMકારી (એઓ)એ એવું
નક્કી કયુW હતું કે પાઇપોના આવરણનો કરાર એ સિસવિવલ વક+ કોન્ટ્રાક્ટ નથી અને
આથી વિવભાજ્ય રકમ સામાવાળા દ્વારા જમા કરાવવામાં આવેલા ૨ ટકાના દરે
ચુકવવાની થતી નથી પરંતુ તે ૧૮.૧૦.૧૯૯૩ના જાહેરનામામાં રેસીડ્યુરી એન્ટ્રી-
૮ હેઠળ આવે છે. એ.ઓ.એ દ્વારા નીચે મુજબની કુલ માંગ કરવામાં આવી હતીઃ
વિવગત રકમ
કરવેરા ૨,૩૬,૫૫,૫૨૯/-
કલમ ૪૭(૪-એ) હેઠળ વ્યાજ ૧,૦૪,૫૬,૧૮૧/-
કલમ ૪૫(૬) હેઠળ દંડ ૧,૪૧,૯૩,૩૧૨/-
કુલ ૪,૮૩,૦૫,૦૧૩/-
આવ્યો છે) હેઠળ લાદવામાં આવેલા દંડ અને વ્યાજની જોગવાઈઓ રદ કરી છે.
૨. સામાવાળા કંપની-કરદાતા કોલસા તાર અને પાઈપ પર એનામેલ કોટિટંગના
કોન્ટ્રાક્ટના અવિવભાજ્ય કાય ના અમલીકરણના વ્યવસાયમાં સંકળાયેલી છે.
સામાવાળા-કરદાતાએ ગુજરાત વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૫૫-એ હેઠળ પ્રદાન કરવામાં આવેલા અંદાજીત ટેક્સની ચૂકવણી કરવાનું પસંદ
કયુW હતું. સામાવાળા-કરદાતાએ ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૧૮.૧૦.૧૯૯૩ના રોજ
બહાર પાડવામાં આવેલા જાહેરનામામાં એન્ટ્રી-૧માં સૂસિચત સિસવિવલ વક્સ+ કોન્ટ્રાક્ટ
તરીકે ગણતા પાઇપોના કોટિટંગ કોન્ટ્રાક્ટના કાય+ના અમલીકરણમાં સામેલ વેચાણ
પર ૨ ટકાના દરે કર જમા કરાવ્યો હતો. આકારણી વર્ષ+ (એવાય) ૨૦૦૨-૦૩
માટે તારીખ ૩૦.૦૩.૨૦૦૫ના આદેશ દ્વારા આકારણી અવિMકારી (એઓ)એ એવું
નક્કી કયુW હતું કે પાઇપોના આવરણનો કરાર એ સિસવિવલ વક+ કોન્ટ્રાક્ટ નથી અને
આથી વિવભાજ્ય રકમ સામાવાળા દ્વારા જમા કરાવવામાં આવેલા ૨ ટકાના દરે
ચુકવવાની થતી નથી પરંતુ તે ૧૮.૧૦.૧૯૯૩ના જાહેરનામામાં રેસીડ્યુરી એન્ટ્રી-
૮ હેઠળ આવે છે. એ.ઓ.એ દ્વારા નીચે મુજબની કુલ માંગ કરવામાં આવી હતીઃ
વિવગત રકમ
કરવેરા ૨,૩૬,૫૫,૫૨૯/-
કલમ ૪૭(૪-એ) હેઠળ વ્યાજ ૧,૦૪,૫૬,૧૮૧/-
કલમ ૪૫(૬) હેઠળ દંડ ૧,૪૧,૯૩,૩૧૨/-
કુલ ૪,૮૩,૦૫,૦૧૩/-
૨.૧ કરદાતાએ પ્રથમ અપીલ સત્તાવિMકારી એટલે કે સંયુક્ત વેચાણ વેરા કમિમશનર સમક્ષ
પ્રથમ અપીલ કરી હતી. તા. ૩૦-૦૭-૨૦૦૫ના આદેશ દ્વારા, પ્રથમ અપીલ
સત્તાવિMકારીએ ઉક્ત અપીલને ફગાવી દીMી હતી. કરદાતાએ બીજી અપીલ નંબર
૮૨૦/૨૦૦૫ ગુજરાત વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ ટિટ્રબ્યુનલમાં દાખલ કરેલ. વિવદ્વાન
ટિટ્રબ્યુનલ દ્વારા ૨૯.૦૯.૨૦૦૬ના રોજ આપેલા આદેશ દ્વારા અપીલ ફગાવી દીMી
હતી અને AO તેમજ પ્રથમ અપીલ સત્તાવિMકારી દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશોની
પુષ્ટિષ્ટ કરી હતી અને આ રીતે કરવેરામાં તફાવત તેમજ અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૭(૪-એ) હેઠળ વ્યાજ અને કલમ ૪૫(૬) હેઠળ પેનલ્ટીની ઉપરોક્ત માંગણી
મંજુર કરી હતી. કરદાતાએ ઉચ્ચ અદાલત સમક્ષ વMુ એક અપીલ કરી હતી, જે
ટેક્સ અપીલ નં. ૧૨૮૩/૨૦૦૬ હતી. ઉચ્ચ અદાલત સમક્ષ કરદાતા વતી હાજર
થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલે એ હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને વાજબી રીતે સ્વીકાયુW
હતું કે, સત્તામંડળે તેની પાસે ઉપલબ્M સામગ્રીના આMારે કર આકારણીનો આદેશ
પસાર કય છે, તેમને ૧૨ ટકાના આMારે કરદાતા પાસેથી કરવેરો ભરવો પડતો
હતો અને તે વિનષ્ણાતના અભિભપ્રાય બાદ ચૂકવવામાં આવ્યો છે, જોકે, સામાવાળા-કરદાતાએ દંડ અને વ્યાજની વસૂલાતને પડકારતી અપીલને મયા+ટિદત
રાખીને માત્ર એવી રજૂઆત કરી હતી કે, કરદાતાનો વક+ કોન્ટ્રાક્ટ એન્ટ્રી-૧ હેઠળ
આવશે અને કરદાતાએ માત્ર ૨ ટકાના દરે કરની ચુકવણી કરવાની જરૂર પડશે. બ્રુક
બોન્ડ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ વિવરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્ય ૧૯૯૮ જેએક્સ (ગુજરાત) ૧૨૮ના
કેસમાં ઉચ્ચ અદાલતના વિનણ+ય પર મદાર રાખવામા આવ્યેા હતેા અને એવી
વિવનંતી કરવામાં આવી હતી કે દંડ અને વ્યાજ લાદવામાં આવશે નહીં. વાદગ્રસ્ત
પ્રથમ અપીલ કરી હતી. તા. ૩૦-૦૭-૨૦૦૫ના આદેશ દ્વારા, પ્રથમ અપીલ
સત્તાવિMકારીએ ઉક્ત અપીલને ફગાવી દીMી હતી. કરદાતાએ બીજી અપીલ નંબર
૮૨૦/૨૦૦૫ ગુજરાત વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ ટિટ્રબ્યુનલમાં દાખલ કરેલ. વિવદ્વાન
ટિટ્રબ્યુનલ દ્વારા ૨૯.૦૯.૨૦૦૬ના રોજ આપેલા આદેશ દ્વારા અપીલ ફગાવી દીMી
હતી અને AO તેમજ પ્રથમ અપીલ સત્તાવિMકારી દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશોની
પુષ્ટિષ્ટ કરી હતી અને આ રીતે કરવેરામાં તફાવત તેમજ અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૭(૪-એ) હેઠળ વ્યાજ અને કલમ ૪૫(૬) હેઠળ પેનલ્ટીની ઉપરોક્ત માંગણી
મંજુર કરી હતી. કરદાતાએ ઉચ્ચ અદાલત સમક્ષ વMુ એક અપીલ કરી હતી, જે
ટેક્સ અપીલ નં. ૧૨૮૩/૨૦૦૬ હતી. ઉચ્ચ અદાલત સમક્ષ કરદાતા વતી હાજર
થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલે એ હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને વાજબી રીતે સ્વીકાયુW
હતું કે, સત્તામંડળે તેની પાસે ઉપલબ્M સામગ્રીના આMારે કર આકારણીનો આદેશ
પસાર કય છે, તેમને ૧૨ ટકાના આMારે કરદાતા પાસેથી કરવેરો ભરવો પડતો
હતો અને તે વિનષ્ણાતના અભિભપ્રાય બાદ ચૂકવવામાં આવ્યો છે, જોકે, સામાવાળા-કરદાતાએ દંડ અને વ્યાજની વસૂલાતને પડકારતી અપીલને મયા+ટિદત
રાખીને માત્ર એવી રજૂઆત કરી હતી કે, કરદાતાનો વક+ કોન્ટ્રાક્ટ એન્ટ્રી-૧ હેઠળ
આવશે અને કરદાતાએ માત્ર ૨ ટકાના દરે કરની ચુકવણી કરવાની જરૂર પડશે. બ્રુક
બોન્ડ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ વિવરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્ય ૧૯૯૮ જેએક્સ (ગુજરાત) ૧૨૮ના
કેસમાં ઉચ્ચ અદાલતના વિનણ+ય પર મદાર રાખવામા આવ્યેા હતેા અને એવી
વિવનંતી કરવામાં આવી હતી કે દંડ અને વ્યાજ લાદવામાં આવશે નહીં. વાદગ્રસ્ત
ચુકાદો અને આદેશ દ્વારા, ઉચ્ચ અદાલતે દંડ અને વ્યાજની ચૂકવણી આ આMાર
પર રદ કરી દીMી છે કે કરદાતા પ્રામાવિણક અભિભપ્રાય હેઠળ હતો અને સલાહને
અનુસરીને, ૨ ટકાના દરે કરવેરો ભય હતો અને તે પછી, જ્યારે કરદાતાએ
લદાયેલા વMારાના કરવેરાની ચૂકવણી કરી દીMી છે, ત્યારે કરદાતાએ દંડ અને
વ્યાજ ભરવાની જરૂર નથી.ઉચ્ચ અદાલતે અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬)
અને કલમ ૪૭ (૪-એ) હેઠળ વસૂલવામાં આવેલ દંડ અને વ્યાજ નાબૂદ કરીને
ઉપરોક્ત હદ સુMી અપીલને મંજૂર કરી હતી.
૨.૨ ઉચ્ચ અદાલત દ્વારા અપાયેલા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશથી વ્યથિથત અને
અસંતુષ્ટ થઈને કે જેમાં દંડ અને વ્યાજ રદ કરવામા આવ્યા છે. તેથી, રાજ્યએ
હાલની અપીલને પસંદ કરી છે.
૩. સુશ્રી આસ્થા મહેતા, રાજ્ય સરકાર તરફથી સુશ્રી દીપનવિવતા મિપ્રયંકા સાથે હાજર
રહ્યા હતા.
૩.૧ રાજ્ય વતી હાજર રહેલ વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતાએ ભારપૂવ+ક રજૂઆત કરી હતી કે
આ કેસની હકીકતો અને સંજોગોમાં ઉચ્ચ અદાલતે અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૫(૬) અને કલમ ૪૭(૪-એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલ દંડ અને વ્યાજ દૂર
કરવામાં ગંભીર ભૂલ કરી છે.
પર રદ કરી દીMી છે કે કરદાતા પ્રામાવિણક અભિભપ્રાય હેઠળ હતો અને સલાહને
અનુસરીને, ૨ ટકાના દરે કરવેરો ભય હતો અને તે પછી, જ્યારે કરદાતાએ
લદાયેલા વMારાના કરવેરાની ચૂકવણી કરી દીMી છે, ત્યારે કરદાતાએ દંડ અને
વ્યાજ ભરવાની જરૂર નથી.ઉચ્ચ અદાલતે અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬)
અને કલમ ૪૭ (૪-એ) હેઠળ વસૂલવામાં આવેલ દંડ અને વ્યાજ નાબૂદ કરીને
ઉપરોક્ત હદ સુMી અપીલને મંજૂર કરી હતી.
૨.૨ ઉચ્ચ અદાલત દ્વારા અપાયેલા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશથી વ્યથિથત અને
અસંતુષ્ટ થઈને કે જેમાં દંડ અને વ્યાજ રદ કરવામા આવ્યા છે. તેથી, રાજ્યએ
હાલની અપીલને પસંદ કરી છે.
૩. સુશ્રી આસ્થા મહેતા, રાજ્ય સરકાર તરફથી સુશ્રી દીપનવિવતા મિપ્રયંકા સાથે હાજર
રહ્યા હતા.
૩.૧ રાજ્ય વતી હાજર રહેલ વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતાએ ભારપૂવ+ક રજૂઆત કરી હતી કે
આ કેસની હકીકતો અને સંજોગોમાં ઉચ્ચ અદાલતે અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૫(૬) અને કલમ ૪૭(૪-એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલ દંડ અને વ્યાજ દૂર
કરવામાં ગંભીર ભૂલ કરી છે.
૩.૨ વMુમાં એવી પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે દંડને રદ કરતી વખતે, ઉચ્ચ
અદાલતે કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬)ના હેતુનેા વિવચાર કય
નથી.
૩.૩ આગળ જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ઉચ્ચ અદાલતે આ હકીકતને યોગ્ય રીતે
ધ્યાનમાં લીMી નથી કે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ લાદવામાં
આવતો દંડ કાયદેસર દંડ છે અને તેથી, તે ફરવિજયાત લેવાપાત્ર છે.
૩.૪ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં
આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ વસૂલવાપાત્ર દંડ, વૈMાવિનક દંડ
હોવાને કારણે, વસૂલવા કે ન વસૂલવા માટે કમિમશનર પાસે કોઈ સત્તા નથી, જ્યાં
સુMી કરદાતા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૫) હેઠળ આવે છે.
૩.૫ વMુમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે, અવિMવિનયમ,૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ
દંડની જોગવાઈ સિસવાય દંડ વસૂલવા માટે કમિમશનર પાસે પણ કોઈ વિવવેકાવિMકાર
અને/અથવા સત્તા નથી.
૩.૬ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ દ્વારા તે રજૂ કરવામાં આવે છે કે જે ક્ષણે એવું
જાણવા મળે છે કે આકારણી કરેલ અથવા પુન: આકારણી કરેલ કરની રકમ, વેપારી દ્વારા કલમ ૪૭ હેઠળ અગાઉથી ચૂકવવામાં આવેલ કરની રકમ કરતાં વMુ
છે જે આવા સમયગાળાના સંદભ+માં આ રીતે ચૂકવેલ કરની રકમના ૨૫% થી વMુ
અદાલતે કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬)ના હેતુનેા વિવચાર કય
નથી.
૩.૩ આગળ જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ઉચ્ચ અદાલતે આ હકીકતને યોગ્ય રીતે
ધ્યાનમાં લીMી નથી કે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ લાદવામાં
આવતો દંડ કાયદેસર દંડ છે અને તેથી, તે ફરવિજયાત લેવાપાત્ર છે.
૩.૪ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં
આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ વસૂલવાપાત્ર દંડ, વૈMાવિનક દંડ
હોવાને કારણે, વસૂલવા કે ન વસૂલવા માટે કમિમશનર પાસે કોઈ સત્તા નથી, જ્યાં
સુMી કરદાતા અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૫) હેઠળ આવે છે.
૩.૫ વMુમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે, અવિMવિનયમ,૧૯૬૯ની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ
દંડની જોગવાઈ સિસવાય દંડ વસૂલવા માટે કમિમશનર પાસે પણ કોઈ વિવવેકાવિMકાર
અને/અથવા સત્તા નથી.
૩.૬ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ દ્વારા તે રજૂ કરવામાં આવે છે કે જે ક્ષણે એવું
જાણવા મળે છે કે આકારણી કરેલ અથવા પુન: આકારણી કરેલ કરની રકમ, વેપારી દ્વારા કલમ ૪૭ હેઠળ અગાઉથી ચૂકવવામાં આવેલ કરની રકમ કરતાં વMુ
છે જે આવા સમયગાળાના સંદભ+માં આ રીતે ચૂકવેલ કરની રકમના ૨૫% થી વMુ
છે, વેપારી આ રીતે આકારણી કરેલ અથવા પુન: આકારણી કરેલ રકમ અને
ચૂકવેલ રકમ વચ્ચેના તફાવતની હદ સુMી કર ચૂકવવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું
માનવામાં આવે છે અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ અને તે સંજોગોમાં ડીલર
તફાવતથી દોઢ ગણો વMુ દંડ ભરવા માટે જવાબદાર છે અને/અથવા, એવા ડીલર
પર કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત હદ સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ
ગયો હોવાનું માનવામાં આવે તો, તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ વસૂલવામાં
આવશે. વMુમાં એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે કમિમશનરને પણ તફાવત કરતાં
દોઢ ગણા કરતાં ઓછો દંડ વસૂલવાનો કોઈ અવિMકારક્ષેત્ર અને/અથવા સત્તા નથી.
૩.૭ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં
આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫ની પેટા-કલમ (૬) માં વપરાયેલ શબ્દસમૂહ
“લાદવામાં આવશે” છે. યુવિનયન ઓફ ઈવિન્ડયા અને અન્યેા વિવ. Mરમેન્દ્ર
ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસસ+ અને અન્યેા; (૨૦૦૮) ૧૩ એસ.સી.સી. ૩૬૯ના કેસમાં આ
કોટ+ની ત્રણ જજની ખંડપીઠે આપેલા વિનણ+ય પર મદાર રાખવા આવ્યું હતું, જેમાં
એવું ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે “લાદવાપાત્ર રહેશે” શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં
આવે ત્યારે વિનણ+યકતા+ સત્તાવિMકારી પાસે કોઈ અવિMકારક્ષેત્ર રહેશે નહીં.
૩.૮ વMુમાં એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫ ની પેટા-કલમ
(૬) હેઠળ વસૂલવાપાત્ર દંડ, એક વૈMાવિનક દંડ છે અને વિવMાનસભાએ
સભાનપણે "કરશે" શબ્દનો ઉપયોગ કય છે અને ટિહત માટે પણ અવિMવિનયમની
કલમ ૪૭(૪-એ)માં પણ તે જ ભાર્ષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
ચૂકવેલ રકમ વચ્ચેના તફાવતની હદ સુMી કર ચૂકવવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું
માનવામાં આવે છે અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ અને તે સંજોગોમાં ડીલર
તફાવતથી દોઢ ગણો વMુ દંડ ભરવા માટે જવાબદાર છે અને/અથવા, એવા ડીલર
પર કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત હદ સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ
ગયો હોવાનું માનવામાં આવે તો, તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ વસૂલવામાં
આવશે. વMુમાં એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે કમિમશનરને પણ તફાવત કરતાં
દોઢ ગણા કરતાં ઓછો દંડ વસૂલવાનો કોઈ અવિMકારક્ષેત્ર અને/અથવા સત્તા નથી.
૩.૭ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં
આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫ની પેટા-કલમ (૬) માં વપરાયેલ શબ્દસમૂહ
“લાદવામાં આવશે” છે. યુવિનયન ઓફ ઈવિન્ડયા અને અન્યેા વિવ. Mરમેન્દ્ર
ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસસ+ અને અન્યેા; (૨૦૦૮) ૧૩ એસ.સી.સી. ૩૬૯ના કેસમાં આ
કોટ+ની ત્રણ જજની ખંડપીઠે આપેલા વિનણ+ય પર મદાર રાખવા આવ્યું હતું, જેમાં
એવું ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે “લાદવાપાત્ર રહેશે” શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં
આવે ત્યારે વિનણ+યકતા+ સત્તાવિMકારી પાસે કોઈ અવિMકારક્ષેત્ર રહેશે નહીં.
૩.૮ વMુમાં એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે અવિMવિનયમની કલમ ૪૫ ની પેટા-કલમ
(૬) હેઠળ વસૂલવાપાત્ર દંડ, એક વૈMાવિનક દંડ છે અને વિવMાનસભાએ
સભાનપણે "કરશે" શબ્દનો ઉપયોગ કય છે અને ટિહત માટે પણ અવિMવિનયમની
કલમ ૪૭(૪-એ)માં પણ તે જ ભાર્ષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આકારણીદાર દંડ અને વ્યાજ ચૂકવવા માટે વૈMાવિનક રીતે જવાબદાર છે. એટલે
ઉચ્ચ અદાલતે દંડ અને વ્યાજ નાબૂદ કરવામાં ગંભીર ભૂલ કરી છે, ખાસ કરીને આ
આMાર પર કે કરદાતાએ કરવેરાની રકમ ચૂકવી દીMી છે અને કરદાતા એવી
માન્યતા હેઠળ હતો કે તે ૨ ટકાના દરે કરવેરો ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.
