Full Text
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਵੱ ਚ
ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ
ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਨ
ੰ . 1890-2014
ਬੀ. ਐੱਸ. ਹਰੀ ਕਮ"ਡ$ਟ ... ਅਪੀਲਕਰਤਾ
ਬਨਾਮ
ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਇ
ੰ ਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ... ਜਵਾਬਦੇਹ
ਜਵਾਬਦੇਹ1: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਗ)ਿਹ ਮੰ ਤਰਾਲਾ
ਜਵਾਬਦੇਹ 2: ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਸੀਮਾ ਸੁਰੱ ਿਖਆ ਬਲ
ਜਵਾਬਦੇਹ 3: +)ੀ ਟੀ ਕੋਰੇਆ
ਿਨਰਣਾ
ਅਿਹਸਾਨੁਦਦੀਨ ਅਮਾਨੁ
ੱ ਲਾ, ਜੱ ਜ
ਿਧਰ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨੂ
ੰ ਸੁਿਣਆ।
JUDGMENT
2. ਮੌਜੂਦਾ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ 19.02.2010 ਦੇ ਅੰਿਤਮ ਿਨਰਣੇ ਅਤੇ ਆਦੇ# ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਨਰਦੇਿ#ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ (ਿਜਸ ਨੂ ੰ ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ “ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਲਾ'' (Impugned Judgment)ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ) [2010 ਐੱਸਸੀਸੀ ਔਨਲਾਈਨ ਪੀਐਂਡਐੱਚ 2558] ਿਜਸਨੂ ੰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚੰਡੀਗੜF ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲਕਰਤਾ (ਮੂਲ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨਰ) ਦੁਆਰਾ ਤਰਜੀਹ ਿਦੱਤੀ ਗਈ 1997 ਦੀ ਿਕHਮੀਨਲ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨ ੰ. 03 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ "ਹਾਈ ਕੋਰਟ" ਵਜ* ਜਾਣੀ ਜਦੀ ਹੈ) ਨੂ ੰ, ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ । ਿਮਤੀ 29.08.2014 ਦੇ ਆਦੇ# ਰਾਹN ਆਿਗਆ ਪHਦਾਨ (Leave granted) ਕੀਤੀ ਗਈ । ਵਾਸਤਿਵਕ ਿਪHਜ਼ਮਃ
3. ਅਪੀਲਕਰਤਾ 09.02.1964 ਨੂ ੰ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਿਵੱਚ #ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 04.06.1969 ਨੂ ੰ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਿਖਆ ਬਲ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕਮਡVਟ (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂ ੰ "ਫੋਰਸ" ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਜਾਿਣਆ ਜਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ #ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂ ੰ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਿਖਆ ਬਲ ਿਵੱਚ ਕਮਡVਟ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮਡVਟ ਦੇ ਰVਕ ਿਵੱਚ ਚੋਣ ਗHੇਡ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ। ਉਸਨੂ ੰ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਬੇਦਾਗ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾ#ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ 1994 ਿਵੱਚ ਪੁਿਲਸ ਮੈਡਲ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਿਨਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ। ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ, ਉਸਨੂ ੰ ਪੰਜਾਬ ਿਵੱਚ 1956 ਬਟਾਲੀਅਨ (ਬੀਐੱਨ) (ਬੀਐੱਸਐੱਫ) ਦੇ ਕਮਡVਟ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਬਦਿਲਆ ਿਗਆ ਿਜਸਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਮਮਦੋਟ, ਪੰਜਾਬ ਿਵੱਚ ਸੀ।
4. ਸਥਾਨਕ ਪੁਿਲਸ ਦੁਆਰਾ 05.04.1995 ਨੂ ੰ ਨਾਰਕੋਿਟਕ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਸਾਈਕੋਟHੌਿਪਕ ਸਬਸਟVਸ ਐਕਟ, 1985 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ ਐੱਨਡੀਪੀਐੱਸ ਐਕਟ ਵਜ* ਜਾਿਣਆ ਜਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਧਾਰਾ 9 ਏ ਦੇ ਤਿਹਤ ਇੱਕ ਿਨਯੰਤਿਰਤ ਪਦਾਰਥ, ਐਸਿਟਕ ਐਨਹਾਈਡਰਾਇਡ ਦੇ ਕੁਝ ਜੇਰੀਕੈਨ ਦੀ ਤਲਾ#ੀ ਲਈ ਅਤੇ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਿਕ ਇਹ ਪਾਿਕਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਿਰਕ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ ਸਿਥਤ ਸਨ, ਿਜਸ ਲਈ ਪਿਹਲੀ ਸੂਚਨਾ ਿਰਪੋਰਟ ਨ ੰ ਬਰ 92 ਿਮਤੀ 05.04.1995 ਨੂ ੰ ਸਥਾਨਕ ਪੁਿਲਸ ਦੁਆਰਾ ਿਫਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਿਵਖੇ ਦੋ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਅਰਥਾਤ ਲਖਿਵੰਦਰ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਿਸੰਘ ਉਰਫ ਪਿਹਲਵਾਨ ਨੂ ੰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਜ* ਤਸਕਰ ਿਦਖਾZਦੇ ਹੋਏ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।
5. 07.04.1995 ਨੂ ੰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਚਾਰਜ ਸ[ਪਣ ਅਤੇ ਐਸ.ਟੀ.ਸੀ., ਫੋਰਸ, ਖੜਕਨ ਜਾਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇ# ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਜੱਥੇ ਉਸਨੂ ੰ ਿਗHਫਤਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਹਾਲਿਕ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾ#ੀ ਲੈਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਨਹN ਹੋਈ।
6. 09.04.1995 ਨੂ ੰ ਸ਼Hੀ ਵੀ. ਕੇ. #ਰਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਮVਬਰੀ ਸਟਾਫ ਕੋਰਟ ਆਫ ਇਨਕੁਆਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਉਕਤ ਜਚ ਿਵੱਚ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ, ਿਜਸ ਕੋਲ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਿਨਯੰਤਰਣ ਸੀ ਿਜਸ ਦੇ ਨ ^ ੜਲੇ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ* ਕਿਥਤ ਜੈਰੀਕਨ (ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਜ ਪਾਣੀ ਨੂ ੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਜ ਿਲਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਲੈਟ-ਸਾਈਡ ਵਾਲਾ ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਟੇਨਰ) ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਨ ^ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਉਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਇ#ਾਰੇ 'ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਿਵੱਚ #ਾਮਲ ਸੀ।
7. ਜਚ ਰਪਟ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਿਖਆ ਬਲ ਐਕਟ, 1968 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ' ਬੀ. ਐੱਸ. ਐੱਫ. ਐਕਟ 'ਵਜ* ਜਾਿਣਆ ਜਾਵੇਗਾ) ਦੀ ਧਾਰਾ 40 ਅਤੇ 46 ਦੇ ਤਿਹਤ ਚਾਰਜ#ੀਟ ਿਮਤੀ 04.07.1995 ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਿਕ, ਿਜਵ_ ਿਕ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ# ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ F ਨੂ ੰ ਹਟਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।
8. ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ 31 ਸਾਲ, 6 ਮਹੀਨ ^ ਅਤੇ 22 ਿਦਨ ਲਈ ਫੋਰਸ ਿਵੱਚ ਸੇਵਾ ਿਨਭਾਉਣ ਤ* ਬਾਅਦ 31.08.1995 ਨੂ ੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਿਗਆ।
9. 20.10.1995 ਨੂ ੰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ `ਤੇ ਿਤੰਨ ਦੋ# ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਵN ਚਾਰਜ#ੀਟ ਤਾਮੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋ ਦੋ# ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਿਵੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਿਸਵਲ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਬੀਐਸਐਫ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 46 ਅਧੀਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋ# ਬੀਐਸਐਫ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 40 ਦੇ ਤਿਹਤ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਖਲਾਫ ਮੁਕੱਦਮਾ 30.10.1995 ਨੂ ੰ ਇੱਕਜਨਰਲ ਸਿਕਓਿਰਟੀ ਫੋਰਸ ਕੋਰਟ (ਿਜਸ ਨੂ ੰ ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ ਜੀਐੱਸਐੱਫਸੀ ਿਕਹਾ ਜਾਵੇਗਾ) ਬੁਲਾ ਕੇ #ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਿਗਆ।
10. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 226 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ "ਸੰਿਵਧਾਨ" ਵਜ* ਜਾਿਣਆ ਜਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਵਰਤ* ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੀ ਐਸ ਐਫ ਸੀ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨ ੰ ਬਰ 16008-1995 ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ 18.01.1996 ਨੂ ੰ ਖਾਰਜ਼ ਕਰ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ।
11. ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਐਫ ਆਈ ਆਰ ਨ ੰ ਬਰ 92 ਿਮਤੀ 05.04.1995 (`ਪਰ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਹੈ) ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਤਸਕਰ ਸੁਰਜੀਤ ਿਸੰਘ ਉਰਫ ਪਿਹਲਵਾਨ ਨ ^ ਆਪਣੇ ਿਵਰੁੱਧ ਦਰਜ ਐਫ ਆਈ ਆਰ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਿਦਆਂ ਕਰੀਮਨਲ ਿਮਸਲੈਨੀਅਸ ਨ ੰ ਬਰ 10562-ਐਮ -1996 ਰਾਹN ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਪਟੀ#ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦਲੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਕ ਕਿਥਤ ਘਟਨਾ ਦੀ ਿਮਤੀ ਨੂ ੰ ਸੁਰਜੀਤ ਿਸੰਘ ਉਰਫ਼ ਪਿਹਲਵਾਨ ਕ_ਦਰੀ ਜੇਲF, ਅੰਿਮHਤਸਰ ਿਵੱਚ ਬੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਿਵੱਚ #ਾਮਲ ਨਹN ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਕਤ ਪਟੀ#ਨ ਨੂ ੰ 01.11.1996 ਦੇ ਆਦੇ# ਰਾਹN ਪHਵਾਨਗੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
12. 10.04.1996 ਨੂ ੰ, ਜੀ.ਐਸ.ਐਫ.ਸੀ. ਨ ^ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਪਿਹਲੇ ਦੋ# ਲਈ ਦੋ#ੀ ਨਹN ਪਾਇਆ ਿਗਆ ਪਰ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦੋ# ਲਈ ਦੋ#ੀ ਪਾਇਆ ਿਗਆ। ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਉਸ ਨੂ ੰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ 1,00,000/- ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂ ੰ ਸੇਵਾ ਤ* ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਪੁ#ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਨ ^ ਇਸ ਦੀ ਪੁ#ਟੀ ਕੀਤੀ।
13. ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ 15.05.1996 ਨੂ ੰ ਆਪਣੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਿਵਰੁੱਧ ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਪਟੀ#ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਿਕZਿਕ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਬੰਧਤ ਅਥਾਰਟੀ ਵੱਲ* ਨਹN ਕੀਤਾ ਜਾ ਿਰਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ 1996 ਦੀ ਿਸਵਲ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨ ੰ ਬਰ 13020 ਰਾਹN ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ, ਿਜਸ ਦਾ ਿਨਬੇੜਾ 28.08.1996 ਦੇ ਹੁਕਮ ਰਾਹN ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਅਤੇ ਪHਤੀਵਾਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂ ੰ ਦੋ ਮਹੀਿਨਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਪਟੀ#ਨ ਦਾ ਿਨਬੇੜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਿਨਰਦੇ# ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ।
14. ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ ਪHਤੀਵਾਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨ ^ 2 ਨਵੰਬਰ, 1996 ਨੂ ੰ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਪਟੀ#ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ 1997 ਦੀ ਿਕHਮੀਨਲ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨ ੰ ਬਰ 3 ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਉਸ ਿਵੱਚ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਆਦੇ# ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਿਰਣਾਮੀ ਆਦੇ# ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ੰ ਪੈਨ#ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਿਨਰਦੇ# ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
15. 19 ਸਤੰਬਰ 1997 ਨੂ ੰ [1997 ਐੱਸਸੀਸੀ ਔਨਲਾਈਨ ਪੀਐਂਡਐੱਚ 1176] ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਮਾਨਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 19.09.1997 ਤ* 19.02.2010 ਤੱਕ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਿਰਹਾ।
16. ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੂਜੇ ਸਿਹ-ਦੋ#ੀ ਅਰਥਾਤ ਲਖਿਵੰਦਰ ਿਸੰਘ ਨੂ ੰ ਿਕਸੇ ਵੀ ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਣਹ*ਦ ਿਵੱਚ ਮਾਣਯੋਗ ਟHਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਬਰੀ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।
17. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ ^ 1997 ਦੀ ਿਕHਮੀਨਲ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨ ੰ ਬਰ 3 ਨੂ ੰ 19.02.2010 ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ, ਜੋ ਿਕ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲ* ਪੇਸ਼ਕਸ਼:
18. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਕ ਿਜੱਥ* ਤੱਕ ਦੋ# ਨ ੰ ਬਰ 1 ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, 9/10 ਮਾਰਚ, 1995 ਦੀ ਦਰਿਮਆਨੀ ਰਾਤ ਨੂ ੰ ਲਖਿਵੰਦਰ ਿਸੰਘ ਨੂ ੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਬੀਓਪੀ ਬੈਰਕ ਦੇ ਬਾਰਡਰ ਕੰਿਡਆਲੀ ਗੇਟ ਨ ੰ ਬਰ 205 ਰਾਹN ਭਾਰਤ ਤ* ਪਾਿਕਸਤਾਨ ਨੂ ੰ 40-40 ਲੀਟਰ ਦੇ ਐਸੀਿਟਕ ਐਨਹਾਈਡਰਾਈਡ ਦੇ 30 ਜੈਰੀਕੈਨ ਿਲਜਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸਾਬਤ ਨਹN ਹੋਇਆ ਸੀ।
19. ਹਾਲਿਕ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਕ ਦੋ# ਨ ੰ ਬਰ 2, ਜੋ ਿਕ ਇੱਕੋ ਿਜਹਾ ਸੀ, ਹਾਲਿਕ ਿਮਤੀ 4/5 ਅਪHੈਲ, 1995 ਸੀ, ਿਜਸ ਨ ^ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ ਤਸਕਰ ਨੂ ੰ 40 ਲੀਟਰ ਦੇ ਐਸੀਿਟਕ ਐਨਹਾਈਡਰਾਈਡ ਦੇ 44 ਜੈਰੀਕੈਨ ਉਸ ਦੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਬੀਓਪੀ ਬਰਾਕੇ ਬਾਰਡਰ ਕੰਿਡਆਲੀ ਫਾਟਕ ਨ ੰ ਬਰ 205 ਤ* ਭਾਰਤ ਤ* ਪਾਿਕਸਤਾਨ ਿਲਜਾਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਸੀ, ਨੂ ੰ ਜੀਐਸਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਪੱ#ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਹੈ ਿਕZਿਕ ਇੱਕ ਦੋ#ੀ ਸੁਰਜੀਤ ਿਸੰਘ ਉਰਫ ਪਿਹਲਵਾਨ ਿਵਰੁੱਧ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਨੂ ੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ ^ ਉਸ ਰਾਹਤ ਿਦੱਤੀ ਸੀ ਿਕ ਉਹ ਉਕਤ ਿਮਤੀਆਂ ਨੂ ੰ ਕ_ਦਰੀ ਜੇਲF, ਅੰਿਮHਤਸਰ ਿਵਖੇ ਬੰਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਹ-ਮੁਲਜ਼ਮ ਲਖਿਵੰਦਰ ਿਸੰਘ ਨੂ ੰ ਵੀ ਿਕਸੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਣਹ*ਦ ਿਵੱਚ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲ* ਖੁਦ ਬਰੀ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰF, ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਿਕਹਾ ਜਦਾ ਹੈ ਿਕ ਦੋ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਜੈਰੀਕਨ (ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਜ ਪਾਣੀ ਨੂ ੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਜ ਿਲਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਲੈਟ-ਸਾਈਡ ਵਾਲਾ ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਟੇਨਰ)ਨੂ ੰ ਲੈ ਗਏ ਹਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਮਾਮਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਦਾ ਹੈ। ਿਜੱਥ* ਤੱਕ ਦੋ# ਨ ੰ ਬਰ 3, ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਨਵੰਬਰ, 1994 ਤ* ਅਪHੈਲ 1995 ਤੱਕ ਫੋਰਸ ਦੀ 67 ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਕਮਡVਟ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਮਦੋਟ ਿਵਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੂਿਨਟ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ ਨੂ ੰ ਭਾਰਤ ਤ* ਨ#ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਕਿਥਤ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਲਈ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪHਭਾਿਵਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਪੱ#ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਥਾਪਤ ਨਹN ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਕ ਕਿਥਤ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ (ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਸਲ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ ਿਜੱਥੇ ਕਿਥਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸਰਗਰਮੀ ਹੋਈ ਸੀ) ਨ ^ ਸਪ#ਟ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਿਜਆਂ ਤ* ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂ ੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਿਕ ਆਉਣੇ ਸਨ। ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ `ਚ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇ#ਾਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਿਕZਿਕ ਅਿਜਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਲ ਖਦ#ਾ ਸੀ, ਿਕZਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ ਪਿਹਲ ਵੀ ਆਪਣੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂ ੰ ਮੰਨਣ ਤ* ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਅਯੋਗਤਾ ਸੀ ਿਕZਿਕ ਬੀਐਸਐਫ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਿਹਤ ਜੀਐਸਐਫਸੀ ਦੀ ਕੋਿ## ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧ (ਅਪਰਾਧ) ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹN ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨ ^ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਐੱਨਡੀਪੀਐੱਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 59 (3) ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਤੇ ਐੱਨਡੀਪੀਐੱਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 59(3) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕੱਦਮਾ #ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕ_ਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤ* ਲੋੜNਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵੀ ਪHਾਪਤ ਨਹN ਕੀਤੀ ਸੀ। । ਅੱਗੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਬੀਐਸਐਫ ਿਨਯਮ, 1969 ਦੇ ਿਨਯਮ 102 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ "ਿਨਯਮ" ਵਜ* ਜਾਿਣਆ ਜਦਾ ਹੈ) ਪHਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਨ F ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਿਸਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਜ਼ਾ ਿਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਦੋ#ੀ ਪਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਹਾਲਿਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਤੰਨ ਸਜ਼ਾਵ ਿਦੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 48 ਦੇ ਨਾਲ ਪੜFੇ ਗਏ ਿਨਯਮ ਦੇ ਿਨਯਮ 102 ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
20. ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੀ ਪੇ#ਕ# ਸੀ ਿਕ ਸੇਵਾ ਤ* ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਹੈ ਿਕZਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ 31.08.1995 ਨੂ ੰ, ਪHਸ਼ਨ ਿਵਚਲੀ ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤ* ਪਿਹਲ ਹੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰF ਸੇਵਾ ਤ* ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹN ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਿਕ ਿਨਯਮ ਦੇ ਿਨਯਮ 166 ਤ* ਸਪੱ#ਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਇਹ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਿਜਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ* ਜ ਉਸ ਤ* ਬਾਅਦ ਦੀ ਿਕਸੇ ਵੀ ਿਮਤੀ ਤ* ਐਲਾਨ ਦੇ ਸਮ_ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਹੈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤ* ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰF, ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਇੱਕ ਵਾਰ 04.07.1995 ਦੀ ਪਿਹਲੀ ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਸਪੱ#ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਲਈ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਿਨਯਮ ਦੇ ਿਨਯਮ 59(1)(i) ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਰਹਾਅ ਕਰਨ (discharge) ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰF, ਦੂਜੀ ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਿਮਤੀ. 20.10.1995 ਇਸ ਲਈ ਗੈਰ- ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਹੈ ਿਕZਿਕ ਿਨਯਮ ਦਾ ਅਿਧਆਇ VIII ਬੀਐਸਐਫ ਐਕਟ ਅਤੇ ਿਨਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਿਵਚਾਰ ਨਹN ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਿਨਯਮ ਿਵੱਚ ਿਵ#ੇ# ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਿਵੱਚ ਸੋਧ ਦੀ ਿਵਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਭਾਵ ਜੀਐੱਸਐੱਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਜ#ੀਟ ਿਵੱਚ ਵਾਧਾ, ਕਮੀ ਜ ਤਬਦੀਲੀ, ਜਦ* ਿਕ ਤਤਕਾਲ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਐਡੀ#ਨਲ ਡੀਆਈਜੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰF ਨਵN ਦੋਸ਼ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਿਕ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 75 ਦੇ ਤਿਹਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
21. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਪੈਨ#ਨ, ਗHੈਚੁਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਨੂ ੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ, ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ 31.08.1995 ਨੂ ੰ ਪਿਹਲ ਹੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਨੂ ੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫੋਰਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਿਧਕਾਰ ਨਹN ਸੀ ਅਤੇ ਅਿਜਹੀ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨਮਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਿਜਸਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 82 ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 28 ਸਾਲ ਪਿਹਲ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਿਵੱਤੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਖਰਿਚਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ।
22. ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਨਾ ਤ ਬੀ. ਐਸ. ਐਫ. ਐਕਟ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਿਨਯਮ ਿਵੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤ* ਬਾਅਦ ਪੈਨ#ਨ, ਗHੈਚੁਟੀ, ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਨਕਦੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਕਾਇਆਂ/ਲਾਭ ਨੂ ੰ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੀ. ਐਸ. ਐਫ. ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 48 (1) (ਕੇ) ਅਤੇ 48 (1) (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਕੋਈ ਿਵ#ੇ# ਆਦੇ# ਹਨ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਪਾਸ ਨਹN ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਇੱਥ* ਤੱਕ ਿਕ ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਪੈਨ#ਨ ਰੋਕਣਾ ਕ_ਦਰੀ ਿਸਵਲ ਸੇਵਾਵ (ਪੈਨ#ਨ) ਿਨਯਮ, 1972 (ਇਸ ਤ* ਬਾਅਦ "ਪੈਨ#ਨ ਿਨਯਮ" ਵਜ* ਜਾਿਣਆ ਜਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਿਨਯਮ 9 ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਪHਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਿਸਰਫ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾ#ਟਰਪਤੀ ਹੀ ਿਕਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪੈਨ#ਨ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।
23. ਅਿਜਹੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਿਵੱਚ, ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਿਜਤ_ਦਰ ਕੁਮਾਰ #Hੀਵਾਸਤਵ, (2013) 12 ਐੱਸਸੀਸੀ 210 ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਜੋ ਿਕ ਪੈਰਾ ਨ ੰ ਬਰ 16' ਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਿਕ ਿਕਸੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂ ੰ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੀ #ਕਤੀ, ਜੋ ਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 300 ਏ ਿਵੱਚ ਦਰਜ ਸੰਿਵਧਾਨਕ ਆਦੇ# ਹੈ, ਦੇ ਿਬਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪੈਨ#ਨ ਤ* ਵਝਾ ਨਹN ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤ* ਇਲਾਵਾ, ਵੀਨਾ ਪਡੇ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ, (2022) 2 ਐੱਸਸੀਸੀ 379 ਿਵੱਚ, ਪੈਰਾ ਨ ੰ ਬਰ 10 'ਤੇ ਪHਾਸੰਿਗਕ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਜੱਥੇ ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਪੈਨ#ਨ ਲ ੰ ਬੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਰੋਿਕਆ ਹੋਇਆ (deferred) ਿਹੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂ ੰ ਪHਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਿਮਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਲਾਭ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂ ੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਪHਿਕਰਤੀ ਿਵੱਚ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਅਸN ਨ i ਟ ਕਰਦੇ ਹ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਨੂ ੰ ਪHਤੀਬੇਨਤੀਆਂ ਸੰਬੋਿਧਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਕਾਏ ਜ ਉਸ ਆਦੇ# ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਜਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂ ੰ ਰੋਿਕਆ ਿਗਆ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਿਕHਮੀਨਲ. ਐਮ.ਪੀ. ਨ ੰ ਬਰ 74756/2021 ਪੰਨ ^ 16-17 'ਤੇ ਛੇਤੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਿਦਆਂ ਦਰਖਾਸਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ।
24. ਇਹ ਵੀ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਿਜੱਥ* ਤੱਕ ਐਸੀਿਟਕ ਐਨਹਾਈਡਰਾਈਡ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਨਾ ਤ ਕੋਈ ਨ#ੀਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਈਕੋਟHੋਿਪਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਸਗ* ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 9ਏ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਿਨਯੰਤਿਰਤ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਿਕ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25ਏ ਅਧੀਨ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਹੈ।
25. ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਿਵਵਸਥਾਵ ਅਤੇ ਿਨਯਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਿਨਆਂ ਦੇ ਿਸਧਤ ਦੀ ਵੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਿਲਆਂ ਦੀਆਂ ਿਟੱਪਣੀਆਂ:
26. ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਪHਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਚੁਣੌਤੀ ਅਧੀਨ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਿਵਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹN ਸੀ ਿਕZਿਕ ਉਸ 'ਤੇ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਅਤੇ ਬੀਐਸਐਫ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 40 ਅਤੇ 46 ਿਜਸਨੂ ੰ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੜFਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਦੇ ਤਿਹਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ ।
27. ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ ਤੇ ਜੀ.ਐਸ.ਐਫ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਿਗਆ ਅਤੇ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾਇਆ ਿਗਆ ਅਤੇ ਪੈਨ#ਨ ਦੇ ਉਦੇ# ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਉਪ. ਐਨ.ਕੇ. ਸਤਪਾਲ ਤੇ ਜੀਐਸਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਿਗਆ ਅਤੇ ਲਸ ਨਾਇਕ (ਐਲ/ਐਨਕੇ), ਦੇ ਰVਕ ਤੱਕ ਹੇਠ ਿਲਆਂਦਾ ਿਗਆ ਅਤੇ ਕਸਟੇਬਲ ਕੇ#ਵ ਿਸੰਘ ਤੇ ਜੀਐੱਸਐੱਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਿਗਆ ਅਤੇ 45 ਿਦਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ੰ ਦੋ ਕਿਥਤ ਸਮੱਗਲਰ ਦੇ ਿਰਹਾਅ ਹੋਣ (discharge) ਦਾ ਲਾਭ ਨਹN ਿਮਲ ਸਕਦਾ ਿਕZਿਕ ਉਨ F 'ਤੇ ਨ#ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂ ੰ ਉਸ ਥ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਦੋ# ਲਗਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਜੱਥ* ਇਹ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਜਦ* ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਐਨਡੀਪੀਐਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੇ ਤਿਹਤ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਪਾਬੰਦੀ#ੁਦਾ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂ ੰ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯੰਤਿਰਤ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਬਗ਼ੈਰ ਇਹਨ ਦਰਵਾਿਜ਼ਆਂ ਿਵੱਚ* ਲ ੰ ਘੇ ਿਜਨ F ਨੂ ੰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪHਬੰਿਧਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਪਾਿਕਸਤਾਨੀ ਪਾਸੇ ਨਹN ਿਲਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤ* ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਵੀ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਕ ਸੁਰਜੀਤ ਿਸੰਘ ਉਰਫ ਪਿਹਲਵਾਨ ਨੂ ੰ ਸਬੰਧਤ ਐਫ ਆਈ ਆਰ ਆਈ. ਆਰ. ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਰਾਹਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਿਕZਿਕ ਉਹ ਘਟਨਾ ਦੀ ਿਮਤੀ ਨੂ ੰ ਜੇਲF ਿਵੱਚ ਆਪਣੀ ਕੈਦ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
28. ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਪHਾਪਤ ਹੋਈ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਤਸਕਰ ਦੁਆਰਾ ਫੋਰਸ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾ#ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨ ^ ੜੇ ਐਸੇਿਟਕ ਐਨਹਾਈਡਰਾਇਡ ਦੇ ਜੇਰੀਕੈਨ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਵ_ ਿਕ ਇਹ ਦੋ ਿਵਅਕਤੀ ਪHਮੁੱਖ ਅਪਰਾਧੀ ਸਨ, ਇਸ ਤਰF ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ/ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੂਿਮਕਾ ਸਪ#ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਮਡ ਿਵੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਤ* ਪਿਹਲ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਘਟਨਾਵ ਲਈ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