૩.૯ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા વMુમાં એવી દલીલ
કરવામાં આવી છે કે દંડની ચૂકવણી ન કરવા પર અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫
હેઠળ પટિરણામ ભોગવવું પડે છે અને તે જમીન મહેસૂલની બાકી રકમ તરીકે વસૂલ
કરી શકાય છે. એ બાબત સારી રીતે નક્કી કરવામાં આવી છે કે જ્યારે કોઈ
જોગવાઈનું પાલન ન થયું હોય અથવા ઉલ્લંઘન થયું હોય, ત્યારે જોગવાઈની ભાર્ષા
ફરવિજયાત માનવામાં આવે છે. આથી, એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, વૈMાવિનક દંડ નાબૂદ કરી શકાય નહીં.
૩.૧૦ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે જો દંડ એક વૈMાવિનક દંડ હોય, તો દંડ અને
વ્યાજની ચુકવણીની ગણતરી કરતી વખતે કરદાતાઓની પ્રામાવિણક માન્યતા જેવા
સંબંવિMત પાસા પર વિવચાર કરવાની જરૂર નથી. ઉપરોક્ત રજૂઆતોના સમથ+નમાં, રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલે ગુજરાત રાજ્ય વિવ. આસxલર મિમત્તલ વિનપ્પોન
સ્ટીલ ઈવિન્ડયા વિલમિમટેડ; (૨૦૨૨) ૬ એસ.સી.સી. ૪૫૯ અને ચેરમેન, સેબી વિવ.
શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને અન્ય; (૨૦૦૬) ૫ એસ.સી.સી. ૩૬૧; ગુલજગ
ઇન્ડસ્ટ્રીઝ વિવ. કોમર્શિશયલ ટેક્સ ઓવિફસર(૨૦૦૭) ૭ એસસીસી ૨૬૯;
કોવિમ્પટિટશન કમિમશન ઓફ ઈવિન્ડયા વિવ. થોમસ કૂક (ઇવિન્ડયા) વિલમિમટેડ અને
ઉચ્ચ અદાલતે દંડ અને વ્યાજ નાબૂદ કરવામાં ગંભીર ભૂલ કરી છે, ખાસ કરીને આ
આMાર પર કે કરદાતાએ કરવેરાની રકમ ચૂકવી દીMી છે અને કરદાતા એવી
માન્યતા હેઠળ હતો કે તે ૨ ટકાના દરે કરવેરો ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.
૩.૯ રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા વMુમાં એવી દલીલ
કરવામાં આવી છે કે દંડની ચૂકવણી ન કરવા પર અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫
હેઠળ પટિરણામ ભોગવવું પડે છે અને તે જમીન મહેસૂલની બાકી રકમ તરીકે વસૂલ
કરી શકાય છે. એ બાબત સારી રીતે નક્કી કરવામાં આવી છે કે જ્યારે કોઈ
જોગવાઈનું પાલન ન થયું હોય અથવા ઉલ્લંઘન થયું હોય, ત્યારે જોગવાઈની ભાર્ષા
ફરવિજયાત માનવામાં આવે છે. આથી, એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, વૈMાવિનક દંડ નાબૂદ કરી શકાય નહીં.
૩.૧૦ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે જો દંડ એક વૈMાવિનક દંડ હોય, તો દંડ અને
વ્યાજની ચુકવણીની ગણતરી કરતી વખતે કરદાતાઓની પ્રામાવિણક માન્યતા જેવા
સંબંવિMત પાસા પર વિવચાર કરવાની જરૂર નથી. ઉપરોક્ત રજૂઆતોના સમથ+નમાં, રાજ્ય વતી હાજર રહેલા વિવદ્વાન વકીલે ગુજરાત રાજ્ય વિવ. આસxલર મિમત્તલ વિનપ્પોન
સ્ટીલ ઈવિન્ડયા વિલમિમટેડ; (૨૦૨૨) ૬ એસ.સી.સી. ૪૫૯ અને ચેરમેન, સેબી વિવ.
શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને અન્ય; (૨૦૦૬) ૫ એસ.સી.સી. ૩૬૧; ગુલજગ
ઇન્ડસ્ટ્રીઝ વિવ. કોમર્શિશયલ ટેક્સ ઓવિફસર(૨૦૦૭) ૭ એસસીસી ૨૬૯;
કોવિમ્પટિટશન કમિમશન ઓફ ઈવિન્ડયા વિવ. થોમસ કૂક (ઇવિન્ડયા) વિલમિમટેડ અને
અન્ય (૨૦૧૮) ૬ એસસીસી ૫૪૯, તેમજ ટિરવિદ્ધ સિસવિધ્M ગ્લુકો બાયોલ્સ વિલમિમટેડ
વિવરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્ય વિવરુદ્ધ કેસ (૨૦૧૭) ૧૦૦ વીએસટી (૩૦૫)(ગુજ) અને
ગુજરાત રાજ્ય વિવરુદ્ધ ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોપ રેશન વિલમિમટેડ (૨૦૧૭)
૯૭ વીએસટી ૫૦૬ (ગુજ) ના કેસોમાં ગુજરાત હાઈકોટ+ના વિનણ+યો પર આMાર
રાખ્યો છે.
૩.૧૧ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, ગુનાટિહત માનસને માત્ર Mારાસભા દ્વારા
કાયદામાં સ્પષ્ટપણે સામેલ કરી શકાય છે. કોટ+ દંડ અને વ્યાજ લાદતાં પહેલાં
કરદાતાનાં ઈરાદા અથવા દોમિર્ષત મનની જરૂટિરયાત પૂણ+ કરી શકે નહીં, જ્યાં આ
બાબત વિવMાનમંડળ દ્વારા સૂસિચત નથી.
૩.૧૨ ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ વિવ. ઓટિરસ્સા રાજ્ય, ૧૬૯૬(૨) એસ.સી.સી. ૬૨૭
કેસમાં આ અદાલતે કરેલા ચુકાદામાં કરદાતા વતી રજૂ થયેલા વિવદ્વાન વકીલ દ્વારા
ભારપૂવ+ક રજૂ કરવામાં આવી છે કે આ વિનણ+ય અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૫(૬) અને ૪૭(૪-એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલા દંડ અને વ્યાજની વિવચારણા
કરતી વખતે લાગુ પડશે નહીં. એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે, હાલના કેસમાં
પણ, વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે ચોક્કસ તારણો નોંધ્યા હતા કે, આ વિનણ+ય લાગુ નહીં
પડે, કારણ કે સામાવાળા-કરદાતાનો વાસ્તવમાં પ્રામાવિણક વિવશ્વાસ સાભિબત કરવા
માટે રેકોડ+ પર કશું જ નથી.
વિવરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્ય વિવરુદ્ધ કેસ (૨૦૧૭) ૧૦૦ વીએસટી (૩૦૫)(ગુજ) અને
ગુજરાત રાજ્ય વિવરુદ્ધ ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોપ રેશન વિલમિમટેડ (૨૦૧૭)
૯૭ વીએસટી ૫૦૬ (ગુજ) ના કેસોમાં ગુજરાત હાઈકોટ+ના વિનણ+યો પર આMાર
રાખ્યો છે.
૩.૧૧ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, ગુનાટિહત માનસને માત્ર Mારાસભા દ્વારા
કાયદામાં સ્પષ્ટપણે સામેલ કરી શકાય છે. કોટ+ દંડ અને વ્યાજ લાદતાં પહેલાં
કરદાતાનાં ઈરાદા અથવા દોમિર્ષત મનની જરૂટિરયાત પૂણ+ કરી શકે નહીં, જ્યાં આ
બાબત વિવMાનમંડળ દ્વારા સૂસિચત નથી.
૩.૧૨ ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ વિવ. ઓટિરસ્સા રાજ્ય, ૧૬૯૬(૨) એસ.સી.સી. ૬૨૭
કેસમાં આ અદાલતે કરેલા ચુકાદામાં કરદાતા વતી રજૂ થયેલા વિવદ્વાન વકીલ દ્વારા
ભારપૂવ+ક રજૂ કરવામાં આવી છે કે આ વિનણ+ય અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ
૪૫(૬) અને ૪૭(૪-એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલા દંડ અને વ્યાજની વિવચારણા
કરતી વખતે લાગુ પડશે નહીં. એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે, હાલના કેસમાં
પણ, વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે ચોક્કસ તારણો નોંધ્યા હતા કે, આ વિનણ+ય લાગુ નહીં
પડે, કારણ કે સામાવાળા-કરદાતાનો વાસ્તવમાં પ્રામાવિણક વિવશ્વાસ સાભિબત કરવા
માટે રેકોડ+ પર કશું જ નથી.
૩.૧૩ જ્યાં સુMી કરદાતા તરફે, Mમxન્દ્ર ટેક્ષટાઇલ પ્રોસેસસ+ (સુપ્રા)ના કેસમાં આ કોટ+ના
વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ આMારનો સંબંM છે, ત્યાં સુMી રાજ્ય તરફે ઉપવિસ્થત
વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર વિનણ+ય પણ
હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં, ખાસ કરીને, સદર અવિMવિનયમની
કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪(૪એ)ની બંMારણીય જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લેતાં.
એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર કેસમાં, આ કોટ+ સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ
એક્ટની કલમ-૧૧એસી પર વિવચાર કરી રહી હતી, કે સંસદે પોતાની સમજદારી
મુજબ, "છેતરપિંપડી, મેળાપીપણું અથવા કોઈપણ જાણીબૂજીને ખોટી રજૂઆત
અથવા કોઈપણ જાણીબૂજીને ખોટું વિનવેદન અથવા સત્યગોપન" અને "શુલ્કની
ચૂકવણીથી છટકવાનો ઈરાદો"ના ઉપયોગ દ્વારા, કલમ-૧૧એ(સી)માં ગુનાટિહત
માનસના તત્વનો વિનવિ•ત રીતે સમાવેશ કય છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે
કે, જ્યારે જોગવાઈમાં કોઈ ઈરાદો નક્કી કરવામાં આવે અને જ્યારે કરદાતાના
ઈરાદાને સંસદ દ્વારા સુસંગત બનાવવામાં આવે, માત્ર ત્યારે જ કોટ+ એ મુદ્દાનું
અથ+ઘટન કરી શકે છે અને તે બાબતમાં જઈ શકે છે કે કરચોરી શુદ્ધ આશયથી હતી
કે બદઇરાદાથી હતી. એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ)માં
આવી કોઈ ભાર્ષાનો પ્રયોગ કરવામાં આવેલ નથી. કરદાતા તરફે કમિમશ્નર ઓફ
સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ, ચંદીગઢ વિવ. પેપ્સી ફૂડ્સ વિલમિમટેડ; (૨૦૧૧) ૧ એસ.સી.સી.
૬૦૧ના કેસમાં આ કોટ+ના સમાન પ્રકારના વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ આMાર, ખોટી Mારણાયુક્ત છે અને તે હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં, કારણ કે
તે સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ-૧૧એ(સી)નું અથ+ઘટન કરે છે અને
વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ આMારનો સંબંM છે, ત્યાં સુMી રાજ્ય તરફે ઉપવિસ્થત
વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર વિનણ+ય પણ
હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં, ખાસ કરીને, સદર અવિMવિનયમની
કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪(૪એ)ની બંMારણીય જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લેતાં.
એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર કેસમાં, આ કોટ+ સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ
એક્ટની કલમ-૧૧એસી પર વિવચાર કરી રહી હતી, કે સંસદે પોતાની સમજદારી
મુજબ, "છેતરપિંપડી, મેળાપીપણું અથવા કોઈપણ જાણીબૂજીને ખોટી રજૂઆત
અથવા કોઈપણ જાણીબૂજીને ખોટું વિનવેદન અથવા સત્યગોપન" અને "શુલ્કની
ચૂકવણીથી છટકવાનો ઈરાદો"ના ઉપયોગ દ્વારા, કલમ-૧૧એ(સી)માં ગુનાટિહત
માનસના તત્વનો વિનવિ•ત રીતે સમાવેશ કય છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે
કે, જ્યારે જોગવાઈમાં કોઈ ઈરાદો નક્કી કરવામાં આવે અને જ્યારે કરદાતાના
ઈરાદાને સંસદ દ્વારા સુસંગત બનાવવામાં આવે, માત્ર ત્યારે જ કોટ+ એ મુદ્દાનું
અથ+ઘટન કરી શકે છે અને તે બાબતમાં જઈ શકે છે કે કરચોરી શુદ્ધ આશયથી હતી
કે બદઇરાદાથી હતી. એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ)માં
આવી કોઈ ભાર્ષાનો પ્રયોગ કરવામાં આવેલ નથી. કરદાતા તરફે કમિમશ્નર ઓફ
સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ, ચંદીગઢ વિવ. પેપ્સી ફૂડ્સ વિલમિમટેડ; (૨૦૧૧) ૧ એસ.સી.સી.
૬૦૧ના કેસમાં આ કોટ+ના સમાન પ્રકારના વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ આMાર, ખોટી Mારણાયુક્ત છે અને તે હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં, કારણ કે
તે સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ-૧૧એ(સી)નું અથ+ઘટન કરે છે અને
સવાલવાળી જોગવાઈની ભાર્ષા અને કલમ-૧૧એ(સી)ની ભાર્ષા સ્પષ્ટપણે અલગ
છે.
૩.૧૪ રાજ્ય તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા વMુમાં રજૂઆત કરવામાં
આવી છે કે, કરદાતા દ્વારા જ્યોમિત ઓવરસીઝ પી. વિલમિમટેડ વિવ. સ્ટેટ ઓફ
ગુજરાત, ૨૦૧૭ એસ.સી.સી. ઓનલાઈન ગુજરાત ૨૫૧૧: (૨૦૧૭) ૬
જીએસટીએલ ૩૮૮ના કેસમાં ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ
આMાર પણ ખોટી Mારણાયુક્ત છે અને તે હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે
નહીં. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર કેસમાં, હાઇકોટ+ ગુજરાત વેલ્યુ
એડેડ ટેક્સ એક્ટની કલમ-૩૪(૭) પર વિવચાર કરી રહી હતી, જેમાં જે ભાર્ષાનો
પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે તે આ પ્રમાણે છે, "જો કમિમશનર સંતુષ્ટ હોય કે ડીલર
ટેક્સની ચુકવણી ટાળવા કે તેમાંથી છટકવા …”. વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ એક્ટ હેઠળ, માત્ર કમિમશનરને વિવવેકાવિMકાર આપવામાં આવ્યો છે એટલું જ નહીં, પરંતુ
કરદાતાનો ઇરાદો "કરની ચુકવણી ટાળવા કે તેમાંથી છટકવાનો" હોય ત્યારે સદર
વિશક્ષાત્મક જોગવાઈ વિવવિશષ્ટ રીતે લાગુ પડે છે. હાલના કેસમાં, કરદાતાના ગુનાટિહત
માનસની કોઇપણ આવશ્યકતાનો ઉલ્લેખ કયા+ વગર દંડ અને વ્યાજની
જવાબદારીને વિવMાનમંડળે પોતાની સમજદારીથી લાગુ કરી છે.
૩.૧૫ ઉપરોક્ત રજૂઆતો કરીને અને ઉપરોક્ત વિનણ+યોનો આMાર લઈને, એવી અરજ
કરવામાં આવેલ છે કે, હાલની અપીલને મંજૂરી આપવામાં આવે અને એક્ટ,
છે.
૩.૧૪ રાજ્ય તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલ સુશ્રી મહેતા દ્વારા વMુમાં રજૂઆત કરવામાં
આવી છે કે, કરદાતા દ્વારા જ્યોમિત ઓવરસીઝ પી. વિલમિમટેડ વિવ. સ્ટેટ ઓફ
ગુજરાત, ૨૦૧૭ એસ.સી.સી. ઓનલાઈન ગુજરાત ૨૫૧૧: (૨૦૧૭) ૬
જીએસટીએલ ૩૮૮ના કેસમાં ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+ય પર રાખવામાં આવેલ
આMાર પણ ખોટી Mારણાયુક્ત છે અને તે હાલના કેસની હકીકતોને લાગુ પડશે
નહીં. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર કેસમાં, હાઇકોટ+ ગુજરાત વેલ્યુ
એડેડ ટેક્સ એક્ટની કલમ-૩૪(૭) પર વિવચાર કરી રહી હતી, જેમાં જે ભાર્ષાનો
પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે તે આ પ્રમાણે છે, "જો કમિમશનર સંતુષ્ટ હોય કે ડીલર
ટેક્સની ચુકવણી ટાળવા કે તેમાંથી છટકવા …”. વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ એક્ટ હેઠળ, માત્ર કમિમશનરને વિવવેકાવિMકાર આપવામાં આવ્યો છે એટલું જ નહીં, પરંતુ
કરદાતાનો ઇરાદો "કરની ચુકવણી ટાળવા કે તેમાંથી છટકવાનો" હોય ત્યારે સદર
વિશક્ષાત્મક જોગવાઈ વિવવિશષ્ટ રીતે લાગુ પડે છે. હાલના કેસમાં, કરદાતાના ગુનાટિહત
માનસની કોઇપણ આવશ્યકતાનો ઉલ્લેખ કયા+ વગર દંડ અને વ્યાજની
જવાબદારીને વિવMાનમંડળે પોતાની સમજદારીથી લાગુ કરી છે.
૩.૧૫ ઉપરોક્ત રજૂઆતો કરીને અને ઉપરોક્ત વિનણ+યોનો આMાર લઈને, એવી અરજ
કરવામાં આવેલ છે કે, હાલની અપીલને મંજૂરી આપવામાં આવે અને એક્ટ,
૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલા દંડ
અને વ્યાજને દૂર કરતા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશને રદબાતલ ઠરાવવમાં આવે.
૪. હાલની અપીલનો સામાવાળા-કરદાતા-ડીલર તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલ શ્રી
વી. લક્ષ્મીકુમારન દ્વારા તીવ્ર વિવરોM કરવામાં આવ્યો છે. શરૂઆતમાં જ રજૂઆત
કરવામાં આવી છે કે, હાલના કેસની હકીકતોમાં કરદાતા દ્વારા દંડ અને વ્યાજ
ચુકવવાપાત્ર નથી. વMુમાં એવી પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, કાયદેસર
જોગવાઈ મુજબ દંડ લાગુ કરવાના સંદભ+માં, જો વિવભાજ્ય કર જવાબદારી
(આકારણી કરેલ અને ચૂકવેલ કર વચ્ચેનો તફાવત) ૨૫% કરતા વMુ હોય, તો જ
દંડ વસૂલવાપાત્ર છે. કરદાતાના જણાવ્યા અનુસાર, મેટિરટના આMારે વિવભાજ્ય કર
જવાબદારી ૨૫%થી ઓછી છે, જોકે દલીલ માટે એવું માનવામાં આવે છે કે, ૨૫%ની શરત પૂણ+ કરવામાં આવેલ છે.
૪.૧ સામાવાળા તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલે કરદાતા વતી આ કેસના સમથ+નમાં નીચે
મુજબ રજૂઆતો કરી છે કે, કરદાતા દંડ અને વ્યાજ ચૂકવવા માટે જવાબદાર નથીઃ
(૧) દંડ ચૂકવવાપાત્ર નથી, તેવી દલીલના હેતુસર, હાઇકોટ+ સમક્ષ કરવેરાની
માંગણીના પ્રમાણ બાબતે રજૂઆત કરવામાં આવી ન હોય તો પણ, સામાવાળાને એવી દલીલ કરવા માટે કાયદેસર અવિMકાર છે કે, કરવેરાની
માંગણીનું પ્રમાણ યોગ્ય નથી.
(૨) ગુજરાત સેલ્સ ટેક્સ એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૫) એવી Mારણા બનાવે
છે, જે મૂળભૂત રીતે ખંડન કરી શકાય છે.
અને વ્યાજને દૂર કરતા વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને આદેશને રદબાતલ ઠરાવવમાં આવે.
૪. હાલની અપીલનો સામાવાળા-કરદાતા-ડીલર તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલ શ્રી
વી. લક્ષ્મીકુમારન દ્વારા તીવ્ર વિવરોM કરવામાં આવ્યો છે. શરૂઆતમાં જ રજૂઆત
કરવામાં આવી છે કે, હાલના કેસની હકીકતોમાં કરદાતા દ્વારા દંડ અને વ્યાજ
ચુકવવાપાત્ર નથી. વMુમાં એવી પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, કાયદેસર
જોગવાઈ મુજબ દંડ લાગુ કરવાના સંદભ+માં, જો વિવભાજ્ય કર જવાબદારી
(આકારણી કરેલ અને ચૂકવેલ કર વચ્ચેનો તફાવત) ૨૫% કરતા વMુ હોય, તો જ
દંડ વસૂલવાપાત્ર છે. કરદાતાના જણાવ્યા અનુસાર, મેટિરટના આMારે વિવભાજ્ય કર
જવાબદારી ૨૫%થી ઓછી છે, જોકે દલીલ માટે એવું માનવામાં આવે છે કે, ૨૫%ની શરત પૂણ+ કરવામાં આવેલ છે.
૪.૧ સામાવાળા તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલે કરદાતા વતી આ કેસના સમથ+નમાં નીચે
મુજબ રજૂઆતો કરી છે કે, કરદાતા દંડ અને વ્યાજ ચૂકવવા માટે જવાબદાર નથીઃ
(૧) દંડ ચૂકવવાપાત્ર નથી, તેવી દલીલના હેતુસર, હાઇકોટ+ સમક્ષ કરવેરાની
માંગણીના પ્રમાણ બાબતે રજૂઆત કરવામાં આવી ન હોય તો પણ, સામાવાળાને એવી દલીલ કરવા માટે કાયદેસર અવિMકાર છે કે, કરવેરાની
માંગણીનું પ્રમાણ યોગ્ય નથી.
(૨) ગુજરાત સેલ્સ ટેક્સ એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૫) એવી Mારણા બનાવે
છે, જે મૂળભૂત રીતે ખંડન કરી શકાય છે.
(૩) ગુજરાત સેલ્સ ટેક્સ એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડના હેતુસર, ગુનાટિહત માનસ, દોર્ષપાત્ર આચરણ, જાણીબૂજીને ઉલ્લંઘન, દુષ્કૃ ત્ય, છેતરપિંપડી, દમન (એક અથવા વMુ) સાભિબત કરવું જરૂરી છે.
(૪) એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬)માં વિવભેદક કરના દોઢ ગણાથી વMુ ન
હોય તેવા દંડની જોગવાઈ છે. આ જોગવાઈ દંડ લાદવા માટે મહત્તમ મયા+દા
પ્રદાન કરે છે, જોકે લઘુતમ દંડ વિનયત કરવામાં આવેલ નથી. જે સૂચવે છે
કે, ઉસિચત વિકસ્સાઓમાં જ્યાં ગુનાટિહત માનસ ન હોય, ત્યાં સત્તાવિMકારી
વિવવેકબુવિદ્ધથી કોઈ દંડ ન ફટકારવાનો વિનણ+ય લઈ શકે છે.
(૫) જો ડીલરનો ૨% કમ્પોવિઝશન રકમ ચૂકવવા માટેનો દાવો નામંજૂર કરવામાં
આવે, તો ડીલર વક+સ કોન્ટ્રાક્ટના અમલમાં સામેલ વસ્તુના વાસ્તવિવક
મૂલ્ય પર ટેક્સ ચૂકવી શકે છે. તેવી વિસ્થમિતમાં પણ, ચૂકવવાપાત્ર વMારાનો
ટેક્સ ૨૫%થી ઓછો હશે અને તેથી, દંડની જોગવાઈ લાગુ નહીં પડે.
(૬) ગુજરાત સેલ્સ ટેક્સ એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ કોઈ વ્યાજ
ચૂકવવાપાત્ર નથી.
૪.૨ ઉપરોક્ત રજૂઆત અંગે વિવસ્તારપૂવ+ક જણાવતા, રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર એક્ટની કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડની વસૂલાત કરવેરાની ચૂકવણી કરવાની
ડીલરની જવાબદારી પર આMાટિરત હશે. તે મુજબ, જો કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડ
લાગુ કરવા સંબંવિMત કોઈ વિવવાદ હોય, તો ડીલર વMારાનો ટેક્સ ચૂકવવા માટે
જવાબદાર છે કે નહીં તે નક્કી કરવું જરૂરી બને છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે
(૪) એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૫(૬)માં વિવભેદક કરના દોઢ ગણાથી વMુ ન
હોય તેવા દંડની જોગવાઈ છે. આ જોગવાઈ દંડ લાદવા માટે મહત્તમ મયા+દા
પ્રદાન કરે છે, જોકે લઘુતમ દંડ વિનયત કરવામાં આવેલ નથી. જે સૂચવે છે
કે, ઉસિચત વિકસ્સાઓમાં જ્યાં ગુનાટિહત માનસ ન હોય, ત્યાં સત્તાવિMકારી
વિવવેકબુવિદ્ધથી કોઈ દંડ ન ફટકારવાનો વિનણ+ય લઈ શકે છે.
(૫) જો ડીલરનો ૨% કમ્પોવિઝશન રકમ ચૂકવવા માટેનો દાવો નામંજૂર કરવામાં
આવે, તો ડીલર વક+સ કોન્ટ્રાક્ટના અમલમાં સામેલ વસ્તુના વાસ્તવિવક
મૂલ્ય પર ટેક્સ ચૂકવી શકે છે. તેવી વિસ્થમિતમાં પણ, ચૂકવવાપાત્ર વMારાનો
ટેક્સ ૨૫%થી ઓછો હશે અને તેથી, દંડની જોગવાઈ લાગુ નહીં પડે.
(૬) ગુજરાત સેલ્સ ટેક્સ એક્ટ, ૧૯૬૯ની કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ કોઈ વ્યાજ
ચૂકવવાપાત્ર નથી.
૪.૨ ઉપરોક્ત રજૂઆત અંગે વિવસ્તારપૂવ+ક જણાવતા, રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સદર એક્ટની કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડની વસૂલાત કરવેરાની ચૂકવણી કરવાની
ડીલરની જવાબદારી પર આMાટિરત હશે. તે મુજબ, જો કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડ
લાગુ કરવા સંબંવિMત કોઈ વિવવાદ હોય, તો ડીલર વMારાનો ટેક્સ ચૂકવવા માટે
જવાબદાર છે કે નહીં તે નક્કી કરવું જરૂરી બને છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે
કે, ટેક્સની યોગ્યતા અંગે હાઇકોટ+ સમક્ષ દલીલ કરવામાં ન આવી હોય ત્યારે પણ
આ વિસ્થમિત યથાવત રહે છે.
૪.૩ વMુમાં રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સામાવાળા, સામા પક્ષ દ્વારા દાખલ કરવામાં
આવેલ અપીલમાં, ચુકાદામાં તેની સામે પહોંચવામાં આવેલ વિનષ્કર્ષ+ને ઉલટાવવા
માટે ફરીથી પ્રચાર કરી શકે છે. જે. કે. કોટન વિસ્પનીંગ એન્ડ વિવજિંવગ મિમલ્સ કંપની
વિલમિમટેડ વિવ. સીસીઈ; (૧૯૯૮) ૩ એસ.સી.સી. ૫૪૦ તથા બીએચઇએલ વિવ.
મહેન્દ્ર પ્રસાદ જાખમોલા; (૨૦૧૯) ૧૩ એસ.સી.સી. ૮૨ના કેસમાં આ કોટ+ના
ચુકાદાઓ પર આMાર રાખવામાં આવ્યો છે. કરદાતા તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલે
ઇલેકોન એવિન્જવિનયટિરંગ વિવ. ગુજરાત રાજ્ય (૧૯૯૪) ૯૩ એસટીસી ૩૯૭ના
કેસમાં ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+ય પર પણ આMાર રાખ્યો હતો.
૪.૪ વિડરેક્ટર ઓફ એવિલમેન્ટરી એજ્યુકેશન વિવ. પ્રમોદ કુમાર સાહૂ; (૨૦૧૯) ૧૦
એસ.સી.સી. ૬૭૪ કેસમાં આ કોટ+ના ચુકાદા પર આMાર રાખતા, એવી રજૂઆત
કરવામાં આવી છે કે, આ કોટx ઠરાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ વકીલ દ્વારા કરવામાં
આવેલી કાયદામાંની કોઈપણ છ
ૂ ટ પક્ષકારોને બંMનકતા+ રહેશે નહીં, કારણ કે તે
કાયદેસર રીતે પ્રસ્થામિપત છે કે, વકીલો કાનૂની અવિMકારોની અવગણના કરી શકતા
નથી કે કાયદાની વિવરુદ્ધની વ્યવસ્થામાં જઈ શકતા નથી.
૪.૫ એવી દલીલ કરવામાં આવી કે, હાલના કેસમાં, બ્રુક બોન્ડ ઈવિન્ડયા વિલમિમટેડ
(સુપ્રા)ના કેસના ચુકાદાને અનુસરીને દંડ અને વ્યાજ માફ કરવાની દરખાસ્ત
આ વિસ્થમિત યથાવત રહે છે.
૪.૩ વMુમાં રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, સામાવાળા, સામા પક્ષ દ્વારા દાખલ કરવામાં
આવેલ અપીલમાં, ચુકાદામાં તેની સામે પહોંચવામાં આવેલ વિનષ્કર્ષ+ને ઉલટાવવા
માટે ફરીથી પ્રચાર કરી શકે છે. જે. કે. કોટન વિસ્પનીંગ એન્ડ વિવજિંવગ મિમલ્સ કંપની
વિલમિમટેડ વિવ. સીસીઈ; (૧૯૯૮) ૩ એસ.સી.સી. ૫૪૦ તથા બીએચઇએલ વિવ.
મહેન્દ્ર પ્રસાદ જાખમોલા; (૨૦૧૯) ૧૩ એસ.સી.સી. ૮૨ના કેસમાં આ કોટ+ના
ચુકાદાઓ પર આMાર રાખવામાં આવ્યો છે. કરદાતા તરફે ઉપવિસ્થત વિવદ્વાન વકીલે
ઇલેકોન એવિન્જવિનયટિરંગ વિવ. ગુજરાત રાજ્ય (૧૯૯૪) ૯૩ એસટીસી ૩૯૭ના
કેસમાં ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+ય પર પણ આMાર રાખ્યો હતો.
૪.૪ વિડરેક્ટર ઓફ એવિલમેન્ટરી એજ્યુકેશન વિવ. પ્રમોદ કુમાર સાહૂ; (૨૦૧૯) ૧૦
એસ.સી.સી. ૬૭૪ કેસમાં આ કોટ+ના ચુકાદા પર આMાર રાખતા, એવી રજૂઆત
કરવામાં આવી છે કે, આ કોટx ઠરાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ વકીલ દ્વારા કરવામાં
આવેલી કાયદામાંની કોઈપણ છ
ૂ ટ પક્ષકારોને બંMનકતા+ રહેશે નહીં, કારણ કે તે
કાયદેસર રીતે પ્રસ્થામિપત છે કે, વકીલો કાનૂની અવિMકારોની અવગણના કરી શકતા
નથી કે કાયદાની વિવરુદ્ધની વ્યવસ્થામાં જઈ શકતા નથી.
૪.૫ એવી દલીલ કરવામાં આવી કે, હાલના કેસમાં, બ્રુક બોન્ડ ઈવિન્ડયા વિલમિમટેડ
(સુપ્રા)ના કેસના ચુકાદાને અનુસરીને દંડ અને વ્યાજ માફ કરવાની દરખાસ્ત
કરવામાં આવી હોઇ, ડીલરના એડવોકેટે ગુણદોર્ષ આMારે માંગના મુદ્દા પર ભાર
આપ્યો નહોતો. ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાને પલટવાનું અને દંડ લગાવવાનું
પ્રસ્તાવિવત કરવામાં આવ્યું હોય તેવા વિકસ્સામાં વાદને તેનાં ગુણદોર્ષ પર ફેંસલ
કરવો જરૂરી બનશે, કેમ કે, તે દંડ લગાવવાની બાબતને હાવિનકારક છે.
૪.૬ વMુમાં, એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે ૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની કલમ-
૪૫(૫) જોગવાઇ કરે છે કે, આકારણી કરાયેલ કર અને ડીલર દ્વારા ચૂકવાયેલ
કરનો તફાવત ૨૫ ટકા કરતાં વMુ હોય, ત્યારે તફાવતની મયા+દા સુMીમાં ડીલર કર
ચૂકવવામાં વિનષ્ફળ રહ્યો હોવાનું માનવાનું રહેશે. આમ, કલમ-૪૫(૫) ડીલરની
વિવરુદ્ધની Mારણાં પેદા કરે છે.
૪.૭ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, નંદલાલ વાસુદેવ બડવાઈક વિવ. લતા નંદલાલ
બડવાઈક; (૨૦૧૪) ૨ એસ.સી.સી. ૫૭૬, ના કેસમાં આ અદાલતે ઠેરવ્યું છે કે, કાયદામાં કાનૂની પટિરકલ્પના અને Mારણાં વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે. કાનૂની
પટિરકલ્પના વાસ્તવમાં હયાત ન પણ હોય તેવાં તથ્યની હયાતીની Mારણાં કરે છે.
જ્યારે કે, કોઇ તથ્ય બાબતની Mારણાં અમુક સંજોગો સંતોર્ષાવા પર આMાર રાખે
છે. ઉપરોક્ત રજૂઆતોના સમથ+નમાં, ભુવલ્કા સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ વિલ. વિવ. ભારત
સરકાર ; (૨૦૧૭) ૫ એસ.સી.સી. ૫૯૮ના કેસમાંના આ ન્યાયાલયના અન્ય
એક ચુકાદાનો આMાર લેવામાં આવ્યો છે.
આપ્યો નહોતો. ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ચુકાદાને પલટવાનું અને દંડ લગાવવાનું
પ્રસ્તાવિવત કરવામાં આવ્યું હોય તેવા વિકસ્સામાં વાદને તેનાં ગુણદોર્ષ પર ફેંસલ
કરવો જરૂરી બનશે, કેમ કે, તે દંડ લગાવવાની બાબતને હાવિનકારક છે.
૪.૬ વMુમાં, એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે ૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની કલમ-
૪૫(૫) જોગવાઇ કરે છે કે, આકારણી કરાયેલ કર અને ડીલર દ્વારા ચૂકવાયેલ
કરનો તફાવત ૨૫ ટકા કરતાં વMુ હોય, ત્યારે તફાવતની મયા+દા સુMીમાં ડીલર કર
ચૂકવવામાં વિનષ્ફળ રહ્યો હોવાનું માનવાનું રહેશે. આમ, કલમ-૪૫(૫) ડીલરની
વિવરુદ્ધની Mારણાં પેદા કરે છે.
૪.૭ એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, નંદલાલ વાસુદેવ બડવાઈક વિવ. લતા નંદલાલ
બડવાઈક; (૨૦૧૪) ૨ એસ.સી.સી. ૫૭૬, ના કેસમાં આ અદાલતે ઠેરવ્યું છે કે, કાયદામાં કાનૂની પટિરકલ્પના અને Mારણાં વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે. કાનૂની
પટિરકલ્પના વાસ્તવમાં હયાત ન પણ હોય તેવાં તથ્યની હયાતીની Mારણાં કરે છે.
જ્યારે કે, કોઇ તથ્ય બાબતની Mારણાં અમુક સંજોગો સંતોર્ષાવા પર આMાર રાખે
છે. ઉપરોક્ત રજૂઆતોના સમથ+નમાં, ભુવલ્કા સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ વિલ. વિવ. ભારત
સરકાર ; (૨૦૧૭) ૫ એસ.સી.સી. ૫૯૮ના કેસમાંના આ ન્યાયાલયના અન્ય
એક ચુકાદાનો આMાર લેવામાં આવ્યો છે.
૪.૮ તદ્ઉપરાંત, રજૂઆત કરવામાં આવી કે, આ સિસવાય પણ, અવિMવિનયમની કલમ-
૪૫(૫) ડીલર વિવરુદ્ધ Mારણાંનું વિનમા+ણ કરે છે અને આવી Mારણાં ભિબન-
ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની છે. "પુરાવાનું ભારણ" અભિભવ્યવિક્ત, જરૂરી પૂરાવાં ટાંકીને, કોઇ તથ્ય કે તથ્યો સાબીત કરવાની જવાબદારી સૂચવે છે. એવી રજૂઆત કરવામાં
આવી કે, કરવેરા સત્તામંડળ દ્વારા કોઇપણ કાનૂની જોગવાઇઓ થકી દંડ લાદવામાં
આવ્યો હોય, ત્યારે ગુનાટિહત માનસ પૂરવાર કરવા સબબનું પૂરાવાનું ભારણ
મહેસૂલી સત્તા પર છે, જો કે, અમુક સંજોગોમાં કાયદો આવું ભારણ ડીલર પર લાવી
શકે. આમ, આવી Mારણાં ભિબન-ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની રહેશે.
૪.૯ તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, કલમ-૪૫(૫) એ Mારણાંની જોગવાઇ કરે છે
કે, જ્યારે કરના તફાવતની રકમ ૨૫ ટકાથી વMુ હોય, ત્યારે ડીલર કર ભરવામાં
વિનષ્ફળ રહ્યો હોવાનું માનવાનું રહેશે. અને પેટાકલમ-(૫)માં સમાવિવષ્ટ Mારણાં
ભિબન-ખંડનપાત્ર નટિહ, પરંતુ ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની છે. ખાસ કરીને, આવું એટલા
માટે છે, કારણ કે, કલમ-૪૫ની પેટાકલમ (૬) આકારણી અવિMકારીને દંડ
લાદવાની વિવવેકાMીન સત્તા પ્રદાન કરે છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી કે, જો
ડીલર દ્વારા Mારણાનું ખંડન કરવામાં આવે, તો આકારણી અવિMકારી તેની
વિવવેકાMીન સત્તાનો ઉપયોગ કરીને દંડ લાદશે નહીં. મધ્યપ્રદેશ રાજ્ય વિવ. ભારત
હેવી ઇલેવિક્ટ્રકલ્સ; (૧૯૯૭) ૭ એસ.સી.સી. ૧ ના કેસમાં આ ન્યાયાલયના
ચુકાદાનો આMાર લેવામાં આવ્યો, કે ૧૯૬૯નો અવિMવિનયમ માત્ર પુરાવાના
૪૫(૫) ડીલર વિવરુદ્ધ Mારણાંનું વિનમા+ણ કરે છે અને આવી Mારણાં ભિબન-
ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની છે. "પુરાવાનું ભારણ" અભિભવ્યવિક્ત, જરૂરી પૂરાવાં ટાંકીને, કોઇ તથ્ય કે તથ્યો સાબીત કરવાની જવાબદારી સૂચવે છે. એવી રજૂઆત કરવામાં
આવી કે, કરવેરા સત્તામંડળ દ્વારા કોઇપણ કાનૂની જોગવાઇઓ થકી દંડ લાદવામાં
આવ્યો હોય, ત્યારે ગુનાટિહત માનસ પૂરવાર કરવા સબબનું પૂરાવાનું ભારણ
મહેસૂલી સત્તા પર છે, જો કે, અમુક સંજોગોમાં કાયદો આવું ભારણ ડીલર પર લાવી
શકે. આમ, આવી Mારણાં ભિબન-ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની રહેશે.
૪.૯ તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે, કલમ-૪૫(૫) એ Mારણાંની જોગવાઇ કરે છે
કે, જ્યારે કરના તફાવતની રકમ ૨૫ ટકાથી વMુ હોય, ત્યારે ડીલર કર ભરવામાં
વિનષ્ફળ રહ્યો હોવાનું માનવાનું રહેશે. અને પેટાકલમ-(૫)માં સમાવિવષ્ટ Mારણાં
ભિબન-ખંડનપાત્ર નટિહ, પરંતુ ખંડનપાત્ર પ્રકૃ મિતની છે. ખાસ કરીને, આવું એટલા
માટે છે, કારણ કે, કલમ-૪૫ની પેટાકલમ (૬) આકારણી અવિMકારીને દંડ
લાદવાની વિવવેકાMીન સત્તા પ્રદાન કરે છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી કે, જો
ડીલર દ્વારા Mારણાનું ખંડન કરવામાં આવે, તો આકારણી અવિMકારી તેની
વિવવેકાMીન સત્તાનો ઉપયોગ કરીને દંડ લાદશે નહીં. મધ્યપ્રદેશ રાજ્ય વિવ. ભારત
હેવી ઇલેવિક્ટ્રકલ્સ; (૧૯૯૭) ૭ એસ.સી.સી. ૧ ના કેસમાં આ ન્યાયાલયના
ચુકાદાનો આMાર લેવામાં આવ્યો, કે ૧૯૬૯નો અવિMવિનયમ માત્ર પુરાવાના
ભારણને તબદીલ કરે છે, જો કે, કલમમાં સમાવિવષ્ટ Mારણા ભિબન-ખંડનપાત્ર
નથી.