29. ਪੈਨ#ਨ, ਗHੈਚੁਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿਰਟਾਇਰਲ ਲਾਭ ਨੂ ੰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ, `ਤਰਦਾਤਾਵ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨ ^ ਿਕਹਾ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਜੀ ਪੀ ਐਫ ਅਤੇ ਕੀ ਜੀ ਆਈ ਐਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਤ* ਇਲਾਵਾ, ਬਾਰ ਿਵਚ ਇਹ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨੂ ੰ ਪੈਨ#ਨ ਿਨਯਮ ਦੇ ਿਨਯਮ 69 ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਰਜ਼ੀ ਪੈਨ#ਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਿਸਰਫ ਬਾਅਦ ਿਵਚ, ਪੈਨ#ਨ ਿਨਯਮ ਦੇ ਿਨਯਮ 24 ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲVਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਨੂ ੰ ਰੋਕ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਕZਿਕ ਿਪਛਲੀ ਸੇਵਾ ਤ* ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਨਾਲ, ਿਪਛਲੀ ਸੇਵਾ ਜ਼ਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਿਵ#ਲੇ#ਣ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਿਸੱਟਾਃ
30. ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਅਿਧਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਿਲਆਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਤ* ਬਾਅਦ, ਸਮੁੱਚੀ ਜਚ ਤ* ਬਾਅਦ, ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਿਵਦਵਾਨ ਿਸੰਗਲ ਬVਚ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਿਦH#ਟੀਕੋਣ ਨੂ ੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਿਵੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ।
31. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪHਿਕਿਰਆ ਅਤੇ/ਜ ਮੁਕੱਦਮੇ ਿਵੱਚ ਪHਿਕਿਰਆਤਮਕ ਕਮੀਆਂ ਨੂ ੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹN ਿਨਪਟਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਏ ਪHਗਟ ਨਹN ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸN ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਉਨ F ਪH#ਨ ਨੂ ੰ ਵਧੇਰੇ ਉਿਚਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਖੁੱਲFਾ ਰੱਖਦੇ ਹ, ਿਕZਿਕ ਅਸN ਮੈਿਰਟ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹ।
32. ਕ[ਸਲ ਆਫ ਿਸਵਲ ਸਰਿਵਸ ਯੂਨੀਅਨਜ਼ ਬਨਾਮ ਮਿਨਸਟਰ ਫਾਰ ਦ ਿਸਵਲ ਸਰਿਵਸ, [1984] 3 ਡਬਿਲਊਐਲਆਰ 1174 (ਐਚਐਲ), ਹਾਊਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਨ ^ ਲਾਰਡ ਿਡਪਲੌ ਕ ਰਾਹN ਿਕਹਾਃ "......ਮੇਰੇ ਿਖਆਲ ਿਵੱਚ ਿਨਆਂਇਕ ਸਮੀਿਖਆ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਿਜਹੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਿਵਕਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਦ*, ਿਵਕਾਸ ਦੇ ਕਦਮ ਦੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਿਵ#ਲੇ#ਣ ਨੂ ੰ ਦੁਹਰਾਏ ਿਬਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਿਤੰਨ ਿਸਿਰਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਹਨ ਅਧਾਰ ਨੂ ੰ ਸੁਿਵਧਾਜਨਕ #Hੇਣੀਬੱਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਜਨ F ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪH#ਾਸਿਨਕ ਕਾਰਵਾਈ ਿਨਆਂਇਕ ਸਮੀਿਖਆ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਪਿਹਲੇ ਅਧਾਰ ਨੂ ੰ ਮV ਗ਼ੈਰਕਾਨੂ ੰ ਨੀ ਕਹਗਾ, ਦੂਜੇ ਨੂ ੰ ਤਰਕਹੀਣਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੂ ੰ ਪHਿਕਿਰਆਤਮਕ ਅਣਉਿਚਤ ਕਹਗਾ'। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹN ਹੈ ਿਕ ਕੇਸ ਦਰ ਕੇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਿਵਕਾਸ ਸਮ_ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਧਾਰ ਨਹN ਜੋੜੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਿਵੱਚ ਿਵ#ੇ# ਤੌਰ 'ਤੇ' ਅਨੁਪਾਤਕ 'ਦੇ ਿਸਧਤ ਦੇ ਭਿਵੱਖ ਿਵੱਚ ਸੰਭਾਿਵਤ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਿਜਸ ਨੂ ੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਿਥਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਡੇ ਕਈ ਸਾਥੀ ਮVਬਰ ਦੇ ਪH#ਾਸਕੀ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਿਵੱਚ ਮਾਨਤਾ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ;...." (ਜ਼ੋਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ)
33. ਭਗਤ ਰਾਮ ਬਨਾਮ ਿਹਮਾਚਲ ਪHਦੇ# ਰਾਜ, (1983) 2 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 442 ਿਵਚ ਇਹ ਿਵਚਾਰ ਪHਗਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀਃ "15....ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਿਕ ਲਗਾਇਆ ਿਗਆ ਜੁਰਮਾਨਾ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤ* ਵੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੀ ਅਨੁਛੇਦ 14 ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਕਰੇਗਾ।..."
34. ਰਣਜੀਤ ਠਾਕੁਰ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ, (1987) 4 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 611 ਿਵੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^, ਉਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਿਵੱਚ, ਪੈਰਾ ਨ ੰ ਬਰ 27 'ਤੇ ਿਟੱਪਣੀ ਕੀਤੀਃ ".........ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਿਹਰਾਉਣ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਇੰਨੀ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਪਾਤਕ ਹੈ। ਿਨਆਂਇਕ ਸਮੀਿਖਆ ਿਵੱਚ ਇਸ ਨੂ ੰ ਅ#ੁੱਧ ਰਿਹਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹN ਿਦੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।"
35. ਆਂਧਰਾ ਪHਦੇ# ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਕਾਰਪੋਰੇ#ਨ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਐਸ. ਐਨ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ, (2018) 6 ਐਸ. ਸੀ ਸੀ 410 ਿਵੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਪHਗਟ ਕੀਤਾ: "20.....ਪHਬੰਧਕੀ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ "ਅਨੁਪਾਤਕਤਾ" ਇੱਕ ਿਸਧਤ ਹੈ ਿਜੱਥੇ ਅਦਾਲਤ ਉਸ ਪHਿਕਿਰਆ, ਿਵਧੀ ਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨ ^ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹ ਦਾ ਆਦੇ# ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਿਚਆ ਹੈ ਜ ਿਕਸੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਿਚਆ ਹੈ। ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਿਵਚਾਰ ਦੇ ਸਾਪੇਿਖਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂ ੰ ਦਰਸਾZਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਪਾਤੀ ਿਸਧਤ ਇਸ ਤਰF ਕਸਰਤ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪHਿਕਰਤੀ 'ਤੇ ਿਧਆਨ ਕ_ਦਿਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ-ਮਨਜ਼ੂਰਯੋਗ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਿਨਯਮ ਦਾ ਿਵਸਥਾਰ [ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਬਨਾਮ ਜੀ. ਗਨਾਯੂਥਮ, (1997) 7 ਐਸਸੀਸੀ 463: 1997 ਐੱਸਸੀਸੀ (ਐੱਲ ਐਂਡ ਐੱਸ) 1806]। ਡੀ ਸਿਮਥ [ਪH#ਾਸਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਿਨਆਂਇਕ ਸਮੀਿਖਆ (1995), ਪੈਰਾ 13.085, ਪੀ ਪੀ 601-605, ਵੇਡਃ ਪH#ਾਸਕੀ ਕਾਨੂ ੰ ਨ (2009) ਵੀ ਵੇਖੋ, ਪੀ ਪੀ 157- 158,306-308] ਇਹ ਵੀ ਕਿਹੰਦਾ ਹੈ ਿਕ' ਅਨੁਪਾਤਤਾ 'ਿਵੱਚ "ਸੰਤੁਲਨ ਟੈਸਟ" ਅਤੇ "ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਟੈਸਟ" #ਾਮਲ ਹੈ। "ਸੰਤੁਲਨ ਟੈਸਟ" "ਬਹੁਤ ਿਜ਼ਆਦਾ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨ ^ ਜ ਅਿਧਕਾਰ ਜ ਿਹਤ ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਅਤੇ ਪHਸੰਿਗਕ ਿਵਚਾਰ ਦੇ ਸਪ#ਟ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਜਚ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦਾ ਹੈ।"
36. ਅਸN ਇਸ ਗੱਲ ਤ* ਪੂਰੀ ਤਰF ਜਾਣੂ ਹ ਿਕ ਕ_ਦਰੀ ਹਿਥਆਰਬੰਦ ਬਲ, ਿਜਨ F ਿਵੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਫੌਜੀ ਬਲ ਵੀ #ਾਮਲ ਹਨ, ਿਵੱਚ ਸਭ ਤ* ਵੱਧ ਅਨੁ#ਾਸਨ, ਕਮਡ ਦੀ ਏਕਤਾ ਆਿਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਉਸ ਨ ^ ਿਕਹਾ ਿਕ ਅਨੁਪਾਤਵਾਦ ਦਾ ਿਸਧਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ ਹੈ।
37. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਸੱਧੇ ਅਤੇ ਠ i ਸ ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਣਹ*ਦ ਿਵੱਚ, ਭਾਵ_ ਜੀਐੱਸਐੱਫਸੀ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਦੋ# ਨੂ ੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਹਮਤ ਸੀ, ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਿਫਰ ਵੀ, ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਿਕ ਆਦਤ ਅਪਰਾਧੀ। ਆਰਗੁਏਂਡੋ, ਉਨ F ਿਕਹਾ, ‘‘ਦੋ# ਿਵੱਚ ਕੁਝ ਸਚਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਿਵਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਅਨੁਪਾਤਕ ਨਹN ਹੈ।
38. ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੱਥ ਿਜਸ ਨ ^ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਇਸ ਿਵੱਚ ਅਨੁਪਾਤੀ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਿਵੱਚ ਆਤਮ-ਿਨਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪHੇਿਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨ ^ ਿਬਨ ਿਕਸੇ ਦੋ# ਜ ਕਲ ੰ ਕ ਦੇ 31 ½ ਤ* ਵੱਧ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ# ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾ#ਟਰਪਤੀ ਤ* ਮੈਡਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪHਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦਾ ਟਰੈਕ ਿਰਕਾਰਡ ਬੇ#ੱਕ ਹੈ।
39. ਿਜਤ_ਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸHੀਵਾਸਤਵ (ਸੁਪਰਾ ) ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਪਡੇ (ਸੁਪਰਾ ) ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹN ਹੈ। ਡੀ. ਐੱਸ. ਨਕਾਰਾ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ, (1983) 1 ਐੱਸਸੀਸੀ 305 ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਹਰੀ# ਸੀ ਬੈਨਰਜੀ, (2006) 7 ਐੱਸਸੀਸੀ 651 ਅਤੇ ਿਬਹਾਰ ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਹੀਰਾ ਲਾਲ, (2020) 4 ਐੱਸਸੀਸੀ 346 ਿਵੱਚ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸਿਥਤੀ ਨੂ ੰ ਮੁੜ ਿਬਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂ ੰ ਦੂਰ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ-ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਇਹ ਿਦH#ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਿਕ ਿਕਸੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂ ੰ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਤ* ਵਝਾ ਨਹN ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
40. ਜੇ ਚੀਜ਼ ਇਸ ਤਰF ਹੀ ਖੜFੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤ ਅਸN ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਜੀਐੱਸਐੱਫਸੀ ਨੂ ੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹ। ਪਰ, ਲ ੰ ਮਾ ਸਮ ਲ ੰ ਘਣ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਉਮਰ, ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿਹਲੂ' ਤੇ ਹੇਠ ਸਾਡੀ ਖੋਜ ਨੂ ੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਸN ਉਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂ ੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤ* ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹ।
41. ਕਿਥਤ ਅਪਰਾਿਧਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਿਨਰਿਵਵਾਦ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਇੱਕ ਿਵ#ਾਲ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ ਫੋਰਸ ਦੀ ਕਮਡ ਸੰਭਾਲ ਿਰਹਾ ਸੀ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਜੈਰੀਕਨ ਕਿਥਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਤ* ਪਾਿਕਸਤਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਿਕ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂ ੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਿਵਵਾਦ ਨਹN ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਿਵੱਚ ਅਸਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਅਧੀਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂ ੰ ਦੋ#ੀ ਕਰਾਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ F ਦੀ ਸਰਗਰਮ #ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਿਦੰਦਾ ਹੈ। ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਿਵਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਹ ਸੁਿਨ#ਿਚਤ ਕਰਨਾ ਉਨ F ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਸੀ ਿਕ ਉਨ F ਦੀ ਿਨਗਰਾਨੀ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ/#ੱਕੀ ਘਟਨਾਵ ਨਾ ਹੋਣ। ਇਸ ਤ* ਇਲਾਵਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਕੋਈ ਿਸੱਧਾ ਸਬੂਤ ਨਹN ਹੈ।
42. ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਅਿਜਹੀ ਸਿਥਤੀ ਤ* ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਉਿਚਤ ਨਹN ਹੋਵੇਗਾ ਿਜੱਥੇ ਪੁਿਲਸ ਸੁਪਰਡVਟ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤ* ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਿਵੱਚ ਕੁਝ ਪੁਿਲਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾਏ ਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤ* ਬਾਅਦ, ਕਿਮ#ਨ ਜ ਗਲਤੀ ਦੀਆਂ ਅਿਜਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਕਤ ਪੁਿਲਸ ਸੁਪਰਡVਟ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਵਭਾਗੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਕ ਅਿਜਹੀ ਘਟਨਾ ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਿਨਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਵਾਪਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਅਣਗਿਹਲੀ ਅਤੇ/ਜ ਸਰਗਰਮ ਿਮਲੀਭੁਗਤ ਦੇ ਿਸਧਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਿਤਅੰਤ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕਾ ਿਵਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਿਵੱਚ ਜ ਘੱਟੋ ਘੱਟ, ਉਸ ਦੀ ਿਨਰਦੋ#ਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂ ੰ ਨਕਾਰਦੇ ਹੋਏ।
43. ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜੋੜੇਗੀ ਿਕ ਇਹ ਅਰਥ ਨਹN ਕੱਿਢਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਕਮਡVਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਿਜਹੀ ਘਟਨਾ ਨੂ ੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ/ਕਰਤੱਵ ਨਹN ਸੀ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਤੱਥ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂ ੰ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਅਤੇ/ਜ ਅਿਜਹੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜ* ਲੇਬਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂ ੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰF ਅਣਉਿਚਤ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਿਸਰਫ਼ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ ਦੇ ਿਬਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ - ਿਜਸ ਨ ^ ਇਸ ਘਟਨਾ ਿਵਚ ਆਪਣੀ #ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਇ#ਾਰੇ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਿਨਰਦੇ# 'ਤੇ - ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਸਜ਼ਾ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
44. ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲੁਦੀਨ ਨਾਿਸਰ ਬਨਾਮ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ, (2014) 7 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 443 ਿਵੱਚ, ਸਬੂਤ ਐਕਟ, 1872 ਦੀ ਧਾਰਾ 10 ਅਤੇ 30 ਦੀ ਜਚ ਕਰਿਦਆਂ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਿਗਆਃ "144. ਉਪਰੋਕਤ ਿਵਵਸਥਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ* ਸਬੂਤ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 ਅਤੇ 30 ਦੀ ਕਸੌਟੀ 'ਤੇ ਜਚ ਕੀਤੀ ਜਦੀ ਹੈ ਤ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨਾਿਸਰ ਦੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਦੀ ਪHਾਸੰਿਗਕਤਾ, ਕਾਰਜਕੁ#ਲਤਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਇਹ ਿਕਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਸਿਹ- ਦੋ#ੀ ਦੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਨੂ ੰ ਉਸ ਿਵਅਕਤੀ ਤ* ਇਲਾਵਾ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾਉਣ ਲਈ ਠ i ਸ ਸਬੂਤ ਵਜ* ਨਹN ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਜਸ ਨ ^ ਇਸ ਦੇ ਪHਮਾਣਕ ਮੁੱਲ' ਤੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਿਕ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਈ ਫੈਸਿਲਆਂ ਿਵੱਚ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰF ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤ' ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਜੇ ਅਿਜਹਾ ਸਬੂਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਇਸ ਨੂ ੰ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਤ ਸਿਹ-ਦੋ#ੀ ਦੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਨੂ ੰ ਸੇਵਾ ਿਵੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ' ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ #ਬਦ ਿਵੱਚ, ਜੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਲੋੜNਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਿਕ ਸਾਿਜ਼# ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਕਸੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂ ੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਿਵਚਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਸਨ, ਤ ਇਹ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹN ਰੱਖਦਾ ਭਾਵ_ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤ* ਅਜਨਬੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ F ਦੁਆਰਾ ਿਨਭਾਈ ਗਈ ਅਸਲ ਭੂਿਮਕਾ ਤ* ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਜੋ ਉਨ F ਨ ^ ਸਝੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਐਵੀਡVਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 30 ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ* ਇੱਕੋ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਇੱਕ ਤ* ਵੱਧ ਿਵਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਿਰਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਿਵੱਚ* ਇੱਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਿਨਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹ- ਦੋ#ੀ ਨੂ ੰ ਪHਭਾਿਵਤ ਕਰਦਾ ਪਾਇਆ ਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਦਾ ਹੈ, ਤ ਅਦਾਲਤ ਅਿਜਹੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਨੂ ੰ ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਿਵਅਕਤੀ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਵੀ ਿਵਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਿਜਸ ਨ ^ ਉਪਰੋਕਤ ਪHਸਤਾਵ ਤ* ਅਿਜਹਾ ਇਕਬਾਲੀਆ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਹੈ, ਅਸN ਨਟਵਰਲਾਲ ਸਕਰਲਾਲ ਮੋਦੀ ਬਨਾਮ ਬੰਬੇ ਰਾਜ [(1963) 65 ਬੋਮ ਐਲਆਰ 660 (ਐਸਸੀ)] ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ (ਐਨਸੀਟੀ ਿਦੱਲੀ) ਬਨਾਮ ਜਸਪਾਲ ਿਸੰਘ [2003] 10 ਐਸਸੀਸੀ 586: 2004 ਐਸਸੀਸੀ (ਸੀਆਰਆਈ) 933] ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹ।"
45. ਿਜਵ_ ਿਕ ਇਸ ਤ* ਪਿਹਲ ਜ਼ੋਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੀਦਾਰ ਿਸੰਘ ਦੇ ਿਬਆਨ ਨੂ ੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹN ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੈਟੇਿਰਸ ਪੈਰੀਬਸ, ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਿਬਨ ਜੋ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾZਦੀ ਹੈ ਜ ਉਸ ਦੇ ਦੋ# ਵੱਲ ਇ#ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਕੱਲੇ ਇੱਕ ਿਵਅਕਤੀ ਦਾ ਿਬਆਨ, ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਿਵੱਚ, ਉਸ ਨੂ ੰ ਦੋ#ੀ ਨਹN ਠਿਹਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
46. ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਿਕ ਨ ^ ੜਲੇ ਸਮ_ ’ਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾ#ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ* ਿਕਸੇ ਵੀ ਦੋ#ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼/ਵਸਤ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਨਹN ਹੋਈ ਸੀ। ਅਿਜਹੀ ਗੈਰ-ਿਰਕਵਰੀ ਸਪ#ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂ ੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ।
47. ਸਬੂਤ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਠਾਈ ਗਈ ਦਲੀਲ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਤ* ਇਨਕਾਰ ਕਰਿਦਆਂ, ਿਸੱਿਖਅਤ ਿਸੰਗਲ ਬVਚ ਨ ^, ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਲੇ ਦੇ (19 ਦੇ ) ਸਫ਼ਾ 13 ਤੇ ਿਟੱਪਣੀ ਕੀਤੀਃ "ਸਬੂਤ ਦੀ ਪH#ੰਸਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਿਖਆ ਬਲ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਿਰੱਟ ਕੋਰਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤ* ਬਾਹਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਿਜਵ_ ਿਕ ਮਾਣਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਿਨਰੰਤਰ ਮੰਿਨਆ ਜਦਾ ਿਰਹਾ ਹੈ।"
48. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂ ੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤ* ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਿਕ ਉਠਾਏ ਗਏ ਮੁੱਿਦਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂ ੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂ ੰ ਫੌਜਦਾਰੀ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਿਵੱਚ ਵੀ ਸਬੂਤ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਨ ਦੀ #ਕਤੀ ਤ* ਵਝਾ ਨਹN ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਨਵਾਬ #ਕਾਫਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਬਨਾਮ ਨਵਾਬ ਇਮਦਾਦ ਜਾਹ ਬਹਾਦੁਰ, (2009) 5 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 162 ਿਵੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈਃ "48. ਜੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 226 ਅਤੇ 227 ਅਧੀਨ ਿਕਸੇ ਅਪੀਲ ਜ ਿਰੱਟ ਪਟੀ#ਨ ਨੂ ੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਹੈ, ਤ ਉਹ ਹੋਰ #ਰਤ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ #ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤ* ਕਰਿਦਆਂ ਿਕਸੇ ਸੋਧ ਪਟੀ#ਨ ਜ ਿਰਟ ਪਟੀ#ਨ ਨੂ ੰ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਤਬਦੀਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੇ#ੱਕ, ਇਸ ਉਦੇ# ਲਈ, ਅਿਜਹੇ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤ* ਲਈ ਇੱਕ ਉਿਚਤ ਕੇਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
49. ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਿਬਆਨ ਨਾਲ ਸਿਤਕਾਰਪੂਰਵਕ ਸਿਹਮਤੀ ਿਵੱਚ, ਅਸN ਦੁਹਰਾZਦੇ ਹ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂ ੰ, ਅਨੁਛੇਦ 226 ਅਤੇ/ਜ 227 ਦੇ ਅਧੀਨ, "...ਿਨਆਂਇਕ ਅੰਤਹਕਰਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ ਿਨਆਂਇਕ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਜੱਜ ਦੀ ਿਵਹਾਰਕ ਿਸਆਣਪ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੰਨ, " ਿਜਵ_ ਿਕ ਸੂਿਰਆ ਦੇਵ ਰਾਏ ਬਨਾਮ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਰਾਏ, (2003) 6 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 675 ਿਵੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਗਦਰ#ਕ ਿਸਧਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂ ੰ ਿਨਯੰਤਿਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਧੇ ਿ#ਆਮ ਬਨਾਮ ਛਿਬ ਨਾਥ, (2015) 5 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 423 ਿਵੱਚ 3 ਜੱਜ ਦੇ ਬVਚ ਨ ^ ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ #ਬਦ ਿਵੱਚ ਿਸਰਫ ਅੰ#ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਯ ਦੇਵ ਰਾਏ (ਸੁਪਰਾ ) ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਸੀਃ "29.1. ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਿਨਆਂਇਕ ਹੁਕਮ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੀ ਅਨੁਛੇਦ 226 ਅਧੀਨ ਿਰੱਟ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹN ਹਨ। 29.[2] ਅਨੁਛੇਦ 227 ਅਧੀਨ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਨੁਛੇਦ 226 ਅਧੀਨ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤ* ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 29.[3] ਸੂਿਰਆ ਦੇਵ ਰਾਏ ਬਨਾਮ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਰਾਏ, (2003) 6 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 675 ਿਵਚ ਉਲਟ ਿਵਚਾਰ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। "
50. ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 226 ਅਿਨਆਂ ਨੂ ੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਿਜਹੀ #ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤ* ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸੀਮਾ ਿਸਰਫ ਸਵੈ-ਥੋਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਏ ਵੀ ਵVਕਟੇ#ਵਰਨ ਬਨਾਮ ਰਾਮਚੰਦ ਸੋਭਰਾਜ ਵਾਧਵਾਨੀ, (1962) 1 ਐੱਸ ਸੀ ਆਰ 573 ਅਤੇ ਯੂ ਪੀ ਸਟੇਟ #ੂਗਰ ਕਾਰਪੋਰੇ#ਨ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਕਮਲ ਸਵਰੂਪ ਟੰਡਨ, (2008) 2 ਐੱਸ ਸੀ ਸੀ 41 ਦਾ ਵੀ ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਿਵਧਾਨਕ ਸਕੀਮ ਤਿਹਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂ ੰ ਨਾਗਿਰਕ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਿਵ#ੇ# ਅਿਧਕਾਰ ਿਰੱਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਹੈ। ਿਬਲਕੁਲ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਟHੇਟ-ਜੈਕਟ ਿਸਧਤ ਨਹN ਰੱਖੇ ਹਨ ਿਜਨ F ਨੂ ੰ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ "ਕਿਰਿਬਡ, ਕੈਿਬਨਡ ਅਤੇ ਸੀਮਤ" [ਮਾਣਯੋਗ ਭਗਵਤੀ, ਜੱਜ (ਿਜਵ_ ਿਕ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਨ) ਦੁਆਰਾ ਤਾਿਮਲ ਨਾਡੂ ਰਾਜ, ਏ. ਆਈ. ਆਰ. 1974 ਐੱਸ. ਸੀ. 555 ਦੁਆਰਾ ਿਨਯੁਕਤ #ਬਦ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ] ਿਜਸ ਨੂ ੰ ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 226 ਜ 227 ਦੇ ਅਧੀਨ ਿਨਿਹਤ ਅਸਧਾਰਨ #ਕਤੀਆਂ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਬ #ਕਾਫ਼ਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ (ਸੁਪਰਾ) ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ, ਇਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਲਈ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਢੁਕਵ ਕੇਸ ਸੀ, ਇਸ ਤ* ਵੀ ਵੱਧ, ਜਦ* ਇਸ ਿਵੱਚ ਤੱਥ ਵਾਲੀ ਮਾਈਨਫੀਲਡ ਨੂ ੰ ਨ n ਵੀਗੇਟ ਕਰਨਾ #ਾਮਲ ਨਹN ਸੀ।
51. ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਪਰਾਿਧਕ ਅਪੀਲ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂ ੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜ*, (ਏ) ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ (ਬੀ) ਜੀ ਐੱਸ ਐੱਫ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਿਮਤੀ 10.04.1996 ਨੂ ੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਨੂ ੰ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜਦਾ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ* ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਲਾਭ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਤ* 12 ਹਫਿਤਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਪHੋਸੈੱਿਸੰਗ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਭਾਵ_ ਿਕ ਪਿਹਲ ਹੀ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾ#ੀ ਸਮਾਯੋਿਜਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ।
52. ਿਕਸੇ ਤਰF ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹN ਹੈ । ਵਾਧੂ ਿਨਰਦੇ#ਃ
53. ਪੇਪਰਬੁੱਕ ਿਵੱਚ ਲਫ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤ* ਪHਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪHਮਾਿਣਤ ਕਾਪੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂ ੰ ਪੈਰਾ-ਵਾਰ ਨਹN ਿਗਿਣਆ ਜਦਾ।
54. #ਕੁੰਤਲਾ #ੁਕਲਾ ਬਨਾਮ `ਤਰ ਪHਦੇ# ਰਾਜ, 2021 ਐੱਸਸੀਸੀ ਔਨਲਾਈਨ ਐੱਸਸੀ 672 ਿਵੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਇਹ ਿਟੱਪਣੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਿਮਿਲਆ:- "35.....ਫੈਸਲਾ ਸੁਸੰਗਤ, ਿਵਵਸਿਥਤ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ...." ।
55. ਇਸੇ ਤਰF ਸਟੇਟ ਬVਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬਨਾਮ ਅਜੈ ਕੁਮਾਰ ਸੂਦ, 2022 ਐੱਸਸੀਸੀ ਔਨਲਾਈਨ ਐੱਸਸੀ 1067 ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ ^ ਿਕਹਾਃ "21. ਸਾਰੇ ਫੈਸਿਲਆਂ ਲਈ ਪੈਰਾ ਨ ੰ ਬਰ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ ਿਕZਿਕ ਇਹ ਰੈਫਰVਸ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਅਤੇ ਢਚੇ ਨੂ ੰ ਵਧਾਉਣ, ਫੈਸਿਲਆਂ ਦੀ ਪੜFਨਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਿਵੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦਾ ਹੈ। ਲ ੰ ਬੇ ਸੰਸਕਰਣ ਿਵੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਰਣੀ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਿਵੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। "
56. ਇਹ ਲੋੜNਦਾ ਹੈ ਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਿਟHਿਬਊਨਲ, ਅਿਭਆਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਜ*, ਸਾਰੇ ਆਦੇ# ਦੇ ਪੈਰੇ ਅਤੇ ਪਿਹਲ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਿਲਆਂ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲੜੀਵਾਰ ਿਨਰਣੇ ਿਵੱਚ ਪੈਰੇ ਸੰਿਖਆ ਿਵੱਚ ਹੋਣ।
57. ਮਾਨਯੋਗ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਸਾਰੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਿਜਸਟਰਾਰ ਜਨਰਲ ਨੂ ੰ ਪHਸਾਿਰਤ ਕਰਨਗੇ, ਤ ਜੋ ਇਸ ਨੂ ੰ ਮਾਣਯੋਗ ਚੀਫ਼ ਜਸਿਟਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਿਖਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪੈਰੇ ਸਮੇਤ ਫੈਸਿਲਆਂ ਅਤੇ ਆਦੇ# ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਫਾਰਮੈਟ ਅਪਣਾਉਣ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਾਨਯੋਗ ਚੀਫ਼ ਜਸਿਟਸ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਿਟHਿਬਊਨਲ ਨੂ ੰ ਵੀ ਿਨਰਦੇ# ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।.................... ਜੱਜ [ਿਕHਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰੀ]....... ਜੱਜ [ਅਿਹਸਾਨੁਦਦੀਨ ਅਮਾਨੁ ੱ ਲਾ] ਨਵN ਿਦੱਲੀ 13 ਅਪHੈਲ, 2023 ਿਡਸਕਲੇਮਰ:- ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਨਆਂ ਿਨਰਣ ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾ ਲਈ ਉਹਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱਚ ਸਮਝਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹN ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਿਧਕਾਰਤ ਮੰਤਵ ਲਈ, ਿਨਆਂ ਿਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪHਮਾਿਣਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂ ੰ ਤਰਜੀਹ ਿਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। Page Nos. 1 to 12 upto point no. 27 translated by Sangeeta, Translator page no. 12 to 23 upto point No. 57 onwards translated by Kusum, Revisor.