૪.૧૦ કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડ લાદવાના હેતુ માટે, અન્ય પૂવ+વિનMા+રણના સંદભ+માં, ગુનાટિહત માનસ વિવગેરે સાભિબત કરવું રહ્યું, રજૂઆત કરવામાં આવી કે, “એક્ટસ
નોન ફેસિસટ રીયુમ મેન્સ સીટ રી” (વ્યવિક્તનું કૃત્ય તેને ત્યાં સુMી ગુના માટે દોર્ષી
બનાવતું નથી, જ્યાં સુMી તેનું માનસ પણ તેટલું જ દોર્ષી ન હોય) ના લીગલ
મેવિક્સમ પર આMાટિરત કાયદાનો તે સવ+સામાન્ય સિસદ્ધાંત છે કે, મનુષ્યનું કોઇ કૃત્ય
તેને દોર્ષી બનાવતું નથી, સિસવાય કે તેવું દશા+વી શકાય કે, પોતે ખોટું કરી રહ્યો
હોવાનું તેને જ્ઞાત હતું. તે રજૂઆત કરવામાં આવી કે, તેથી કરવેરા કાયદાઓમાં
ગુનાટિહત માનસ પ્રત્યેના વૈMાવિનક અભિભગમ અને તેના મહત્વ પર ભાર મૂકવાની
ન્યાવિયક પ્રથા કાળજીપૂવ+કની વિવચારણાને પાત્ર છે. તેમની ઉપરોક્ત રજૂઆત કે, વિવભાગે દંડ અને વ્યાજ લાદતાં પહેલાં ગુનાટિહત માનસ પૂરવાર કરવું રહ્યું, સામાવાળા-કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલ. (સુપ્રા);
સિસમેન્ટ માકxટિટંગ કંપની ઓફ ઈવિન્ડયા વિલ. વિવ. આસિસસ્ટન્ટ કમિમશનર ઓફ સેલ્સ
ટેક્સ, ઈન્દોર અને અન્યો; ૧૯૮૦ (૬) ઇ.એલ.ટી. ૨૯૫ (એસ.સી.) અને
કમિમશ્નર ઓફ સેન્ટ્રલ એક્સાઇસ, ચંદીગઢ (સુપ્રા) ના કેસોમાં આ ન્યાયાલયના
ચુકાદાઓનો આMાર લીMો છે.
૪.૧૧ વMુ માં, સામાવાળા-કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે રજૂઆત કરી કે, ૧૯૬૯ના અવિMવિનયમની કલમ-૪૫(૬) માંગણી કરવામાં આવેલ કર-તફાવતના
નથી.
૪.૧૦ કલમ-૪૫(૬) હેઠળ દંડ લાદવાના હેતુ માટે, અન્ય પૂવ+વિનMા+રણના સંદભ+માં, ગુનાટિહત માનસ વિવગેરે સાભિબત કરવું રહ્યું, રજૂઆત કરવામાં આવી કે, “એક્ટસ
નોન ફેસિસટ રીયુમ મેન્સ સીટ રી” (વ્યવિક્તનું કૃત્ય તેને ત્યાં સુMી ગુના માટે દોર્ષી
બનાવતું નથી, જ્યાં સુMી તેનું માનસ પણ તેટલું જ દોર્ષી ન હોય) ના લીગલ
મેવિક્સમ પર આMાટિરત કાયદાનો તે સવ+સામાન્ય સિસદ્ધાંત છે કે, મનુષ્યનું કોઇ કૃત્ય
તેને દોર્ષી બનાવતું નથી, સિસવાય કે તેવું દશા+વી શકાય કે, પોતે ખોટું કરી રહ્યો
હોવાનું તેને જ્ઞાત હતું. તે રજૂઆત કરવામાં આવી કે, તેથી કરવેરા કાયદાઓમાં
ગુનાટિહત માનસ પ્રત્યેના વૈMાવિનક અભિભગમ અને તેના મહત્વ પર ભાર મૂકવાની
ન્યાવિયક પ્રથા કાળજીપૂવ+કની વિવચારણાને પાત્ર છે. તેમની ઉપરોક્ત રજૂઆત કે, વિવભાગે દંડ અને વ્યાજ લાદતાં પહેલાં ગુનાટિહત માનસ પૂરવાર કરવું રહ્યું, સામાવાળા-કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલ. (સુપ્રા);
સિસમેન્ટ માકxટિટંગ કંપની ઓફ ઈવિન્ડયા વિલ. વિવ. આસિસસ્ટન્ટ કમિમશનર ઓફ સેલ્સ
ટેક્સ, ઈન્દોર અને અન્યો; ૧૯૮૦ (૬) ઇ.એલ.ટી. ૨૯૫ (એસ.સી.) અને
કમિમશ્નર ઓફ સેન્ટ્રલ એક્સાઇસ, ચંદીગઢ (સુપ્રા) ના કેસોમાં આ ન્યાયાલયના
ચુકાદાઓનો આMાર લીMો છે.
૪.૧૧ વMુ માં, સામાવાળા-કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે રજૂઆત કરી કે, ૧૯૬૯ના અવિMવિનયમની કલમ-૪૫(૬) માંગણી કરવામાં આવેલ કર-તફાવતના
દોઢ ગણાંથી "વMુ નહીં" તેવો દંડ લાદવાની જોગવાઈ કરે છે. "વMુ નહીં"
અભિભવ્યવિક્તનું પ્રયોજન તેવી પૂવ+Mારણા કરે છે કે, સત્તામંડળને દંડ લાદવાનું
વિવવેકાMીન અવિMકારક્ષેત્ર આપવામાં આવ્યું છે. જરૂરી સૂસિચતાથ+ મુજબ, સત્તામંડળ
દંડ ન પણ કરે. જો તેની પાસે દંડ નહીં લાદવાની વિવવેકાMીન સત્તા હોય, તો
ગુનાટિહત માનસની હયાતી સંબંવિMત પટિરબળ બને છે. જ્યોમિત ઓવરસીઝ પ્રા. વિલ.
(સુપ્રા)ના કેસમાં ગુજરાત હાઈકોટ+ના ચુકાદા પર પણ આMાર લેવામાં આવ્યો.
૪.૧૨ કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે રજૂઆત કરી કે, ઉપરોક્ત આMારો પર
અવિMવિનયમની કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ વ્યાજ વસૂલવામાં આવે છે તે પણ
કાયદાની દ્રષ્ટિષ્ટએ સારુ
ં નથી અને તેથી, ઉચ્ચ ન્યાયાલયે તેને યોગ્ય રીતે જ નાબૂદ
કરેલ.
૪.૧૩ ઉપરોક્ત રજૂઆતો કરીને, હાલની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવે તેવી અરજ કરવામાં
આવી છે.
૫. અમે સંબંવિMત પક્ષકારો વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલને લંબાણપૂવ+ક સાંભળ્યા.
૬. સૌપ્રથમ, એ નોંMવું જરૂરી છે કે, આકારણી અવિMકારીએ ૧૯૬૯ના અવિMવિનયમની
કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ)ની જોગવાઇઓ અન્વયે સામાવાળા-
કરદાતા વિવરુદ્ધ દંડ અને વ્યાજ લગાવ્યા હતા, જેની વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે પુષ્ટિષ્ટ કરી
હતી. જો કે, ઉચ્ચ ન્યાયાલયે વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને હુકમ અન્વયે દંડ અને વ્યાજ
લાદવાને રદ બાતલ કરેલ, જેમાં મુખ્યત્વે આMાર લેવામાં આવેલ કે, લાદવામાં
આવેલ કરવેરાની ચુકવણી કરવામાં આવી ચૂકી છે અને પોતાની કર જવાબદારી
અભિભવ્યવિક્તનું પ્રયોજન તેવી પૂવ+Mારણા કરે છે કે, સત્તામંડળને દંડ લાદવાનું
વિવવેકાMીન અવિMકારક્ષેત્ર આપવામાં આવ્યું છે. જરૂરી સૂસિચતાથ+ મુજબ, સત્તામંડળ
દંડ ન પણ કરે. જો તેની પાસે દંડ નહીં લાદવાની વિવવેકાMીન સત્તા હોય, તો
ગુનાટિહત માનસની હયાતી સંબંવિMત પટિરબળ બને છે. જ્યોમિત ઓવરસીઝ પ્રા. વિલ.
(સુપ્રા)ના કેસમાં ગુજરાત હાઈકોટ+ના ચુકાદા પર પણ આMાર લેવામાં આવ્યો.
૪.૧૨ કરદાતા વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલે રજૂઆત કરી કે, ઉપરોક્ત આMારો પર
અવિMવિનયમની કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ વ્યાજ વસૂલવામાં આવે છે તે પણ
કાયદાની દ્રષ્ટિષ્ટએ સારુ
ં નથી અને તેથી, ઉચ્ચ ન્યાયાલયે તેને યોગ્ય રીતે જ નાબૂદ
કરેલ.
૪.૧૩ ઉપરોક્ત રજૂઆતો કરીને, હાલની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવે તેવી અરજ કરવામાં
આવી છે.
૫. અમે સંબંવિMત પક્ષકારો વતી હાજર વિવદ્વાન કાઉન્સેલને લંબાણપૂવ+ક સાંભળ્યા.
૬. સૌપ્રથમ, એ નોંMવું જરૂરી છે કે, આકારણી અવિMકારીએ ૧૯૬૯ના અવિMવિનયમની
કલમ-૪૫(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ)ની જોગવાઇઓ અન્વયે સામાવાળા-
કરદાતા વિવરુદ્ધ દંડ અને વ્યાજ લગાવ્યા હતા, જેની વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે પુષ્ટિષ્ટ કરી
હતી. જો કે, ઉચ્ચ ન્યાયાલયે વાદગ્રસ્ત ચુકાદા અને હુકમ અન્વયે દંડ અને વ્યાજ
લાદવાને રદ બાતલ કરેલ, જેમાં મુખ્યત્વે આMાર લેવામાં આવેલ કે, લાદવામાં
આવેલ કરવેરાની ચુકવણી કરવામાં આવી ચૂકી છે અને પોતાની કર જવાબદારી
બાબત કરદાતા શુદ્ધબુવિદ્ધપૂવ+કના અભિભપ્રાય હેઠળ હતાં અને તેથી તેમણે ૨ ટકાના
દરે કર ચૂકવણી કરી હતી. તેથી, હાઈકોટ+ના જણાવ્યા મુજબ, વિવશેર્ષપણે
ઉલ્લેખવામાં /મંતવ્ય વ્યક્ત કરવામાં ન આવ્યું હોવા છતાં, સામાવાળા-કરદાતા
દ્વારા ૨ ટકા ના દરે કર ન ચૂકવવામાં અને ૨ ટકાના દરે ચુકવણી કરવામાં કોઈ
ગુનાટિહત માનસ નહોતું. આથી, આ અદાલતની વિવચારણાં સબબનો સંસિક્ષપ્ત પ્રશ્ન
એ છે કે, ૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની કલમ-૪૫(૬) અને ૪૭(૪એ) હેટળ
લાદવાપાત્ર દંડ અને વ્યાજ લાદતાં/ લગાવતાં સમયે કરદાતાના પક્ષેના ગુનાટિહત
માનસ અંગે વિવચારણાં કરવી રહી કે કેમ?
૬.૧ અવિMવિનયમની કલમ-૪૬(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ દંડ અને વ્યાજ
લાદવા અંગે સંબંવિMત પક્ષકારો વતી કરાયેલી રજૂઆતો ધ્યાને લેતી વખતે
૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની સંબંવિMત કલમો, એટલે કે કલમ-૪૫(૬) અને
કલમ-૪૭(૪એ)નો સંદભ+ કરવો જરૂરી છે, જે નીચે મુજબ છે: -
“ ૪૫. અમુક કેસોમાં દંડ લાદવો અને ન્યાવિયક કાય+વાહીનો બાM.
(૧) જ્યારે કોઈ ડીલર કે કમિમશન એજન્ટ કલમ-૧૬ની પેટાકલમ (૧)
અથવા (૨) ની જોગવાઈઓ હેઠળ ખરીદી-કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર
બને છે, ત્યારે કમિમશ્નર તેનાં પર, કોઇપણ ચૂકવવાપાત્ર વેરાંના
ઉપરાંતમાં, લાદી શકે છે -
(એ)જો તેણે કલમ ૧૬ ની પેટાકલમ (૧)ની આવશ્યકતા મુજબ માલની
ખરીદીના ટન+ઓવરમાં માલની ખરીદ જિંકમતનો સમાવેશ કય હોય, તો
કરવેરાની અડMી રકમથી વMુ ન હોય તેવી દંડની રકમ, અને
(બી)જો તેણે ઉપરોક્ત મુજબ ખરીદ જિંકમતનો સમાવેશ કય ન હોય, તો
કરવેરાની રકમના બમણા કરતાં વMુ ન હોય તેવી દંડની રકમ.
દરે કર ચૂકવણી કરી હતી. તેથી, હાઈકોટ+ના જણાવ્યા મુજબ, વિવશેર્ષપણે
ઉલ્લેખવામાં /મંતવ્ય વ્યક્ત કરવામાં ન આવ્યું હોવા છતાં, સામાવાળા-કરદાતા
દ્વારા ૨ ટકા ના દરે કર ન ચૂકવવામાં અને ૨ ટકાના દરે ચુકવણી કરવામાં કોઈ
ગુનાટિહત માનસ નહોતું. આથી, આ અદાલતની વિવચારણાં સબબનો સંસિક્ષપ્ત પ્રશ્ન
એ છે કે, ૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની કલમ-૪૫(૬) અને ૪૭(૪એ) હેટળ
લાદવાપાત્ર દંડ અને વ્યાજ લાદતાં/ લગાવતાં સમયે કરદાતાના પક્ષેના ગુનાટિહત
માનસ અંગે વિવચારણાં કરવી રહી કે કેમ?
૬.૧ અવિMવિનયમની કલમ-૪૬(૬) અને કલમ-૪૭(૪એ) હેઠળ દંડ અને વ્યાજ
લાદવા અંગે સંબંવિMત પક્ષકારો વતી કરાયેલી રજૂઆતો ધ્યાને લેતી વખતે
૧૯૬૯ના સદરહુ અવિMવિનયમની સંબંવિMત કલમો, એટલે કે કલમ-૪૫(૬) અને
કલમ-૪૭(૪એ)નો સંદભ+ કરવો જરૂરી છે, જે નીચે મુજબ છે: -
“ ૪૫. અમુક કેસોમાં દંડ લાદવો અને ન્યાવિયક કાય+વાહીનો બાM.
(૧) જ્યારે કોઈ ડીલર કે કમિમશન એજન્ટ કલમ-૧૬ની પેટાકલમ (૧)
અથવા (૨) ની જોગવાઈઓ હેઠળ ખરીદી-કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર
બને છે, ત્યારે કમિમશ્નર તેનાં પર, કોઇપણ ચૂકવવાપાત્ર વેરાંના
ઉપરાંતમાં, લાદી શકે છે -
(એ)જો તેણે કલમ ૧૬ ની પેટાકલમ (૧)ની આવશ્યકતા મુજબ માલની
ખરીદીના ટન+ઓવરમાં માલની ખરીદ જિંકમતનો સમાવેશ કય હોય, તો
કરવેરાની અડMી રકમથી વMુ ન હોય તેવી દંડની રકમ, અને
(બી)જો તેણે ઉપરોક્ત મુજબ ખરીદ જિંકમતનો સમાવેશ કય ન હોય, તો
કરવેરાની રકમના બમણા કરતાં વMુ ન હોય તેવી દંડની રકમ.
(૨) જો કમિમશનરને એવું જણાય કે આવાં ડીલર-
(એ) કલમ-૨૯ અન્વયે જરૂરી એવી નોંMણી માટે અરજી કરવામાં વિનષ્ફળ
રહેલ છે, અથવા
(બી)વાજબી કારણ વગર, કલમ [૪૧, ૪૪ અથવા ૬૭] હેઠળ નોટિટસનું
અનુપાલન કરવામાં વિનષ્ફળ ગયા હોય, અથવા
(સી)કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શનની વિવગતો છ
ુ પાવી હોય અથવા જાણીજોઇને, કોઈપણ
કરપાત્ર વ્યવહારની અચોક્કસ વિવગતો રજૂ કરી હોય, તો કમિમશનર ડીલરને, કલમ-૪૧ હેઠળ આકારવામાં આવેલ કોઇપણ
કરવેરા ઉપરાંતમાં કે કલમ-૪૪ હેઠળ ફેર-આકારાયેલ કરવેરા
ઉપરાંતમાં કે કલમ-૬૭ હેઠળ સુMારેલ કરવેરા ઉપરાંતમાં, કરની
રકમના દોઢ ગણાથી વMુ ન હોય તેવી રકમ દંડ સ્વરૂપે લાદી શકે છે.
(૩) જો કોઈ ડીલર, કલમ-૩૫ અથવા ૩૬ હેઠળ જરૂરી એવો, તેનો
પરવાનો, માન્યતાપત્ર અથવા, યથાવિસ્થમિત, નાબૂદ કરવાની પરવાનગી
રજૂ કરવામાં વિનષ્ફળ જાય, ત્યારે કમિમશ્નર ડીલરને બે હજાર રૂમિપયાથી
વMુ ન હોય તેવી રકમનો દંડ કરી શકે છે.
(૩એ) જો કોઈ ડીલર કલમ-૪૦ ની પેટાકલમ (૧) હેઠળ જરૂરી, વિનયત
તારીખ સુMીમાં, કોઈ ડેક્લેરેશન રજૂ કરવામાં અથવા કોઈ ટિરટન+
ભરવામાં વિનષ્ફળ જાય, તો કમિમશ્નર આવાં ડીલરને પ્રત્યેક ડેક્લેરેશન
અથવા રીટન+ માટે, વિનયત તારીખની સમાવિપ્તના તુરંત પછીના ટિદવસથી
શરૂ કરીને ડેક્લેરેશન અથવા રીટન+ રજૂ કયા+ના દીવસના સમયગાળામાં
સમાવિવષ્ટ પ્રત્યેક મટિહના અથવા મટિહનાના ભાગ માટે બસો રૂમિપયાની
રકમ દંડ તરીકે લાદી શકે છે.
(એ) કલમ-૨૯ અન્વયે જરૂરી એવી નોંMણી માટે અરજી કરવામાં વિનષ્ફળ
રહેલ છે, અથવા
(બી)વાજબી કારણ વગર, કલમ [૪૧, ૪૪ અથવા ૬૭] હેઠળ નોટિટસનું
અનુપાલન કરવામાં વિનષ્ફળ ગયા હોય, અથવા
(સી)કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શનની વિવગતો છ
ુ પાવી હોય અથવા જાણીજોઇને, કોઈપણ
કરપાત્ર વ્યવહારની અચોક્કસ વિવગતો રજૂ કરી હોય, તો કમિમશનર ડીલરને, કલમ-૪૧ હેઠળ આકારવામાં આવેલ કોઇપણ
કરવેરા ઉપરાંતમાં કે કલમ-૪૪ હેઠળ ફેર-આકારાયેલ કરવેરા
ઉપરાંતમાં કે કલમ-૬૭ હેઠળ સુMારેલ કરવેરા ઉપરાંતમાં, કરની
રકમના દોઢ ગણાથી વMુ ન હોય તેવી રકમ દંડ સ્વરૂપે લાદી શકે છે.
(૩) જો કોઈ ડીલર, કલમ-૩૫ અથવા ૩૬ હેઠળ જરૂરી એવો, તેનો
પરવાનો, માન્યતાપત્ર અથવા, યથાવિસ્થમિત, નાબૂદ કરવાની પરવાનગી
રજૂ કરવામાં વિનષ્ફળ જાય, ત્યારે કમિમશ્નર ડીલરને બે હજાર રૂમિપયાથી
વMુ ન હોય તેવી રકમનો દંડ કરી શકે છે.
(૩એ) જો કોઈ ડીલર કલમ-૪૦ ની પેટાકલમ (૧) હેઠળ જરૂરી, વિનયત
તારીખ સુMીમાં, કોઈ ડેક્લેરેશન રજૂ કરવામાં અથવા કોઈ ટિરટન+
ભરવામાં વિનષ્ફળ જાય, તો કમિમશ્નર આવાં ડીલરને પ્રત્યેક ડેક્લેરેશન
અથવા રીટન+ માટે, વિનયત તારીખની સમાવિપ્તના તુરંત પછીના ટિદવસથી
શરૂ કરીને ડેક્લેરેશન અથવા રીટન+ રજૂ કયા+ના દીવસના સમયગાળામાં
સમાવિવષ્ટ પ્રત્યેક મટિહના અથવા મટિહનાના ભાગ માટે બસો રૂમિપયાની
રકમ દંડ તરીકે લાદી શકે છે.
(૪) જો કોઈ ડીલર પૂરતાં કારણ વિવના કોઈ ડેક્લેરેશન અથવા રીટન+ [કે જે
કલમ-૪૦ની પેટાકલમ (૧) અથવા પેટાકલમ (૨)ની જોગવાઈ
અન્વયે જરૂરી છે] રજૂ કરવામાં વિનષ્ફળ જાય, તો કમિમશ્નર ડીલર પર
રૂમિપયા બે હજારથી વMુ ન હોય તેવી રકમ દંડ સ્વરૂપે લાદી શકે છે.
(૫) જ્યારે ડીલરના વિકસ્સામાં કરવેરાની રકમ -
(એ)કલમ ૪૧ અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈપણ સમયગાળા માટે આકારવામાં
આવી હોય; અથવા
(ખ) કલમ ૪૪ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે પુનઃઆકારણી:
વિડલર દ્વારા કલમ ૪૭ ની પેટાકલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમથી આ પ્રકારનાં સમયગાળા માટે
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMુ રકમ વટાવી
જાય, તો વિડલર ઉપરોક્ત મુલ્યાંકન કરેલી અથવા પુનઃમુલ્યાંકન કરેલી
રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું ગણાશે.
(૬) [જ્યારે પેટા-કલમ (૫) હેઠળ કોઈ ડીલર સદરહુ પેટા-વિવભાગમાં
ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયેલ ગણાય છે, ત્યારે પેટા-કલમ (૫)માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણાથી વMી ન
જાય તે રીતે દંડ વિડલર પાસેથી વસુલવામાં આવશે.]" xxx xxx xxx
"૪૭. કરવેરાની ચૂકવણી અને કરવેરાની વિવલંભિબત ચૂકવણી, વગેરે.
(૪એ) (ક)જ્યારે ડીલર પેટા-કલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ
તેની ચુકવણી માટે વિનMા+ટિરત સમયમયા+દાની અંદર
કરવેરાની રકમ ચૂકવતો ન હોય, ત્યારે ઉપરોક્ત વિનMા+ટિરત
સમયગાળા પૂરો થયાની તારીખથી શરૂ થઈને કરવેરાની રકમ
કલમ-૪૦ની પેટાકલમ (૧) અથવા પેટાકલમ (૨)ની જોગવાઈ
અન્વયે જરૂરી છે] રજૂ કરવામાં વિનષ્ફળ જાય, તો કમિમશ્નર ડીલર પર
રૂમિપયા બે હજારથી વMુ ન હોય તેવી રકમ દંડ સ્વરૂપે લાદી શકે છે.
(૫) જ્યારે ડીલરના વિકસ્સામાં કરવેરાની રકમ -
(એ)કલમ ૪૧ અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈપણ સમયગાળા માટે આકારવામાં
આવી હોય; અથવા
(ખ) કલમ ૪૪ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે પુનઃઆકારણી:
વિડલર દ્વારા કલમ ૪૭ ની પેટાકલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમથી આ પ્રકારનાં સમયગાળા માટે
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMુ રકમ વટાવી
જાય, તો વિડલર ઉપરોક્ત મુલ્યાંકન કરેલી અથવા પુનઃમુલ્યાંકન કરેલી
રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું ગણાશે.
(૬) [જ્યારે પેટા-કલમ (૫) હેઠળ કોઈ ડીલર સદરહુ પેટા-વિવભાગમાં
ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયેલ ગણાય છે, ત્યારે પેટા-કલમ (૫)માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણાથી વMી ન
જાય તે રીતે દંડ વિડલર પાસેથી વસુલવામાં આવશે.]" xxx xxx xxx
"૪૭. કરવેરાની ચૂકવણી અને કરવેરાની વિવલંભિબત ચૂકવણી, વગેરે.
(૪એ) (ક)જ્યારે ડીલર પેટા-કલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ
તેની ચુકવણી માટે વિનMા+ટિરત સમયમયા+દાની અંદર
કરવેરાની રકમ ચૂકવતો ન હોય, ત્યારે ઉપરોક્ત વિનMા+ટિરત
સમયગાળા પૂરો થયાની તારીખથી શરૂ થઈને કરવેરાની રકમ
ચૂકવણીની તારીખે સમાપ્ત થતા સમયગાળા માટે આ
પ્રકારનાં સમયગાળા દરમિમયાન ચૂકવવામાં ન આવેલા
કરવેરાની રકમ અથવા તેનાથી ઓછી રકમ પર વાર્તિર્ષક
Mોરણે [૧૮ ટકાના દરે] ચૂકવણી કરવી પડશે.
(ખ) કલમ-૪૧ અથવા કલમ-૪૪ હેઠળ કોઈ સમયગાળા માટે
આકારવામાં આવેલા અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલા
કરવેરાની રકમ, જો કલમ ૬૭ હેઠળ કોઈ ડીલર દ્વારા તે
સમયગાળા માટે અગાઉથી ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની
રકમથી વMુ હોય તો, પેટા-કલમ (૧), (૨) અથવા (૩)
હેઠળ કરવેરાની ચૂકવણી માટે વિનMા+ટિરત સમયની સમાવિપ્તની
તારીખથી શરૂ કરીને, આકારણી, પુનઃઆકારણી અથવા, યથાવિસ્થમિત, સુMારાની તારીખ સુMી, આ રીતે ચૂકવવામાં
આવેલા કરવેરાની રકમ પર અથવા આ સમયગાળા
દરમિમયાન ચૂકવણી ન કરવામાં આવેલી કોઈ ઓછી રકમ પર
[૧૮ ટકા] ના દરે સાMારણ વ્યાજ ચૂકવવામાં આવશે."
૬.૨ કાયદાની કલમ ૪૫ ને યોગ્ય રીતે વાંચવાથી પર એવું જોવા મળે છે કે ૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ ૪૫ ની પેટા કલમ (૨) મુજબ જો કમિમશનરને એવું લાગે કે કોઈ
ડીલરે કોઈ વ્યવહારની વિવગતો છ
ુ પાવી છે અથવા જાણી જોઈને કરપાત્ર કોઈ
વ્યવહારની ખોટી વિવગતો રજૂ કરી છે તો તે પેનલ્ટીને લાયક ગણવામાં આવે
છે.વત+માન કેસમાં એવું ન કહી શકાય કે ડીલરે કોઈ પણ વ્યવહારની વિવગતો
છ
ુ પાવી છે અથવા જાણી જોઈને કોઈ પણ વ્યવહારની કરવેરાની જવાબદારીવાળી
ખોટી વિવગતો આપી છે.જોકે, જ્યાં સુMી ૧૯૬૯ ના કાયદાની કલમ ૪૫ ની
પેટાકલમ (૬) હેઠળ લાદવાને લાયક પેનલ્ટી (દંડ) ની વાત છે, ત્યાં સુMી
ઉપરોક્ત જોગવાઈ હેઠળ લાદવાને લાયક પેનલ્ટી (દંડ) વૈMાવિનક પેનલ્ટી (દંડ)
પ્રકારનાં સમયગાળા દરમિમયાન ચૂકવવામાં ન આવેલા
કરવેરાની રકમ અથવા તેનાથી ઓછી રકમ પર વાર્તિર્ષક
Mોરણે [૧૮ ટકાના દરે] ચૂકવણી કરવી પડશે.
(ખ) કલમ-૪૧ અથવા કલમ-૪૪ હેઠળ કોઈ સમયગાળા માટે
આકારવામાં આવેલા અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલા
કરવેરાની રકમ, જો કલમ ૬૭ હેઠળ કોઈ ડીલર દ્વારા તે
સમયગાળા માટે અગાઉથી ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની
રકમથી વMુ હોય તો, પેટા-કલમ (૧), (૨) અથવા (૩)
હેઠળ કરવેરાની ચૂકવણી માટે વિનMા+ટિરત સમયની સમાવિપ્તની
તારીખથી શરૂ કરીને, આકારણી, પુનઃઆકારણી અથવા, યથાવિસ્થમિત, સુMારાની તારીખ સુMી, આ રીતે ચૂકવવામાં
આવેલા કરવેરાની રકમ પર અથવા આ સમયગાળા
દરમિમયાન ચૂકવણી ન કરવામાં આવેલી કોઈ ઓછી રકમ પર
[૧૮ ટકા] ના દરે સાMારણ વ્યાજ ચૂકવવામાં આવશે."
૬.૨ કાયદાની કલમ ૪૫ ને યોગ્ય રીતે વાંચવાથી પર એવું જોવા મળે છે કે ૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ ૪૫ ની પેટા કલમ (૨) મુજબ જો કમિમશનરને એવું લાગે કે કોઈ
ડીલરે કોઈ વ્યવહારની વિવગતો છ
ુ પાવી છે અથવા જાણી જોઈને કરપાત્ર કોઈ
વ્યવહારની ખોટી વિવગતો રજૂ કરી છે તો તે પેનલ્ટીને લાયક ગણવામાં આવે
છે.વત+માન કેસમાં એવું ન કહી શકાય કે ડીલરે કોઈ પણ વ્યવહારની વિવગતો
છ
ુ પાવી છે અથવા જાણી જોઈને કોઈ પણ વ્યવહારની કરવેરાની જવાબદારીવાળી
ખોટી વિવગતો આપી છે.જોકે, જ્યાં સુMી ૧૯૬૯ ના કાયદાની કલમ ૪૫ ની
પેટાકલમ (૬) હેઠળ લાદવાને લાયક પેનલ્ટી (દંડ) ની વાત છે, ત્યાં સુMી
ઉપરોક્ત જોગવાઈ હેઠળ લાદવાને લાયક પેનલ્ટી (દંડ) વૈMાવિનક પેનલ્ટી (દંડ)
છે અને ૧૯૬૯ ના કાયદાની કલમ ૪૫ ની પેટાકલમ (૬) હેઠળ લાદવાને લાયક
પેનલ્ટી (દંડ) લેવી કે નહીં તે અંગે કમિમશનરને કોઈ અવિMકાર નથી.કલમ ૪૫ ની
પેટા કલમ (૫) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે જો કોઈ ડીલર કલમ ૪૧
અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ
અથવા કલમ ૪૫ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે પુનઃ:આકારવામાં આવેલ
કરવેરાની્ રકમ, આ પ્રકારથી ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી
વMારે હોય તો ડીલર ઉપરોક્ત રીતે આકારવામાં આવેલી અથવા પુનઃઆકારવામાં
આવેલી રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ-૪૫ ની પેટા-કલમ (૫) ને ધ્યાનમાં રાખીને જો કોઈ ડીલર પેટા-
કલમ (૫)માં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગણાશે, તો આવા
ડીલર પર પેટા-કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ
વસૂલવામાં આવશે.ઉપરોક્ત સંજોગોમાં, કરવેરાના તફાવત પર, કલમ ૪૫ની પેટા
કલમ(૫) અનુસાર, પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલર કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬)
હેઠળ ઉલ્લેસિખત દંડની ચૂકવણી ઉપર જણાવેલ મયા+દા માટે જવાબદાર હશે.
૬.૩ કલમ ૪૫ ચોક્કસ વિકસ્સાઓમાં દંડ લાદવાની/લાદવાની સત્તા આપે છે.કાયદાની
કલમ-૪૫માં ગણવામાં આવેલા ચોક્કસ વિકસ્સાઓમાં, લાદી શકાય તેવી
પેનલ્ટીનું એસેસમેન્ટ જેવી કલમ ૪૫ (૧) (એ) (બી) કરતાં અલગ છે.જોકે, જ્યાં
સુMી કાયદાની કલમ ૪૫ (૫) અને ૪૫ (૬) હેઠળ પેનલ્ટીનો સવાલ છે, તેની
પેનલ્ટી (દંડ) લેવી કે નહીં તે અંગે કમિમશનરને કોઈ અવિMકાર નથી.કલમ ૪૫ ની
પેટા કલમ (૫) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે જો કોઈ ડીલર કલમ ૪૧
અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ
અથવા કલમ ૪૫ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે પુનઃ:આકારવામાં આવેલ
કરવેરાની્ રકમ, આ પ્રકારથી ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી
વMારે હોય તો ડીલર ઉપરોક્ત રીતે આકારવામાં આવેલી અથવા પુનઃઆકારવામાં
આવેલી રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ-૪૫ ની પેટા-કલમ (૫) ને ધ્યાનમાં રાખીને જો કોઈ ડીલર પેટા-
કલમ (૫)માં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગણાશે, તો આવા
ડીલર પર પેટા-કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ
વસૂલવામાં આવશે.ઉપરોક્ત સંજોગોમાં, કરવેરાના તફાવત પર, કલમ ૪૫ની પેટા
કલમ(૫) અનુસાર, પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલર કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬)
હેઠળ ઉલ્લેસિખત દંડની ચૂકવણી ઉપર જણાવેલ મયા+દા માટે જવાબદાર હશે.
૬.૩ કલમ ૪૫ ચોક્કસ વિકસ્સાઓમાં દંડ લાદવાની/લાદવાની સત્તા આપે છે.કાયદાની
કલમ-૪૫માં ગણવામાં આવેલા ચોક્કસ વિકસ્સાઓમાં, લાદી શકાય તેવી
પેનલ્ટીનું એસેસમેન્ટ જેવી કલમ ૪૫ (૧) (એ) (બી) કરતાં અલગ છે.જોકે, જ્યાં
સુMી કાયદાની કલમ ૪૫ (૫) અને ૪૫ (૬) હેઠળ પેનલ્ટીનો સવાલ છે, તેની
સીMી અસર કે સંબંM આકારણીના આદેશ અને કરવેરાની જવાબદારીના વિનMા+રણ
સાથે થાય છે.કલમ ૪૫ ની પેટા કલમ (૫) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે, જો
કોઈ વિડલરના વિકસ્સામાં કલમ ૪૧ અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે
આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ અથવા કલમ ૪૪ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા
માટે પુનઃ:આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ વિડલર દ્વારા કાયદાની કલમ 47 ની
પેટા કલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમથી
વMારે હોય, તો આ રીતે ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMુ રકમ
અને ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર ચૂકવવામાં આવેલ રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
ડીલર કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.કલમ
૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે, જ્યારે પેટાકલમ (૫)
હેઠળ કોઈ ડીલર કથિથત પેટાકલમમાં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં
વિનષ્ફળ ગણાય છે, ત્યારે આવા ડીલર પર પેટાકલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત
કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ ફટકારવામાં આવશે.આમ, કલમ ૪૫ ની પેટાકલમો (૫)
અને (૬) વાંચવાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે, આકારણી નો આંતટિરક ભાગ એ છે કે
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમ અને આકારણી અથવા પુનઃ:આકારણીના
ઓડ+ર અનુસાર ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમના તફાવત પર પેનલ્ટી
આપમેળે લગાવવામાં આવશે.એટલે જ્યારે ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ અને
ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમનો તફાવત આ પ્રકારે ચૂકવવામાં આવેલ
કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMારે હોય, ત્યારે કાયદાની કલમ ૪૫ (૬) અંતગ+ત
આપોઆપ પેનલ્ટી લગાવવામાં આવશે.
સાથે થાય છે.કલમ ૪૫ ની પેટા કલમ (૫) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે, જો
કોઈ વિડલરના વિકસ્સામાં કલમ ૪૧ અથવા ૫૦ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા માટે
આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ અથવા કલમ ૪૪ હેઠળ કોઈ પણ સમયગાળા
માટે પુનઃ:આકારવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ વિડલર દ્વારા કાયદાની કલમ 47 ની
પેટા કલમ (૧), (૨) અથવા (૩) હેઠળ ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમથી
વMારે હોય, તો આ રીતે ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMુ રકમ
અને ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર ચૂકવવામાં આવેલ રકમ વચ્ચેના તફાવતના પ્રમાણમાં
ડીલર કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.કલમ
૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે, જ્યારે પેટાકલમ (૫)
હેઠળ કોઈ ડીલર કથિથત પેટાકલમમાં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં
વિનષ્ફળ ગણાય છે, ત્યારે આવા ડીલર પર પેટાકલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત
કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ ફટકારવામાં આવશે.આમ, કલમ ૪૫ ની પેટાકલમો (૫)
અને (૬) વાંચવાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે, આકારણી નો આંતટિરક ભાગ એ છે કે
ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમ અને આકારણી અથવા પુનઃ:આકારણીના
ઓડ+ર અનુસાર ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમના તફાવત પર પેનલ્ટી
આપમેળે લગાવવામાં આવશે.એટલે જ્યારે ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમ અને
ચૂકવવામાં આવેલ કરવેરાની રકમનો તફાવત આ પ્રકારે ચૂકવવામાં આવેલ
કરવેરાની રકમના ૨૫ ટકાથી વMારે હોય, ત્યારે કાયદાની કલમ ૪૫ (૬) અંતગ+ત
આપોઆપ પેનલ્ટી લગાવવામાં આવશે.
૬.૪ કાયદાની કલમ ૪૫ (૬) ની ભાર્ષામાંથી એેવું જોઈ શકાય છે કે કથિથત જોગવાઈ
હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ કાયદેસર દંડ છે.જે વાકયસમૂહનો અથ+ થાય છે, ‘આકારણી કરવામાં આવશે'.જે સમયે કોઈ ડીલર કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) માં
ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ જણાશે, ત્યારે આવા ડીલર પર
પેટાકલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ ફટકારવામાં
આવશે.પેટાકલમ (૫) મુજબ, જો કોઈ ડીલરનાં વિકસ્સામાં આકારવામાં આવેલા
કરવેરાની રકમ અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલી રકમ આ પ્રકારનાં સમયગાળા
દરમિમયાન ડીલર દ્વારા ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમથી ૨૫ ટકાથી વMારે
હોય, તો ડીલર આ રીતે આકારવામાં આવેલી અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલી
રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતની મયા+દામાં કરવેરાની
ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.એટલે જે ક્ષણે એવું
જણાશે કે ડીલર પેટા કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં
વિનષ્ફળ ગયો છે, ત્યારે પેનલ્ટી આપમેળે ચુકવવાપાત્ર થશે.વMુમાં, આકારણી
અવિMકારીને ૧૯૬૯ના કાયદા ની કલમ ૪૫ (૬) માં સૂસિચત/ઉલ્લેસિખત દંડાથી
ઓછો દંડ લગાવવાનો કે ન લગાવવાનો કોઈ અવિMકાર નથી.આ બાબતને ધ્યાનમાં
રાખીને કરદાતા/ડીલરની તરફથી ગુનાટિહત માનસ પર વિવચાર કરવાનો કોઈ
સવાલ જ ઊભો થતો નથી.
૬.૫ આ તબક્કે, આ અદાલતના કેટલાક વિનણ+યો તેમજ ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+યો
(ગુજરાત વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ દંડ અને વ્યાજ લેવાની બાબત) નો સંદભ+
હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ કાયદેસર દંડ છે.જે વાકયસમૂહનો અથ+ થાય છે, ‘આકારણી કરવામાં આવશે'.જે સમયે કોઈ ડીલર કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) માં
ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ જણાશે, ત્યારે આવા ડીલર પર
પેટાકલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત તફાવત કરતાં દોઢ ગણો વMુ દંડ ફટકારવામાં
આવશે.પેટાકલમ (૫) મુજબ, જો કોઈ ડીલરનાં વિકસ્સામાં આકારવામાં આવેલા
કરવેરાની રકમ અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલી રકમ આ પ્રકારનાં સમયગાળા
દરમિમયાન ડીલર દ્વારા ચૂકવવામાં આવેલા કરવેરાની રકમથી ૨૫ ટકાથી વMારે
હોય, તો ડીલર આ રીતે આકારવામાં આવેલી અથવા પુનઃઆકારવામાં આવેલી
રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ વચ્ચેના તફાવતની મયા+દામાં કરવેરાની
ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં આવશે.એટલે જે ક્ષણે એવું
જણાશે કે ડીલર પેટા કલમ (૫) માં ઉલ્લેસિખત મયા+દા સુMી કરવેરો ભરવામાં
વિનષ્ફળ ગયો છે, ત્યારે પેનલ્ટી આપમેળે ચુકવવાપાત્ર થશે.વMુમાં, આકારણી
અવિMકારીને ૧૯૬૯ના કાયદા ની કલમ ૪૫ (૬) માં સૂસિચત/ઉલ્લેસિખત દંડાથી
ઓછો દંડ લગાવવાનો કે ન લગાવવાનો કોઈ અવિMકાર નથી.આ બાબતને ધ્યાનમાં
રાખીને કરદાતા/ડીલરની તરફથી ગુનાટિહત માનસ પર વિવચાર કરવાનો કોઈ
સવાલ જ ઊભો થતો નથી.
૬.૫ આ તબક્કે, આ અદાલતના કેટલાક વિનણ+યો તેમજ ગુજરાત હાઇકોટ+ના વિનણ+યો
(ગુજરાત વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ દંડ અને વ્યાજ લેવાની બાબત) નો સંદભ+
લેવાની જરૂર છે. Mરમેન્દ્ર ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસસ+(સુપ્રા)ના કેસમાં, આ અદાલતના
શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આપવામાં આવેલ અન્ય વિનણ+યને
ધ્યાનમાં લીMા પછી એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે ઉપયોગમાં લેવાયેલો
શબ્દસમૂહ "આકારણી કરવામાં આવશે" હશે ત્યારે ન્યાય આપનાર સત્તામંડળ
પાસે કોઈ વિવવેકાવિMકાર રહેશે નહીં.
૬.૬ શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના વિકસ્સામાં સેબીના કાયદા હેઠળ સમાન
જોગવાઈઓ પર વિવચાર કરતી વખતે અને/અથવા અમલમાં મૂકતી વખતે એવું
ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યું છે કે ગુનાટિહત માનસ નાગટિરક કાયદાની જોગવાઈઓના
ઉલ્લંઘન માટે આવશ્યક ઘટક નથી. આ કોટ+ સામેના કેસમાં, ટિટ્રબ્યુનલે ટિહન્દુસ્તાન
સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આપેલા ચુકાદા પર આMાર રાખ્યો હતો. જોકે, આ
અદાલતે ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદા પર આMાર રાખીને
ટિટ્રબ્યુનલે લીMેલા અભિભપ્રાય સાથે એેવું નોંMીને સંમમિત દાખવી ન હતી કે તે
ફોજદારી કે અM+-ફોજદારી કાય+વાહી હતી. આ અદાલતે નોંધ્યું હતું કે, ટિહન્દુસ્તાન
સ્ટીલ વિલમિમટેડ (સુપ્રા) ના કેસમાં લેવાયેલો વિનણ+ય લાગુ નહીં પડે, કારણ કે તે
સેબી કાયદા અને વિનયમો હેઠળ દીવાની જવાબદારીઓ લાદવા સાથે સંબંવિMત છે
અને કથિથત કાયદા હેઠળ કાય+વાહી ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહી નથી. ફકરા
૩૪ અને ૩૫માં નીચે મુજબ નોંM લેવામાં આવી છેઃ
શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આપવામાં આવેલ અન્ય વિનણ+યને
ધ્યાનમાં લીMા પછી એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે ઉપયોગમાં લેવાયેલો
શબ્દસમૂહ "આકારણી કરવામાં આવશે" હશે ત્યારે ન્યાય આપનાર સત્તામંડળ
પાસે કોઈ વિવવેકાવિMકાર રહેશે નહીં.
૬.૬ શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના વિકસ્સામાં સેબીના કાયદા હેઠળ સમાન
જોગવાઈઓ પર વિવચાર કરતી વખતે અને/અથવા અમલમાં મૂકતી વખતે એવું
ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યું છે કે ગુનાટિહત માનસ નાગટિરક કાયદાની જોગવાઈઓના
ઉલ્લંઘન માટે આવશ્યક ઘટક નથી. આ કોટ+ સામેના કેસમાં, ટિટ્રબ્યુનલે ટિહન્દુસ્તાન
સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આપેલા ચુકાદા પર આMાર રાખ્યો હતો. જોકે, આ
અદાલતે ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદા પર આMાર રાખીને
ટિટ્રબ્યુનલે લીMેલા અભિભપ્રાય સાથે એેવું નોંMીને સંમમિત દાખવી ન હતી કે તે
ફોજદારી કે અM+-ફોજદારી કાય+વાહી હતી. આ અદાલતે નોંધ્યું હતું કે, ટિહન્દુસ્તાન
સ્ટીલ વિલમિમટેડ (સુપ્રા) ના કેસમાં લેવાયેલો વિનણ+ય લાગુ નહીં પડે, કારણ કે તે
સેબી કાયદા અને વિનયમો હેઠળ દીવાની જવાબદારીઓ લાદવા સાથે સંબંવિMત છે
અને કથિથત કાયદા હેઠળ કાય+વાહી ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહી નથી. ફકરા
૩૪ અને ૩૫માં નીચે મુજબ નોંM લેવામાં આવી છેઃ
"૩૪. ટિટ્રબ્યુનલે ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ વિવરુદ્ધ ઓટિરસ્સા રાજ્ય
[(૧૯૬૯) ૨ એસ.સી.સી. ૬૨૭: એસઆઇઆર ૧૯૭૦ એસ.સી.
૨૫૩] ના વિનણ+ય પર ખોટી રીતે આMાર રાખ્યો છે કે જે
ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહીઓ સાથે સંબંવિMત છે.ઓટિરસ્સા
વેચાણ કરવેરા કાયદાની કલમ ૨૫ કે જે કથિથત કેસમાં પ્રશ્નમાં
હતી, તેને આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓ માટે છ મટિહના સુMીની
કેદની સજા અને દંડ ફટકાય હતો.કથિથત કેસ વત+માન કેસમાં લાગુ
પડતો નથી, જે સેબી કાયદા અને વિનયમો હેઠળ દીવાની
જવાબદારીઓ લાગુ કરવા સાથે સંબંવિMત છે અને તે
ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહી નથી.
૩૫. અમારાં સુવિવચાટિરત મંતવ્યમાં, કાયદો અને વિનયમો દ્વારા
સૂસિચત બંMારણીય જવાબદારીનું ઉલ્લંઘનને ધ્યાનમાં લેતાની સાથે
જ દંડ ફટકારવામાં આવે છે, અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા
પક્ષોનો ઇરાદો સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે.દીવાની
જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જે કાયદા અને વિનયમોની જોગવાઈઓ
હેઠળ દંડ સ્વરૂપે દંડને આકર્તિર્ષત કરે છે, તે તરત જ દંડની
વસૂલાતને આકર્તિર્ષત કરશે, પછી ભલેને તે હકીકતને ધ્યાનમાં લીMા
વિવના કે દોમિર્ષત ઇરાદાથી વિડફોલ્ટર દ્વારા ઉલ્લંઘન થવું જોઈએ કે
નહીં. અમે એવું પણ ઠરાવ્યું હતું કે, જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા
દૂમિર્ષત માનસની હાજરી સ્થામિપત કરવાની જરૂટિરયાત દશા+વતી
[(૧૯૬૯) ૨ એસ.સી.સી. ૬૨૭: એસઆઇઆર ૧૯૭૦ એસ.સી.
૨૫૩] ના વિનણ+ય પર ખોટી રીતે આMાર રાખ્યો છે કે જે
ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહીઓ સાથે સંબંવિMત છે.ઓટિરસ્સા
વેચાણ કરવેરા કાયદાની કલમ ૨૫ કે જે કથિથત કેસમાં પ્રશ્નમાં
હતી, તેને આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓ માટે છ મટિહના સુMીની
કેદની સજા અને દંડ ફટકાય હતો.કથિથત કેસ વત+માન કેસમાં લાગુ
પડતો નથી, જે સેબી કાયદા અને વિનયમો હેઠળ દીવાની
જવાબદારીઓ લાગુ કરવા સાથે સંબંવિMત છે અને તે
ફોજદારી/અM+-ફોજદારી કાય+વાહી નથી.
૩૫. અમારાં સુવિવચાટિરત મંતવ્યમાં, કાયદો અને વિનયમો દ્વારા
સૂસિચત બંMારણીય જવાબદારીનું ઉલ્લંઘનને ધ્યાનમાં લેતાની સાથે
જ દંડ ફટકારવામાં આવે છે, અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા
પક્ષોનો ઇરાદો સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે.દીવાની
જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જે કાયદા અને વિનયમોની જોગવાઈઓ
હેઠળ દંડ સ્વરૂપે દંડને આકર્તિર્ષત કરે છે, તે તરત જ દંડની
વસૂલાતને આકર્તિર્ષત કરશે, પછી ભલેને તે હકીકતને ધ્યાનમાં લીMા
વિવના કે દોમિર્ષત ઇરાદાથી વિડફોલ્ટર દ્વારા ઉલ્લંઘન થવું જોઈએ કે
નહીં. અમે એવું પણ ઠરાવ્યું હતું કે, જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા
દૂમિર્ષત માનસની હાજરી સ્થામિપત કરવાની જરૂટિરયાત દશા+વતી
નથી, ત્યાં સુMી આ પ્રકારનો ભંગ ઇરાદાપૂવ+ક કરવામાં આવ્યો છે કે
નહીં તેની ખાતરી કરવી સંપૂણ+પણે ભિબનજરૂરી છે.કાયદાની કલમ
૧૫ડી(બી) અને કલમ ૧૫ઈની કાળજીપૂવ+ક સમીક્ષા કયા+ પછી
એવું કંઈ નથી કે જેના માટે આ જોગવાઈઓ હેઠળ દંડ લગાવતા
પહેલા દૂમિર્ષત માનસ સાભિબત કરવાની જરૂર હોય.તેથી એકવાર
ઉલ્લંઘન સ્થામિપત થયા પછી દંડનું પાલન કરવું પડશે."
૬.૭ ગુલજગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (સુપ્રા)ના વિકસ્સામાં, રાજસ્થાન વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૯૪ ની કલમ ૭૮(૨) અને ૭૮(૫) ને ધ્યાનમાં લેતી વખતે, જેમાં
માલસામાનના કબજા અથવા માલસામાનની હેરફેર માટે માલસામાનની જિંકમતના
ત્રીસ ટકા જેટલો દંડ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી, પછી ભલે તે જપ્ત
કરવામાં આવેલ હોય કે ન હોય, પેટા ખંડ (૨) ની ખંડ (એ) ની જોગવાઈઓનું
ઉલ્લંઘન કરીને અથવા ખોટા અથવા બનાવટી દસ્તાવેજો અથવા ઘોર્ષણાપત્રને રજૂ
કરવા માટે, આ અદાલતે પટિરચ્છેદ ૯માં નીચે મુજબ અવલોકન કયુW છે:
૯. દૂમિર્ષત માનસનું અવિસ્તત્વ એ ગુનાનું આવશ્યક ઘટક છે.જોકે આ
અથ+ઘટનનો વિનયમ છે.જો કોમન લૉ અને સ્ટેચ્યુ લૉ વચ્ચે વિવરોMાભાસ
હોય તો કોમન લૉ સાથે સુસંગત કાયદાનો અથ+ લગાવવો પડે છે.જોકે, જો કાયદામાંથી એ સ્પષ્ટ હોય કે તે સામાન્ય કાયદાનો માગ+ બદલવાનો
ઇરાદો Mરાવે છે, તો તે સરળ અથ+નો સ્વીકાર કરવો જોઈએ. મેન્સ
નહીં તેની ખાતરી કરવી સંપૂણ+પણે ભિબનજરૂરી છે.કાયદાની કલમ
૧૫ડી(બી) અને કલમ ૧૫ઈની કાળજીપૂવ+ક સમીક્ષા કયા+ પછી
એવું કંઈ નથી કે જેના માટે આ જોગવાઈઓ હેઠળ દંડ લગાવતા
પહેલા દૂમિર્ષત માનસ સાભિબત કરવાની જરૂર હોય.તેથી એકવાર
ઉલ્લંઘન સ્થામિપત થયા પછી દંડનું પાલન કરવું પડશે."
૬.૭ ગુલજગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (સુપ્રા)ના વિકસ્સામાં, રાજસ્થાન વેચાણ કરવેરા અવિMવિનયમ, ૧૯૯૪ ની કલમ ૭૮(૨) અને ૭૮(૫) ને ધ્યાનમાં લેતી વખતે, જેમાં
માલસામાનના કબજા અથવા માલસામાનની હેરફેર માટે માલસામાનની જિંકમતના
ત્રીસ ટકા જેટલો દંડ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી, પછી ભલે તે જપ્ત
કરવામાં આવેલ હોય કે ન હોય, પેટા ખંડ (૨) ની ખંડ (એ) ની જોગવાઈઓનું
ઉલ્લંઘન કરીને અથવા ખોટા અથવા બનાવટી દસ્તાવેજો અથવા ઘોર્ષણાપત્રને રજૂ
કરવા માટે, આ અદાલતે પટિરચ્છેદ ૯માં નીચે મુજબ અવલોકન કયુW છે:
૯. દૂમિર્ષત માનસનું અવિસ્તત્વ એ ગુનાનું આવશ્યક ઘટક છે.જોકે આ
અથ+ઘટનનો વિનયમ છે.જો કોમન લૉ અને સ્ટેચ્યુ લૉ વચ્ચે વિવરોMાભાસ
હોય તો કોમન લૉ સાથે સુસંગત કાયદાનો અથ+ લગાવવો પડે છે.જોકે, જો કાયદામાંથી એ સ્પષ્ટ હોય કે તે સામાન્ય કાયદાનો માગ+ બદલવાનો
ઇરાદો Mરાવે છે, તો તે સરળ અથ+નો સ્વીકાર કરવો જોઈએ. મેન્સ
રીયાનું અવિસ્તત્વ દરેક ગુનાઓમાં આવશ્યક ઘટક છે, પરંતુ તે Mારણાને
કાયદાના શબ્દોથી દૂર કરવામાં આવે છે, જે ગુનો બનાવે છે અથવા તે
જે વિવર્ષય સાથે વ્યવહાર કરે છે.કરવેરાના અપરાM માટે લાદવામાં
આવતો દંડ એક દીવાની જવાબદારી છે, જે સુMારાત્મક અને
બળજબરીપૂણ+ સ્વરૂપમાં છે અને તે ગુના માટેના દંડથી અલગ છે.
તે પછી, શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદાનું પાલન કયા+ પછી, આ અદાલતે નોંધ્યું હતું કે મેન્સ રીયા દીવાની અવિMવિનયમની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે
આવશ્યક ઘટક નથી.વMુમાં એવું પણ જોવા મળ્યું છે કે દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જેના
માટે કાયદા હેઠળ દંડ ભરવો પડે છે, તે ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા કોઇપણ દોમિર્ષત ઈરાદા સાથે
ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હોય કે નહીં તે હકીકત ધ્યાનમાં લીMા વગર તાત્કાવિલક દંડ
ફટકારવામાં આવશે.ફકરા નંબર ૩૦માં, નીચે મુજબ નોંMવામાં અને ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે :
૩૦. ચેરમેન, સેબી વિવ. શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ [(૨૦૦૬) ૫
એસ.સી.સી. ૩૬૧]માં આ અદાલતે એવા તથ્યો શોMી કાઢ્યા હતા કે
મ્યુચ્યુઅલ ફંડોએ સેબી (મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ) વિનયમો, ૧૯૯૬નું ઉલ્લંઘન
કયુW છે.કથિથત વિનયમો અંતગ+ત મ્યુચ્યુઅલ ફંડના પ્રાયોજક સાથે
સંકળાયેલા કોઈ પણ દલાલ દ્વારા ચોક્કસ મયા+દાથી વMારે શેરની
ખરીદી અથવા વેચાણ કરવા પર પ્રમિતબંM મૂકવામાં આવ્યો હતો.આ
સંદભ+માં આ અદાલતની ખંડપીઠે ઠરાવ્યું હતું કે મેન્સ રીયા દીવાની
કાયદાના શબ્દોથી દૂર કરવામાં આવે છે, જે ગુનો બનાવે છે અથવા તે
જે વિવર્ષય સાથે વ્યવહાર કરે છે.કરવેરાના અપરાM માટે લાદવામાં
આવતો દંડ એક દીવાની જવાબદારી છે, જે સુMારાત્મક અને
બળજબરીપૂણ+ સ્વરૂપમાં છે અને તે ગુના માટેના દંડથી અલગ છે.
તે પછી, શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદાનું પાલન કયા+ પછી, આ અદાલતે નોંધ્યું હતું કે મેન્સ રીયા દીવાની અવિMવિનયમની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે
આવશ્યક ઘટક નથી.વMુમાં એવું પણ જોવા મળ્યું છે કે દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જેના
માટે કાયદા હેઠળ દંડ ભરવો પડે છે, તે ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા કોઇપણ દોમિર્ષત ઈરાદા સાથે
ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હોય કે નહીં તે હકીકત ધ્યાનમાં લીMા વગર તાત્કાવિલક દંડ
ફટકારવામાં આવશે.ફકરા નંબર ૩૦માં, નીચે મુજબ નોંMવામાં અને ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે :
૩૦. ચેરમેન, સેબી વિવ. શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ [(૨૦૦૬) ૫
એસ.સી.સી. ૩૬૧]માં આ અદાલતે એવા તથ્યો શોMી કાઢ્યા હતા કે
મ્યુચ્યુઅલ ફંડોએ સેબી (મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ) વિનયમો, ૧૯૯૬નું ઉલ્લંઘન
કયુW છે.કથિથત વિનયમો અંતગ+ત મ્યુચ્યુઅલ ફંડના પ્રાયોજક સાથે
સંકળાયેલા કોઈ પણ દલાલ દ્વારા ચોક્કસ મયા+દાથી વMારે શેરની
ખરીદી અથવા વેચાણ કરવા પર પ્રમિતબંM મૂકવામાં આવ્યો હતો.આ
સંદભ+માં આ અદાલતની ખંડપીઠે ઠરાવ્યું હતું કે મેન્સ રીયા દીવાની
અવિMવિનયમની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે આવશ્યક ઘટક
નથી.દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જેના માટે કાયદા હેઠળ દંડ
ભરવો પડે છે, તે ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા કોઇપણ દોમિર્ષત ઈરાદા સાથે
ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હોય કે નહીં તે હકીકત ધ્યાનમાં લીMા વગર
તાત્કાવિલક દંડ ફટકારવામાં આવશે.વMુમાં એવું પણ ઠરાવવામાં આવ્યું
હતું કે જ્યાં સુMી જોગવાઈની ભાર્ષા મેન્સ રીયાને સ્થામિપત કરવાની
જરૂટિરયાત Mરાવતી નથી, ત્યાં સુMી સામાન્ય રીતે કાયદાનું પાલન
કરવામાં વિડફોલ્ટ/ઉલ્લંઘન પુરવાર કરવું પૂરતું છે.વત+માન કેસમાં પણ
કાયદામાં સુનાવણી માટે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.આમ છતાં, આ
સુનાવણી માત્ર એ જાણવાની છે કે કરદાતાએ કલમ ૭૮(૨) નું
ઉલ્લંઘન કયુW છે કે નહીં અને કરચોરી શોMવા માટે નથી કે જે કામગીરી
ચેક-પોસ્ટ પરના અવિMકારીને નહીં પરંતુ આકારણીની કાય+વાહીમાં
એ.ઓ.ને સોંપવામાં આવી છે. આ સંજોગોમાં અમારુ
ં માનવું છે કે કલમ
૭૮(૫) હેઠળ દંડ ફટકારવાની બાબતમાં મેન્સ રીયા આવશ્યક ઘટક
નથી.
૬.૮ કોવિમ્પટિટશન કમિમશન ઓફ ઈવિન્ડયા(સુપ્રા) ના વિકસ્સામાં, સ્પMા+ અવિMવિનયમ, ૨૦૦૨ ની કલમ ૪૩-એ ને ધ્યાનમાં લેતી વખતે, જે દંડની જોગવાઈ કરે છે, ફકરા
નંબર ૩૪ થી ૩૭ માં નીચે મુજબ જોવા મળે છે:
નથી.દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જેના માટે કાયદા હેઠળ દંડ
ભરવો પડે છે, તે ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા કોઇપણ દોમિર્ષત ઈરાદા સાથે
ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હોય કે નહીં તે હકીકત ધ્યાનમાં લીMા વગર
તાત્કાવિલક દંડ ફટકારવામાં આવશે.વMુમાં એવું પણ ઠરાવવામાં આવ્યું
હતું કે જ્યાં સુMી જોગવાઈની ભાર્ષા મેન્સ રીયાને સ્થામિપત કરવાની
જરૂટિરયાત Mરાવતી નથી, ત્યાં સુMી સામાન્ય રીતે કાયદાનું પાલન
કરવામાં વિડફોલ્ટ/ઉલ્લંઘન પુરવાર કરવું પૂરતું છે.વત+માન કેસમાં પણ
કાયદામાં સુનાવણી માટે જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.આમ છતાં, આ
સુનાવણી માત્ર એ જાણવાની છે કે કરદાતાએ કલમ ૭૮(૨) નું
ઉલ્લંઘન કયુW છે કે નહીં અને કરચોરી શોMવા માટે નથી કે જે કામગીરી
ચેક-પોસ્ટ પરના અવિMકારીને નહીં પરંતુ આકારણીની કાય+વાહીમાં
એ.ઓ.ને સોંપવામાં આવી છે. આ સંજોગોમાં અમારુ
ં માનવું છે કે કલમ
૭૮(૫) હેઠળ દંડ ફટકારવાની બાબતમાં મેન્સ રીયા આવશ્યક ઘટક
નથી.
૬.૮ કોવિમ્પટિટશન કમિમશન ઓફ ઈવિન્ડયા(સુપ્રા) ના વિકસ્સામાં, સ્પMા+ અવિMવિનયમ, ૨૦૦૨ ની કલમ ૪૩-એ ને ધ્યાનમાં લેતી વખતે, જે દંડની જોગવાઈ કરે છે, ફકરા
નંબર ૩૪ થી ૩૭ માં નીચે મુજબ જોવા મળે છે:
" ૩૪. જો અંમિતમ ઉદ્દેશ્ય પરીક્ષણ લાગુ કરવામાં આવે, તો તે સ્પષ્ટ છે
કે બજાર ખરીદીઓ તૈયાર કરવામાં આવેલી યોજનાને ધ્યાનમાં રાખીને
કરવામાં આવી હતી.આ રીતે કાયદામાં પછીનો ફેરફાર પણ વ્યવહારના
સારાંશને ધ્યાનમાં રાખીને સામાવાળાઓના બચાવમાં આવ્યો ન હતો.
બજાર ખરીદીઓ એ જ સંયોજનના વ્યવહારનો ભાગ હતી.
૩૫. છેલ્લે, આ રજૂઆતમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, સામાવાળા
તરફથી કોઈ ગેરરીમિત કરવામાં આવી નથી કારણ કે આ પ્રકારનો દંડ
લાદવામાં આવ્યો ન હતો.અમે આ રજૂઆતને સ્વીકારવામાં અસમથ+
છીએ.ગુનાટિહત અને અM+ ગુનાટિહત જવાબદારીના કેસમાં મેન્સ ટિરયા
મહત્વનું બની જાય છે.કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડની જોગવાઈઓ લાગુ
કરવા માટે, દીવાની કાયદાની બંMારણીય જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન થાય
તો કાય+વાહી દુભા+વનાપૂણ+ ન હોઈ શકે, તેના ઉલ્લંઘન પર સરળતાથી
દંડ ફટકારવામાં આવે.દંડ લાદવાની પરવાનગી હતી અને તે યોગ્ય રીતે
લાદવામાં આવી હતી.કલમ ૪૩એ હેઠળ મેન્સ રીયાની અથવા દંડ
વસૂલવા માટે એક આવશ્યક તત્વ તરીકે ઈરાદાપૂવ+ક ઉલ્લંઘનની કોઈ
આવશ્યકતા નહોતી.અવિMવિનયમની કલમ ૪૩એ દંડ લાદવાના હેતુ માટે
"વિનષ્ફળતા ઇરાદાપૂવ+કની અથવા ખરાબ હોવી જોઈએ" અભિભવ્યવિક્તનો
ઉપયોગ કરતી નથી.આ જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન દંડનીય છે અને ઉલ્લંઘનના
સ્વરૂપને ધ્યાનમાં રાખીને દંડ ફટકારવા માટે મુક્ત છે.
કે બજાર ખરીદીઓ તૈયાર કરવામાં આવેલી યોજનાને ધ્યાનમાં રાખીને
કરવામાં આવી હતી.આ રીતે કાયદામાં પછીનો ફેરફાર પણ વ્યવહારના
સારાંશને ધ્યાનમાં રાખીને સામાવાળાઓના બચાવમાં આવ્યો ન હતો.
બજાર ખરીદીઓ એ જ સંયોજનના વ્યવહારનો ભાગ હતી.
૩૫. છેલ્લે, આ રજૂઆતમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, સામાવાળા
તરફથી કોઈ ગેરરીમિત કરવામાં આવી નથી કારણ કે આ પ્રકારનો દંડ
લાદવામાં આવ્યો ન હતો.અમે આ રજૂઆતને સ્વીકારવામાં અસમથ+
છીએ.ગુનાટિહત અને અM+ ગુનાટિહત જવાબદારીના કેસમાં મેન્સ ટિરયા
મહત્વનું બની જાય છે.કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડની જોગવાઈઓ લાગુ
કરવા માટે, દીવાની કાયદાની બંMારણીય જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન થાય
તો કાય+વાહી દુભા+વનાપૂણ+ ન હોઈ શકે, તેના ઉલ્લંઘન પર સરળતાથી
દંડ ફટકારવામાં આવે.દંડ લાદવાની પરવાનગી હતી અને તે યોગ્ય રીતે
લાદવામાં આવી હતી.કલમ ૪૩એ હેઠળ મેન્સ રીયાની અથવા દંડ
વસૂલવા માટે એક આવશ્યક તત્વ તરીકે ઈરાદાપૂવ+ક ઉલ્લંઘનની કોઈ
આવશ્યકતા નહોતી.અવિMવિનયમની કલમ ૪૩એ દંડ લાદવાના હેતુ માટે
"વિનષ્ફળતા ઇરાદાપૂવ+કની અથવા ખરાબ હોવી જોઈએ" અભિભવ્યવિક્તનો
ઉપયોગ કરતી નથી.આ જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન દંડનીય છે અને ઉલ્લંઘનના
સ્વરૂપને ધ્યાનમાં રાખીને દંડ ફટકારવા માટે મુક્ત છે.
૩૬. સેબી વિવ. શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ [સેબી વિવ. શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ
ફંડ, (૨૦૦૬) ૫ એસ.સી.સી. ૩૬૧]માં, દીવાની જવાબદારીનું
પાલન કરવામાં વિનષ્ફળતા પર દંડ લાદવાના સંબંMમાં આ અદાલતે આ
રીતે વિનMા+ટિરત કયુW છે (એસ.સી.સી. પી.પી. ૩૭૧ અને ૩૭૬, ફકરા
નંબર ૨૯ અને ૩૫)
"૨૯. .....અમારા મતે, દીવાની અવિMવિનયમની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન
માટે મેન્સ રીયા આવશ્યક ઘટક નથી.અમારી દ્રષ્ટિષ્ટએ, અવિMવિનયમમાં
સૂસિચત બંMારણીય જવાબદારીઓનું ઉલ્લંઘનને ધ્યાનમાં લેતાની સાથે
જ દંડ ફટકારવામાં આવે છે, અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા
પક્ષોનો ઇરાદો સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે. બીજા શબ્દોમાં
કહીએ તો દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જે અવિMવિનયમની
જોગવાઈઓ હેઠળ દંડને આકર્તિર્ષત કરે છે, તે તરત જ દંડની વસૂલાતને
આકર્તિર્ષત કરશે, પછી ભલેને તે હકીકતને ધ્યાનમાં લીMા વિવના કે
દોમિર્ષત ઇરાદાથી ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા ઉલ્લંઘન થયું હતું કે નહીં.આ ઉપરાંત
જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા મેન્સ રીયાના તત્વને સ્થામિપત કરવાની
જરૂટિરયાત ન દશા+વે છે, ત્યાં સુMી સામાન્ય રીતે તે પુરવાર કરવું પૂરતું
છે કે કાયદાનું પાલન કરવામાં ભૂલ થઈ છે.....દંડ નું પાલન કરવું પડશે
અને માત્ર દંડની માત્રા વિવવેકાMીન છે.
* * *
ફંડ, (૨૦૦૬) ૫ એસ.સી.સી. ૩૬૧]માં, દીવાની જવાબદારીનું
પાલન કરવામાં વિનષ્ફળતા પર દંડ લાદવાના સંબંMમાં આ અદાલતે આ
રીતે વિનMા+ટિરત કયુW છે (એસ.સી.સી. પી.પી. ૩૭૧ અને ૩૭૬, ફકરા
નંબર ૨૯ અને ૩૫)
"૨૯. .....અમારા મતે, દીવાની અવિMવિનયમની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન
માટે મેન્સ રીયા આવશ્યક ઘટક નથી.અમારી દ્રષ્ટિષ્ટએ, અવિMવિનયમમાં
સૂસિચત બંMારણીય જવાબદારીઓનું ઉલ્લંઘનને ધ્યાનમાં લેતાની સાથે
જ દંડ ફટકારવામાં આવે છે, અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા
પક્ષોનો ઇરાદો સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે. બીજા શબ્દોમાં
કહીએ તો દીવાની જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન કે જે અવિMવિનયમની
જોગવાઈઓ હેઠળ દંડને આકર્તિર્ષત કરે છે, તે તરત જ દંડની વસૂલાતને
આકર્તિર્ષત કરશે, પછી ભલેને તે હકીકતને ધ્યાનમાં લીMા વિવના કે
દોમિર્ષત ઇરાદાથી ઉલ્લંઘનકતા+ દ્વારા ઉલ્લંઘન થયું હતું કે નહીં.આ ઉપરાંત
જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા મેન્સ રીયાના તત્વને સ્થામિપત કરવાની
જરૂટિરયાત ન દશા+વે છે, ત્યાં સુMી સામાન્ય રીતે તે પુરવાર કરવું પૂરતું
છે કે કાયદાનું પાલન કરવામાં ભૂલ થઈ છે.....દંડ નું પાલન કરવું પડશે
અને માત્ર દંડની માત્રા વિવવેકાMીન છે.
* * *
૩૫. અમારાં સુવિવચાટિરત મંતવ્યમાં, કાયદો અને વિનયમો દ્વારા સૂસિચત
બંMારણીય જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન થાય એટલે તરત જ દંડ ફટકારવામાં
આવે છે અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા પક્ષોનો ઇરાદો
સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે.... અમે વMુમાં એવું પણ ઠરાવીએ
છીએ કે જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા મેન્સ રીયાની હાજરી સ્થામિપત
કરવાની જરૂટિરયાત દશા+વતી નથી, ત્યાં સુMી આ પ્રકારનો ભંગ
ઇરાદાપૂવ+ક કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તેની ખાતરી કરવી સંપૂણ+પણે
ભિબનજરૂરી છે.કાયદાની કલમ ૧૫ડી(બી) અને કલમ ૧૫ઈની
કાળજીપૂવ+ક સમીક્ષા કયા+ પછી એવું કંઈ નથી કે જેના માટે આ
જોગવાઈઓ હેઠળ દંડ લગાવતા પહેલા મેન્સ રીયા સાભિબત કરવાની
જરૂર હોય.તેથી એકવાર ઉલ્લંઘન સ્થામિપત થયા પછી દંડનું પાલન કરવું
પડશે."
૩૭. કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડ લાદવો એ દીવાની જવાબદારીના ઉલ્લંઘનને
કારણે છે અને આ કાય+વાહીઓ ફોજદારી કે અM+-ફોજદારી નથી; દંડનું
પાલન કરવું પડશે. કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડની માત્રાના સંબંMમાં માત્ર
વિવવેકાવિMકાર છે.
૬.૯ ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ ની કલમ ૪૫(૬) અને કલમ
૪૭(૪એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલી જોગવાઈ અને દંડ અને વ્યાજ પર વિવચાર કરતી
વખતે, ટિરવિદ્ધ સિસવિદ્ધ ગ્લુકો બાયોલ્સ વિલમિમટેડ(સુપ્રા) અને ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ
બંMારણીય જવાબદારીનું ઉલ્લંઘન થાય એટલે તરત જ દંડ ફટકારવામાં
આવે છે અને તેથી આ પ્રકારનું ઉલ્લંઘન કરનારા પક્ષોનો ઇરાદો
સંપૂણ+પણે અપ્રસ્તુત બની જાય છે.... અમે વMુમાં એવું પણ ઠરાવીએ
છીએ કે જ્યાં સુMી કાયદાની ભાર્ષા મેન્સ રીયાની હાજરી સ્થામિપત
કરવાની જરૂટિરયાત દશા+વતી નથી, ત્યાં સુMી આ પ્રકારનો ભંગ
ઇરાદાપૂવ+ક કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તેની ખાતરી કરવી સંપૂણ+પણે
ભિબનજરૂરી છે.કાયદાની કલમ ૧૫ડી(બી) અને કલમ ૧૫ઈની
કાળજીપૂવ+ક સમીક્ષા કયા+ પછી એવું કંઈ નથી કે જેના માટે આ
જોગવાઈઓ હેઠળ દંડ લગાવતા પહેલા મેન્સ રીયા સાભિબત કરવાની
જરૂર હોય.તેથી એકવાર ઉલ્લંઘન સ્થામિપત થયા પછી દંડનું પાલન કરવું
પડશે."
૩૭. કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડ લાદવો એ દીવાની જવાબદારીના ઉલ્લંઘનને
કારણે છે અને આ કાય+વાહીઓ ફોજદારી કે અM+-ફોજદારી નથી; દંડનું
પાલન કરવું પડશે. કલમ ૪૩એ હેઠળ દંડની માત્રાના સંબંMમાં માત્ર
વિવવેકાવિMકાર છે.
૬.૯ ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ ની કલમ ૪૫(૬) અને કલમ
૪૭(૪એ) હેઠળ લાદવામાં આવેલી જોગવાઈ અને દંડ અને વ્યાજ પર વિવચાર કરતી
વખતે, ટિરવિદ્ધ સિસવિદ્ધ ગ્લુકો બાયોલ્સ વિલમિમટેડ(સુપ્રા) અને ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ
કોપ રેશન વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના વિકસ્સાઓમાં સતત અભિભપ્રાય આપ્યો છે કે
અવિMવિનયમની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ કાયદેસર અને ફરવિજયાત
દંડ છે અને કરદાતાના તરફથી કોઈ મેન્સ રેયાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી.ઉપરોક્ત
વિનણ+યોમાં એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે અને ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ ની કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) હેઠળ આવતી ઘટનાઓ પર
દંડ આપમેળે જ લાદવામાં આવે છે.
૬.૧૦ આસxલર મિમત્તલ વિનપ્પોન સ્ટીલ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં તાજેતરમાં
લેવાયેલા વિનણ+યમાં, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની જોગવાઈને ધ્યાને લેતા, પટિરચ્છેદ ૨૩ અને ૨૩.૧ માં નીચે મુજબ ઠરાવવામાં આવ્યું છે.
"૨૩. હવે, જ્યાં સુMી દંડની વસૂલાતનો સંબંM છે, ત્યાં સુMી નોંMનીય
છે કે દંડ કલમ ૪૫ હેઠળ લેવામાં આવે છે અને આવો દંડ અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) અને (૬) હેઠળ લેવામાં આવે છે
અને આ દંડ આકારેલ ખરીદી કરવેરા પર લેવામાં આવે છે.તેમાં જોગવાઈ
કરવામાં આવી છે કે, જો ચુકવવામાં આવેલા કરવેરા અને
લેવયોગ્ય/આકારવામાં આવેલા કરવેરાનો તફાવત ૨૫ ટકાથી વMારે
હોય, તો તે વિકસ્સામાં, વેપારી આ રીતે આકારવામાં આવેલી
રકમ/પુનઃઆકારવામાં આવેલી રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ
વચ્ચેના તફાવતની મયા+દામાં કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો
અવિMવિનયમની કલમ ૪૫(૬) હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ કાયદેસર અને ફરવિજયાત
દંડ છે અને કરદાતાના તરફથી કોઈ મેન્સ રેયાનો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી.ઉપરોક્ત
વિનણ+યોમાં એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે અને ઠરાવવામાં આવ્યું છે કે, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ ની કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) હેઠળ આવતી ઘટનાઓ પર
દંડ આપમેળે જ લાદવામાં આવે છે.
૬.૧૦ આસxલર મિમત્તલ વિનપ્પોન સ્ટીલ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં તાજેતરમાં
લેવાયેલા વિનણ+યમાં, અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની જોગવાઈને ધ્યાને લેતા, પટિરચ્છેદ ૨૩ અને ૨૩.૧ માં નીચે મુજબ ઠરાવવામાં આવ્યું છે.
"૨૩. હવે, જ્યાં સુMી દંડની વસૂલાતનો સંબંM છે, ત્યાં સુMી નોંMનીય
છે કે દંડ કલમ ૪૫ હેઠળ લેવામાં આવે છે અને આવો દંડ અવિMવિનયમ, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૫) અને (૬) હેઠળ લેવામાં આવે છે
અને આ દંડ આકારેલ ખરીદી કરવેરા પર લેવામાં આવે છે.તેમાં જોગવાઈ
કરવામાં આવી છે કે, જો ચુકવવામાં આવેલા કરવેરા અને
લેવયોગ્ય/આકારવામાં આવેલા કરવેરાનો તફાવત ૨૫ ટકાથી વMારે
હોય, તો તે વિકસ્સામાં, વેપારી આ રીતે આકારવામાં આવેલી
રકમ/પુનઃઆકારવામાં આવેલી રકમ અને ચૂકવવામાં આવેલી રકમ
વચ્ચેના તફાવતની મયા+દામાં કરવેરાની ચૂકવણી કરવામાં વિનષ્ફળ ગયો
હોવાનું માનવામાં આવશે અને તે વિકસ્સામાં, પેટાકલમ (૫) મુજબ, આવા વેપારી પર તફાવતના દોઢ ગણા સુMીનો દંડ વસૂલવામાં આવશે.
તેથી પચ્ચીસ ટકાથી વMારે તફાવત હોય તો ઉપરોક્ત મયા+દા સુMીનો
દંડ વસૂલવામાં આવશે. આ મુવિક્તના ખોટા દાવાનો આ એક સ્પષ્ટ કેસ
છે કારણ કે મુવિક્ત આપવામાં આવેલી ચીજવસ્તુઓને ત્રીજી વ્યવિક્તને
હસ્તાંતટિરત કરવામાં આવી હતી અને તેનો ઉપયોગ અયોગ્ય ઉદ્યોગમાં
કરવામાં આવ્યો હતો. આ જાણી જોઈને ઉલ્લંઘન અને ખોટું કરવાનો કેસ
છે.
૨૩.૧ હાલના વિકસ્સામાં, ચૂકવવામાં આવેલા કુલ કર અને ખરીદી કરવેરા
વચ્ચેનો તફાવત ૨૫ ટકાથી વMુ હોવાથી, સામાવાળા કલમ ૪૫ની
પેટાકલમ (૫) મુજબ કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં
આવે છે અને તેથી દોઢ ગણો દંડ ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.કલમ
૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં ઉપયોગમાં લેવાયેલા શબ્દો છે કે, ‘આવા
વેપારી પર તફાવતના દોઢ ગણો દંડ વસૂલવામાં આવશે."ઉપર જણાવ્યા
અનુસાર, હાલનાં કેસમાં, સામાવાળા એસ્સાર સ્ટીલ દ્વારા અપનાવવામાં
આવેલી પદ્ધમિત દંડની જોગવાઈ Mરાવે છે.કાચો માલ તેમના
માલસામાનના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાની જરૂર હતી, પરંતુ પાત્ર
એકમ તરીકે મુવિક્ત મેળવ્યા પછી, પોતાને માટે તેનો ઉપયોગ કરવાને
બદલે, ESL દ્વારા કાચા માલનું વેચાણ અયોગ્ય એકમ EPL ને કરવામાં
આવ્યું હતું, જેમણે તેનો ઉપયોગ વીજળીનું ઉત્પાદન કરતી પોતાની
તેથી પચ્ચીસ ટકાથી વMારે તફાવત હોય તો ઉપરોક્ત મયા+દા સુMીનો
દંડ વસૂલવામાં આવશે. આ મુવિક્તના ખોટા દાવાનો આ એક સ્પષ્ટ કેસ
છે કારણ કે મુવિક્ત આપવામાં આવેલી ચીજવસ્તુઓને ત્રીજી વ્યવિક્તને
હસ્તાંતટિરત કરવામાં આવી હતી અને તેનો ઉપયોગ અયોગ્ય ઉદ્યોગમાં
કરવામાં આવ્યો હતો. આ જાણી જોઈને ઉલ્લંઘન અને ખોટું કરવાનો કેસ
છે.
૨૩.૧ હાલના વિકસ્સામાં, ચૂકવવામાં આવેલા કુલ કર અને ખરીદી કરવેરા
વચ્ચેનો તફાવત ૨૫ ટકાથી વMુ હોવાથી, સામાવાળા કલમ ૪૫ની
પેટાકલમ (૫) મુજબ કરવેરો ભરવામાં વિનષ્ફળ ગયો હોવાનું માનવામાં
આવે છે અને તેથી દોઢ ગણો દંડ ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.કલમ
૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં ઉપયોગમાં લેવાયેલા શબ્દો છે કે, ‘આવા
વેપારી પર તફાવતના દોઢ ગણો દંડ વસૂલવામાં આવશે."ઉપર જણાવ્યા
અનુસાર, હાલનાં કેસમાં, સામાવાળા એસ્સાર સ્ટીલ દ્વારા અપનાવવામાં
આવેલી પદ્ધમિત દંડની જોગવાઈ Mરાવે છે.કાચો માલ તેમના
માલસામાનના ઉત્પાદન માટે ઉપયોગમાં લેવાની જરૂર હતી, પરંતુ પાત્ર
એકમ તરીકે મુવિક્ત મેળવ્યા પછી, પોતાને માટે તેનો ઉપયોગ કરવાને
બદલે, ESL દ્વારા કાચા માલનું વેચાણ અયોગ્ય એકમ EPL ને કરવામાં
આવ્યું હતું, જેમણે તેનો ઉપયોગ વીજળીનું ઉત્પાદન કરતી પોતાની
ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદન માટે કય હતો, જે ફરીથી પાવર પચxઝ
એગ્રીમેન્ટ અંતગ+ત ESL ને વેચવામાં આવ્યો હતો.
૬.૧૧ બીજી રીતે પણ કલમ ૪૫(૬) માં ઉપયોગમાં લેવાયેલો શબ્દ 'લેવાશે'. વિડલર
કરવેરાનાં તફાવતની દોઢ ગણી (x ૧.૫) પેનલ્ટી ભરવા માટે જવાબદાર રહેશે, જે
કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટા કલમ(૫) માં ઉલ્લેસિખત છે. કલમ ૪૫માં
ઉપયોગમાં લેવાયેલી ભાર્ષા સચોટ, સરળ અને સ્પષ્ટ છે. વિવMાનસભાનો ઇરાદો
બહુજ સ્પષ્ટ અને અસંટિદગ્M છે કે જ્યારે કલમ ૪૫ (૫) માં જણાવ્યા અનુસાર કોઈ
પણ આકવિસ્મક ઘટના બને છે, ત્યારે કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં જણાવ્યા
અનુસાર દંડ લાદવામાં આવશે. સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ ૧૧(એસી)મા
ગુનાહીત માનસ જેવો કોઈ અન્ય શબ્દ અને/અથવા આકારણી અવિMકારીની
સંતુષ્ટિષ્ટ અને/અથવા અન્ય ભાર્ષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. કાયદાનો
પ્રસ્થાપીત સિસધ્Mાંત છે કે કાયદામાં ઉપયોગમાં લેવાતી ભાર્ષા એ કાયદાકીય હેતુનું
વિનMા+રક પટિરબળ છે. કાયદાની સ્થામિપત વિસ્થમિત અનુસાર, મુખ્યત્વે લખેલ
ભાર્ષામાંથી જ વિવMાનમંડળનો ઇરાદો એકમિત્રત કરવાનો છે, જેનો અથ+ એ છે કે જે
કહેવામાં આવ્યું છે તેના પર ધ્યાન આપવું જોઈએ અને જે કહેવામાં આવ્યું નથી
તેના પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. અદાલતો Mારાસભાના કાયદાની ખામીયુક્ત
વાણીને મદદ કરી શકે નહીં, તેઓ તેમાં ઉમેરી શકે નહીં અથવા સુMારો કરી શકે
નહીં, અને તેમાં બાકી રહેલી ખામીઓને અથ+ઘટન દ્વારા દૂર કરી શકે છે.
એગ્રીમેન્ટ અંતગ+ત ESL ને વેચવામાં આવ્યો હતો.
૬.૧૧ બીજી રીતે પણ કલમ ૪૫(૬) માં ઉપયોગમાં લેવાયેલો શબ્દ 'લેવાશે'. વિડલર
કરવેરાનાં તફાવતની દોઢ ગણી (x ૧.૫) પેનલ્ટી ભરવા માટે જવાબદાર રહેશે, જે
કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ની પેટા કલમ(૫) માં ઉલ્લેસિખત છે. કલમ ૪૫માં
ઉપયોગમાં લેવાયેલી ભાર્ષા સચોટ, સરળ અને સ્પષ્ટ છે. વિવMાનસભાનો ઇરાદો
બહુજ સ્પષ્ટ અને અસંટિદગ્M છે કે જ્યારે કલમ ૪૫ (૫) માં જણાવ્યા અનુસાર કોઈ
પણ આકવિસ્મક ઘટના બને છે, ત્યારે કલમ ૪૫ની પેટાકલમ (૬) માં જણાવ્યા
અનુસાર દંડ લાદવામાં આવશે. સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ ૧૧(એસી)મા
ગુનાહીત માનસ જેવો કોઈ અન્ય શબ્દ અને/અથવા આકારણી અવિMકારીની
સંતુષ્ટિષ્ટ અને/અથવા અન્ય ભાર્ષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. કાયદાનો
પ્રસ્થાપીત સિસધ્Mાંત છે કે કાયદામાં ઉપયોગમાં લેવાતી ભાર્ષા એ કાયદાકીય હેતુનું
વિનMા+રક પટિરબળ છે. કાયદાની સ્થામિપત વિસ્થમિત અનુસાર, મુખ્યત્વે લખેલ
ભાર્ષામાંથી જ વિવMાનમંડળનો ઇરાદો એકમિત્રત કરવાનો છે, જેનો અથ+ એ છે કે જે
કહેવામાં આવ્યું છે તેના પર ધ્યાન આપવું જોઈએ અને જે કહેવામાં આવ્યું નથી
તેના પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. અદાલતો Mારાસભાના કાયદાની ખામીયુક્ત
વાણીને મદદ કરી શકે નહીં, તેઓ તેમાં ઉમેરી શકે નહીં અથવા સુMારો કરી શકે
નહીં, અને તેમાં બાકી રહેલી ખામીઓને અથ+ઘટન દ્વારા દૂર કરી શકે છે.
૬.૧૨ આ સંજોગોમાં ૧૯૬૯ ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ના કડક અથ+ઘટન
પર એક જ વિનષ્કર્ષ+ નીકળશે કે કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ અને ૪૭ (૪એ)
હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ અને વ્યાજ બંMારણીય અને ફરવિજયાત છે અને
૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬) અને કલમ-૪૭ માં ઉલ્લેખ કયા+ સિસવાય દંડ
અને વ્યાજ લેવાનો કે ન લેવાનો કમિમશનર/આકારણી અવિMકારીની પાસે કોઈ
વિવવેકાવિMકાર નથી. આ બાબત ધ્યાનમાં રાખવાની જરૂર નથી કે આ પ્રકારનું
અથ+ઘટન ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને ૪૭ ને તે સમયગાળો અને તેમાં
વપરાતી ભાર્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું છે.
૬.૧૩ જ્યાં સુMી પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલર તરફથી હાજર થયેલા વિવદ્વાન વકીલે લીMેલા
વિનણ+યોનો સંબંM છે, જેમાં ઉપર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, તેમાંથી કોઈ પણ
વિનણ+ય ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ સાથે સંબંવિMત કેસની
હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં. પ્રમિતવાદી તરફથી લેવામાં આવેલા વિનણ+યોમાં
વિવચારણામાં લેવામાં આવેલા સંબંવિMત જોગવાઈઓના શબ્દો/ભાર્ષા ૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭માં ઉપયોગમાં લેવામાં આવેલી ભાર્ષાથી તદ્દન
અલગ છે. Mમxન્દ્ર ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસસ+(સુપ્રા)ના કેસમાં આ કોટ+ સેન્ટ્રલ
એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ ૧૧(એસી) પર વિવચાર કરી રહી હતી. આ બાબતને
ધ્યાનમાં રાખીને ગુનાહીત માનસ મહત્વની ભૂમિમકા ભજવશે. આથી, ઉપરોક્ત
વિનણ+ય ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ પર વિવચાર કરતી વખતે લાગુ
નહીં પડે. પેપ્સી ફૂડ્સ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં પણ આવો જ વિનણ+ય લાગુ પડશે
પર એક જ વિનષ્કર્ષ+ નીકળશે કે કાયદો, ૧૯૬૯ની કલમ ૪૫ અને ૪૭ (૪એ)
હેઠળ લાદવામાં આવતો દંડ અને વ્યાજ બંMારણીય અને ફરવિજયાત છે અને
૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬) અને કલમ-૪૭ માં ઉલ્લેખ કયા+ સિસવાય દંડ
અને વ્યાજ લેવાનો કે ન લેવાનો કમિમશનર/આકારણી અવિMકારીની પાસે કોઈ
વિવવેકાવિMકાર નથી. આ બાબત ધ્યાનમાં રાખવાની જરૂર નથી કે આ પ્રકારનું
અથ+ઘટન ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને ૪૭ ને તે સમયગાળો અને તેમાં
વપરાતી ભાર્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું છે.
૬.૧૩ જ્યાં સુMી પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલર તરફથી હાજર થયેલા વિવદ્વાન વકીલે લીMેલા
વિનણ+યોનો સંબંM છે, જેમાં ઉપર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, તેમાંથી કોઈ પણ
વિનણ+ય ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ સાથે સંબંવિMત કેસની
હકીકતોને લાગુ પડશે નહીં. પ્રમિતવાદી તરફથી લેવામાં આવેલા વિનણ+યોમાં
વિવચારણામાં લેવામાં આવેલા સંબંવિMત જોગવાઈઓના શબ્દો/ભાર્ષા ૧૯૬૯ના
કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭માં ઉપયોગમાં લેવામાં આવેલી ભાર્ષાથી તદ્દન
અલગ છે. Mમxન્દ્ર ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસસ+(સુપ્રા)ના કેસમાં આ કોટ+ સેન્ટ્રલ
એક્સાઇઝ એક્ટની કલમ ૧૧(એસી) પર વિવચાર કરી રહી હતી. આ બાબતને
ધ્યાનમાં રાખીને ગુનાહીત માનસ મહત્વની ભૂમિમકા ભજવશે. આથી, ઉપરોક્ત
વિનણ+ય ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ પર વિવચાર કરતી વખતે લાગુ
નહીં પડે. પેપ્સી ફૂડ્સ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં પણ આવો જ વિનણ+ય લાગુ પડશે
નહીં અને/અથવા જવાબદાર પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલરને કોઈ પણ પ્રકારની
સહાય આપવામાં આવશે નહીં.
૬.૧૪ જ્યાં સુMી પ્રમિતવાદી-ડીલર-એસેસમેન્ટ તરફથી રજૂઆતો કરવામાં આવી છે કે
ડીલર ૧૨%ના દરે કર ભરવા માટે જવાબદાર નથી અને સત્તામંડળ ૨૫% ટકાથી
વMુ કરવેરાનો તફાવત પુરવાર કરવા માટે અક્ષમ છે અને પ્રમિતવાદી-કરદાતા-
ડીલર તરફથી હાજર થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ એડવોકેટ દ્વારા ખોટી છ
ૂ ટછાટ
આપવામાં આવી હતી. અહીં નોંMનીય છે કે, પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલરનું
પ્રમિતવિનવિMત્વ ઉચ્ચ ન્યાયાલય સમક્ષ એક ખૂબ જ વટિરષ્ઠ વકીલ દ્વારા કરવામાં
આવ્યું હતું. આથી એવું ન કહી શકાય કે આ છ
ૂ ટછાટ ખોટી રીતે આપવામાં આવી
હતી. પ્રમિતવાદી–કરદાતા–ડીલર તરફથી ઉપવિસ્થત થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલે
કરેલી રજૂઆતનો સંદભ+ આપતા, ઉચ્ચ અદાલતે નીચે મુજબ નોંધ્યું છેઃ-
"૪. શ્રી એચ.એ.દવે સાથે હાજર થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલ શ્રી
એસ.એન.શેલે અપીલકતા+ના વિવદ્વાન વકીલે સ્વીકાયુW છે કે, આ હકીકતને
ધ્યાનમાં રાખીને કે પ્રમિતવાદીએ તેની પાસે ઉપલબ્M સામગ્રીના આMારે
આકારણી આદેશ પસાર કય છે, તેમને ૧૨% મુજબ કર ભરવો પડતો
હતો અને તે વિનષ્ણાતના અભિભપ્રાયને નકાયા+ પછી અપીલકતા+ દ્વારા
ચૂકવવામાં આવ્યો છે.”
સહાય આપવામાં આવશે નહીં.
૬.૧૪ જ્યાં સુMી પ્રમિતવાદી-ડીલર-એસેસમેન્ટ તરફથી રજૂઆતો કરવામાં આવી છે કે
ડીલર ૧૨%ના દરે કર ભરવા માટે જવાબદાર નથી અને સત્તામંડળ ૨૫% ટકાથી
વMુ કરવેરાનો તફાવત પુરવાર કરવા માટે અક્ષમ છે અને પ્રમિતવાદી-કરદાતા-
ડીલર તરફથી હાજર થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ એડવોકેટ દ્વારા ખોટી છ
ૂ ટછાટ
આપવામાં આવી હતી. અહીં નોંMનીય છે કે, પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલરનું
પ્રમિતવિનવિMત્વ ઉચ્ચ ન્યાયાલય સમક્ષ એક ખૂબ જ વટિરષ્ઠ વકીલ દ્વારા કરવામાં
આવ્યું હતું. આથી એવું ન કહી શકાય કે આ છ
ૂ ટછાટ ખોટી રીતે આપવામાં આવી
હતી. પ્રમિતવાદી–કરદાતા–ડીલર તરફથી ઉપવિસ્થત થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલે
કરેલી રજૂઆતનો સંદભ+ આપતા, ઉચ્ચ અદાલતે નીચે મુજબ નોંધ્યું છેઃ-
"૪. શ્રી એચ.એ.દવે સાથે હાજર થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલ શ્રી
એસ.એન.શેલે અપીલકતા+ના વિવદ્વાન વકીલે સ્વીકાયુW છે કે, આ હકીકતને
ધ્યાનમાં રાખીને કે પ્રમિતવાદીએ તેની પાસે ઉપલબ્M સામગ્રીના આMારે
આકારણી આદેશ પસાર કય છે, તેમને ૧૨% મુજબ કર ભરવો પડતો
હતો અને તે વિનષ્ણાતના અભિભપ્રાયને નકાયા+ પછી અપીલકતા+ દ્વારા
ચૂકવવામાં આવ્યો છે.”
આ વાત સાચી નથી કે પ્રમિતવાદી-કરદાતા-ડીલર તરફથી હાજર થયેલા
વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલ બ્રુક બોન્ડ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદો આપવા
પર વિવચાર કરી રહ્યા હતા. મુદ્દા નંબર ૧ અને ૨, એટલે કે ૧૨ ટકાના દરે કરવેરો
ભરવાની જવાબદારીના સંબંMમાં- તેને રજુ ન કરવાનો વિનણ+ય સમજી વિવચારીને
લેવામાં આવ્યો હતો. આથી, ઉચ્ચ ન્યાયાલય સમક્ષ પ્રમિતવાદી-કરદાતા તરફથી હાજર
થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ એડવોકેટ દ્વારા આપવામાં આવેલી છ
ૂ ટછાટ નો લેવાયેલો વિનણ+ય
પ્રસ્તુત કેસના તથ્યોને લાગુ નહીં પડે.
૬.૧૫ જ્યાં સુMી ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આ કોટ+ના વિનણ+ય પર
પ્રમિતવાદી-ડીલર તરફથી વિવદ્વત વકીલ દ્વારા મૂકવામાં આવેલા આMારનો સંબંM છે, તો શરૂઆતમાં, એ નોંMવું જરૂરી છે કે વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે ખાસ નોંM લીMી હતી કે, અહીં પ્રમિતવાદીની શુધ્Mબુવિધ્Mપુવ+કની માન્યતા કે જેથી તેને માત્ર ૨% ના દરે કરવેરો
ભરવાનો રહે તે સાભિબત કરવા માટે રેકોડ+ પર કશું જ નહોતું. ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર
અને ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ના પ્રાથમીક વાંચન પર અને તેમાં
ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર, કલમ ૪૫ની પેટા કલમ(૫) હેઠળ આવી કોઈ ઘટનાઓ
બને તો કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬) માં ઉલ્લેસિખત દંડ અને કલમ ૪૭(૪એ) માં
જણાવ્યા અનુસાર વ્યાજ ચૂકવવાની જવાબદારી રહેશે. કરદાતાએ કરવેરાની રકમ
ચૂકવી દીMી હોવાના આMાર પર ઉચ્ચ અદાલતે આપેલો ચુકાદો અને આદેશ ટકતો
નથી, કારણ કે કરદાતા-ડીલર ૨% ટકાના દરે કરવેરો ભરવાની શુધ્Mબુવિધ્Mપુવ+કની
માન્યતા રાખી હતી. ઉપરોક્ત કોઈપણ કારણ ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬)
અને કલમ ૪૭(૪એ) હેઠળ લાદવામાં આવતા/ભરવાના થતા દંડ અને વ્યાજની
વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ વકીલ બ્રુક બોન્ડ ઇવિન્ડયા વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ચુકાદો આપવા
પર વિવચાર કરી રહ્યા હતા. મુદ્દા નંબર ૧ અને ૨, એટલે કે ૧૨ ટકાના દરે કરવેરો
ભરવાની જવાબદારીના સંબંMમાં- તેને રજુ ન કરવાનો વિનણ+ય સમજી વિવચારીને
લેવામાં આવ્યો હતો. આથી, ઉચ્ચ ન્યાયાલય સમક્ષ પ્રમિતવાદી-કરદાતા તરફથી હાજર
થયેલા વિવદ્વાન વટિરષ્ઠ એડવોકેટ દ્વારા આપવામાં આવેલી છ
ૂ ટછાટ નો લેવાયેલો વિનણ+ય
પ્રસ્તુત કેસના તથ્યોને લાગુ નહીં પડે.
૬.૧૫ જ્યાં સુMી ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં આ કોટ+ના વિનણ+ય પર
પ્રમિતવાદી-ડીલર તરફથી વિવદ્વત વકીલ દ્વારા મૂકવામાં આવેલા આMારનો સંબંM છે, તો શરૂઆતમાં, એ નોંMવું જરૂરી છે કે વિવદ્વાન ટિટ્રબ્યુનલે ખાસ નોંM લીMી હતી કે, અહીં પ્રમિતવાદીની શુધ્Mબુવિધ્Mપુવ+કની માન્યતા કે જેથી તેને માત્ર ૨% ના દરે કરવેરો
ભરવાનો રહે તે સાભિબત કરવા માટે રેકોડ+ પર કશું જ નહોતું. ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર
અને ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫ અને કલમ ૪૭ના પ્રાથમીક વાંચન પર અને તેમાં
ઉપર દશા+વ્યા અનુસાર, કલમ ૪૫ની પેટા કલમ(૫) હેઠળ આવી કોઈ ઘટનાઓ
બને તો કલમ ૪૫ની પેટા કલમ (૬) માં ઉલ્લેસિખત દંડ અને કલમ ૪૭(૪એ) માં
જણાવ્યા અનુસાર વ્યાજ ચૂકવવાની જવાબદારી રહેશે. કરદાતાએ કરવેરાની રકમ
ચૂકવી દીMી હોવાના આMાર પર ઉચ્ચ અદાલતે આપેલો ચુકાદો અને આદેશ ટકતો
નથી, કારણ કે કરદાતા-ડીલર ૨% ટકાના દરે કરવેરો ભરવાની શુધ્Mબુવિધ્Mપુવ+કની
માન્યતા રાખી હતી. ઉપરોક્ત કોઈપણ કારણ ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬)
અને કલમ ૪૭(૪એ) હેઠળ લાદવામાં આવતા/ભરવાના થતા દંડ અને વ્યાજની
નાબૂદી માટે યોગ્ય નથી. ઉપર જણાવ્યા અનુસાર શ્રીરામ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ(સુપ્રા)ના
કેસમાં આ અદાલતે અલગ વિનણ+ય આપ્યો હતો અને ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ
વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ટિટ્રબ્યુનલે આપેલા આદેશને પણ રદ કય હતો કે જેમા
ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસ પર આMાર રાખવામા આવેલ હતો.
૭. ઉપરોક્ત બાબતો અને કારણોનેને ધ્યાનમાં રાખીને, વત+માન અપીલ મંજુર કરવામાં
આવે છે. હાઇકોટx આપેલા આક્ષેમિપત ચુકાદા અને આદેશને રદ કરવામાં આવે છે.
આકારણી અવિMકારી દ્વારા ટિટ્રબ્યુનલ સમક્ષ ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬) અને
કલમ ૪૭(૪એ) હેઠળ દંડ અને વ્યાજ વસૂલવા માટે આપવામાં આવેલા
આદેશ(ઓ)ને પુન:સ્થામિપત કરવામાં આવે છે. તે મુજબ વત+માન અપીલ મંજૂર
કરવામાં આવી છે. કેસની હકીકતોમાં ખચ+નાં સંબંMમાં કોઈ આદેશ નથી. .................... ન્યાયમૂર્તિત
[એમ. આર. શાહ] .................... ન્યાયમૂર્તિત
[બી. વી. નાગરત્ન]
નવી ટિદલ્હી
એમિપ્રલ ૧૭, ૨૦૨૩
– .
This
કેસમાં આ અદાલતે અલગ વિનણ+ય આપ્યો હતો અને ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ
વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસમાં ટિટ્રબ્યુનલે આપેલા આદેશને પણ રદ કય હતો કે જેમા
ટિહન્દુસ્તાન સ્ટીલ વિલમિમટેડ(સુપ્રા)ના કેસ પર આMાર રાખવામા આવેલ હતો.
૭. ઉપરોક્ત બાબતો અને કારણોનેને ધ્યાનમાં રાખીને, વત+માન અપીલ મંજુર કરવામાં
આવે છે. હાઇકોટx આપેલા આક્ષેમિપત ચુકાદા અને આદેશને રદ કરવામાં આવે છે.
આકારણી અવિMકારી દ્વારા ટિટ્રબ્યુનલ સમક્ષ ૧૯૬૯ના કાયદાની કલમ ૪૫(૬) અને
કલમ ૪૭(૪એ) હેઠળ દંડ અને વ્યાજ વસૂલવા માટે આપવામાં આવેલા
આદેશ(ઓ)ને પુન:સ્થામિપત કરવામાં આવે છે. તે મુજબ વત+માન અપીલ મંજૂર
કરવામાં આવી છે. કેસની હકીકતોમાં ખચ+નાં સંબંMમાં કોઈ આદેશ નથી. .................... ન્યાયમૂર્તિત
[એમ. આર. શાહ] .................... ન્યાયમૂર્તિત
[બી. વી. નાગરત્ન]
નવી ટિદલ્હી
એમિપ્રલ ૧૭, ૨૦૨૩
– .
This
JUDGMENT
has been translated using AI Tool SUVAS
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the
English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.
DISCLAIMER: The translated judgements in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/ her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the
English version of the judgement shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation.