Full Text
भारतीय सर्वोच्च न्यायालय सर्वो च्च न्यायालय न्य सर्वोच्च न्यायालयाय सर्वोच्च न्यायालयालय सर्वोच्च न्यायालय flfoy vihyh; vfèkdkfjrk flfoy vihy la[;k 11330 lu~ 2018 lhlh vkSj lhbZ vkSj ,lVh] uks,Mk -- ---vihydrkZ ¼vksa½ cuke eSllZ baVjvkdZ fcfYMax çksMDV~l çk- fyfeVsM ----çfroknh ¼vksa½ fu.kZ;
U;k;ewfrZ ,e- vkj- 'kkg
1- lhek 'kqYd] mRikn 'kqYd vkSj lsok dj vihyh; U;k;kfèkdj.k] bykgkckn ds
{ks=h; ihB ¼blds ckn ls vihyh; U;k;kfèkdj.k ds :i esa lanfHkZr½ }kjk ikfjr vk{ksfir fu.kZ; ,oa vkns'k fnukad 09-11-2017 ftlds }kjk fo}ku U;k;kfèkdj.k us
çfroknh }kjk nk;j mä vihy dks vuqefr nh gS vkSj ewy vkns'k fnukad 31-03-
2017 dks vikLr dj lsuoSV ØsfMV dks vLohdkj fd;k] ls O;fFkr ,oa vlarq"V jktLo us orZeku vihy nk;j dh gSA
2- orZeku vihy dh vksj ys tkus okys rF; la{ksi esa bl çdkj gSa%
2-1 çfroknh&fuèkkZfjrh dsaæh; mRikn 'kqYd vfèkfu;e 1985 dh igyh vuqlwph ds
çklafxd 'kh"kZdksa@mi&'kh"kZdksa ds rgr oxÊ—r iwoZfufeZr @ iwoZ&vfHk;aaaf=r LVhy
Hkouksa vkSj muds Hkkxksa ds fuekZ.k] vkiwfrZ vkSj ifjfuekZ.k ds O;olk; esa yxk gqvk
FkkA mRiknu ds izkjEHk ls gh izfroknh dk lsok dj foHkkx ds ikl **okf.kfT;d ;k vkS|ksfxd fuekZ.k lsok** vkSj **fuekZ.k lsokvksa** ds rgr lsokvksa ds fy, lsok dj gsrq dsaæh—r iathdj.k FkkA fufeZr oLrqvksa dks dsaæh; mRikn 'kqYd] ftl ij
उद्
घोषणा
“क्षेत्रीयभाषामेंअनुवादि तदिनणयवा ीक
े अपनीभाषामेंसमझनेहेतुदिनर्बंधि"तप्रयोगक
े लि&एहैऔरदिकसीअन्य
उद्देश्यक
े लि&एप्रयोगनहींदिकयाजासकताहै।सभीव्यावहारिरकऔरसरकारीउद्देश्योंक
े लि&ए,दिनणयकाअंग्रेजी
संस्करणप्रामाणिणकमानाजाएगातथादिनष्पा नऔरदि;यान्वयनक
े उद्देश्योंक
े लि&एमान्यहोगा।"
¼i½ gVkus ds le; bdkb;ksa }kjk Hkqxrku fd;k x;k mRikn 'kqYd
¼ii½ iwathxr oLrqvksa ij Hkqxrku fd;k x;k 'kqYd
¼iii½ buiqV lsokvksa ij Hkqxrku fd;k x;k lsok djA mUgksaus foÙk vfèkfu;e] 1994 ¼ blds ckn ls vfèkfu;e] 1994 ds :i esa lanfHkZr½ dh èkkjk 65 ¼105½ ¼tsMtsMD;w½ ds rgr lanfHkZr **okf.kfT;d ;k vkS|ksfxd fuekZ.k lsokvksa** Js.kh ds rgr vfHk;af=r] [kjhn vkiwfrZ] fuekZ.k] fofuekZ.k vkfn ds fy, vuqcaèk dh ldy jkf'k ij lsok dj dk Hkqxrku fd;kA
2-2 fof'k"V vklwpuk ds vkèkkj ij fd çfroknh us muds }kjk çnku dh xbZ lsokvksa dks xyr rjhds ls oxÊ—r dj] vLohdk;Z lsuoSV ØsfMV dk ykHk mBk;k vkSj udn esa lsok dj dk de Hkqxrku fd;kA foHkkx dk fopkj Fkk fd
çfroknh }kjk çnku dh xbZ lsok;sa dk;Z vuqcaèk ds cjkcj Fkh tks fd foÙk vfèkfu;e] 1994 dh èkkjk 65 ¼105½ ds mi [kaM ¼tsMtsMtsMtsM,½] ds rgr dj ds fy, çHkk;Z FkhA blfy,] *dk;Z vuqcaèk lsok* ds rgr oxÊ—r lsok ij jktLo ds vuqlkj çfrokfn;ksa us buiqV ij Hkqxrku fd, x, dsaæh; mRikn 'kqYd ij lsuoSV ØsfMV dk ykHk mBk;kA
2-3 blfy,] foHkkx us vU; ckrksa ds lkFk&lkFk vkjksi yxkrs gq, ,d dkj.k crkvks uksfVl tkjh fd;k fd çfroknh us twu] 2007 ls ekpZ] 2012 ds nkSjku fuekZ.k lkexzh ij #i;s 1]12]60]92]760@& dk lsuoSV ØsfMV mi;ksx fd;k Fkk& tks fd vLohdk;Z FkkA ;g vkjksi yxk;k x;k fd vfèkfu;e 1994 dh èkkjk 73 ¼1½ ds rgr xzkgd ls lsok dj ds :i esa mä jkf'k dh olwyh dh xbZ FkhA jktLo dks ;g çrhr gqvk fd lsokvksa dks *dk;Z vuqcaèk lsok* ds rgr oxÊ—r fd;k tkuk
उद्
घोषणा pkfg, FkkA çfroknh ds fy, ;g vfuok;Z Fkk fd ;k rks lsok dj ¼ewY; dk fuèkkZj.k½ fu;e] 2006 ds fu;e 2, dk ikyu djs ;k daiksft'ku Ldhe dks viuk;sA mä fu;e 2, vkSj daiksft'ku Ldhe buiqV ij lsuoSV ØsfMV dk ykHk mBkus dh vuqefr ugha nsrs gSaA blfy,] jktLo dks ,slk çrhr gqvk fd buiqV ij
çkIr # 112]60]92]760@& dk lsuoSV ØsfMV vLohdk;Z FkkA vkSj blfy,] mä
MsfcV ds ifj.kkeLo:i lsok dj dk de Hkqxrku gqvk gSA
2-4 dkj.k crkvks uksfVl twu 2007 ls ekpZ 2012 rd dh vofèk ls lacafèkr FkkA dkj.k izLrqr djus gsrq izfroknh dks cqyk;k x;k fd D;ksa muds }kjk iznku dh tk jgh lsokvksa dks iquZoxhZdj.k djds **okf.kfT;d vkSj vkS|ksfxd fuekZ.k lsok,a** dh txg *dk;Z vuqca/k lsok,a* dj nsuh pkfg,] lsuoSV ØsfMV fu;e] 2004 ds fu;e 2 vkSj 3 ¼1½ ds lanHkZ esa fuekZ.k lkexzh dh vekU; lsuoSV ØsfMV jkf'k #i;s
112]60]92]760@& dks vuqefr ugha nh tkuh pkfg,( vfèkfu;e] 1994 dh èkkjk
73 ¼1½ ds rgr fuekZ.k lkexzh ij vLohdk;Z lsuosV ØsfMV ls MsfcV dh xbZ nsunkjh ds fy, de Hkqxrku fd, x, lsok dj ds dkj.k #- 22]37]01]811@& dh jkf'k olwy dh tkuh pkfg,] dfFkr :i ls 90]23]90]907@& dh jkf'k tks fd udn ds :i esa dj ;ksX; lsok ds fy;s muds çkIrdrkZvksa dks vLohdk;Z lsuoSV
ØsfMV ikfjr djds ewY;kafdr@fuèkkZfjr lsok dj ls vfèkd ds :i esa ,d= dh xbZ gS] mls vf/kfu;e 1994 ds /kkjk 73 , ds rgr ekaxk tkuk pkfg,] lkFk gh vf/kfu;e dh /kkjk 73ch vkSj 75 ds rgr mfpr C;kt nj ds lkFk vkSj vf/kfu;e
1994 dh /kkjk 77 vkSj 75 lifBr lsuosV dzsfMV fu;e 2004 ds fu;e 15¼3½ ds rgr n.M vf/kjksfir fd;k tkuk pkfg,A fnukad 28-03-2004 ds vkns'k ds }kjk
U;k;fu.kkZ;d izkf/kdj.k ftlus :i;s 1]12]60]92]760@& dh jkf'k ds lsuoSV dzsfMV dks vLohdkj dj fn;k Fkk] us :i;s 22]37]01]811@& dh de Hkqxrku dh iqf'V dj] dkj.k crkvks uksfVl esa nkos dh iqf'V dh-
2-5 foHkkx us ckn dh vof/k ds fy, Hkh dkj.k crkvks uksfVl @ ekaxksa dk fooj.k tkjh fd;k FkkA
उद्
घोषणा
2.6 दि नांक18.11.2015क
े आ ेशद्वारा,दिवद्वतन्यायाधि"करणनेअधि"दिनणयआ ेशको
रद्दकरदि याऔरइसमाम&ेकोन्यायाधि"करणप्राधि"कारीकोइसदिन Iशक
े साथ
वापसभेजदि यादिकप्रधितवा ीकीसुनवाईक
े र्बंा कर ेयताकोदिLरसेदिन"ारिरत
दिकयाजाए।
रिरमांडपरअधि"दिनणायकप्राधि"कारीनेदि नांक31.03.2017कोएकनयाआ ेशपारिरतदिकया
औरमांगोंकीपुदिPकी।आयुक्तनेमानादिकप्रधितवा ीद्वाराप्र ानकीगईसेवाएं‘काय
अनुर्बंं"सेवा’क
े रूपमेंवगUक
ृ तथींऔरCENVAT;
े धिडटराणिशकीउप&ब्"ताको
खारिरजकरदि याऔर1994क
े अधि"दिनयमकी"ारा73 एक
े तहतवसू&ीकादिन Iश
दि या।न्यायदिनणायकप्राधि"कारीद्वारापारिरतमू&आ ेशदिटcब्यून&क
े समक्षवतमान
अपी&कादिवषयथा।
2.7 दिटcब्यून&क
े समक्षदिनणायकप्राधि"कारीद्वारापारिरतमू&आ ेशकोदिनम्नलि&लिखत
आ"ारोंपरचुनौती ीगईथी:
(i) दिवद्वानआयुक्तनेदि नांक23.10.2004क
े कारणर्बंताओनोदिटसक
े माम&ेमें
रु1,12,60,92,760/- कीसीमातकतथाअन्य 3 नोदिटसोंक
राणिश,जैसादिकऊपरदिनर्दि Pदिकयागयाहै,सेनवेट;
े धिडटदिनयम2004क
े दिनयम
2और3(1)क
े सं भमेंइनपुटपरप्राप्तसेनवेट;
े धिडटकोअस्वीकारकरदि या
औरऐसाआ ेशकानूनमेंदिटकाऊनहींहै।
(ii)सेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006क
े दिनयम2एक
े प्राव"ान,“"ारा
67क
े प्राव"ानोंक
े अ"ीन”अणिभव्यदिक्तसेशुरूहोतेहैं,जिजसकाअथहैदिकउक्त
दिनयम2 एक
े तहतदिन"ारिरतप्राव"ान,दिवत्तअधि"दिनयम1994की"ारा67क
े
प्राव"ानोंक
े अ"ीनहै।
(iii) क
ं पोजीशनस्कीमक
े दिनयम3क
े शुरुआतीपैराकोइसप्रकारपढ़ाजाताहै-
“अधि"दिनयमकी"ारा67औरसेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006क
े
दिनयम2 एमेंदिनदिहतक
ु छभीहोनेक
े र्बंावजू ,कायअनुर्बंं"सेवाक
े संर्बंं"मेंसेवा
उद्
घोषणा
करकाभुगतानकरनेक
े लि&एउत्तर ायीव्यदिक्तक
े पासकायअनुर्बंं"सेवापर
अपनीसेवाकर ेयताकादिनवहनकरनेकादिवकल्पहोगा।"यहस्पPरूपसे
इंदिगतकरताहैदिकयहसेवाप्र ाताकोकायअनुर्बंं"सेवाक
े संर्बंं"मेंसेवाकर
ाधियत्वकादिनवहनकरनेक
े लि&एदि एगएदिवकल्पोंमेंसेएकहैऔरसेवाकर
ेयताक
े दिनवहनक
े लि&एसंरचनायोजनाक
े तहतउक्तदिनयमकोअपनाना
अदिनवायनहींहै।
(iv) दिवत्तअधि"दिनयम,1994की"ारा67दिन"ारणयोग्यमूल्यपरपहुंचनेक
े लि&ए
दिनम्नदिनयमप्र ानकरतीहैजोकहताहै"इसअध्यायक
े अ"ीन, जहाँसेवाकरदिकसीभीकरयोग्यसेवापरइसक
े मूल्यक
े सं भमेंप्रभायहै,तो
ऐसामूल्यउसमाम&ेमेंहोगाजहाँप्राव"ानसेवाकामूल्य"नमेंप्रधितL&क
े
लि&एहै,सेवाप्र ाताद्वाराप्र ानकीगईऐसीसेवाक
े लि&एयाउसक
े द्वाराप्र ान
कीजानेवा&ीसक&राणिशहो।”इसलि&एउक्तप्राव"ानजोप्रक
ृ धितमेंमौलि&कहै
औरदिकसीभीकरयोग्यसेवापर&ागूहोताहै।
(v)दि नांक23.10.2012क
े कारणर्बंताओनोदिटसक
े माम&ेमेंपुदिPकीगईसेनवेट
;
े धिडटकीमांगकाLीह तकर्बंाधि"तहै।
(vi) अपेधिक्षतआ ेशमेंआईडी(?)आयुक्तनेएसवीजीवानी(सुप्रा)क
इसन्यायाधि"करणक
े दिनणयकोप्रधितदि•तदिकयाहैऔरजिजनआ"ारोंपरआईडी
(?)आयुक्तनेदिनणयकोप्रधितदि•तदिकयावेअमान्यहैं।
2.8 आक्षेदिपतदिनणयऔरआ ेशद्वारादिवद्वानन्यायाधि"करणनेप्रधितवा ीद्वाराकीगई
अपी&कोस्वीकारकरलि&याहैऔरन्यायदिनणायकप्राधि"कारीद्वारापारिरतमू&आ ेशकोरद्द
करदि याहै,यह ेखतेहुएदिकसंरचनायोजनावैकल्पिल्पकहैऔरउक्तदिनयमक
े दिनयम2 एक
े
प्रव"ान 1994क
े अधि"दिनयमकी"ारा67क
े अ"ीनहैं।दिवद्वानदिटcब्यून&नेयह
भी ेखाहैदिकअधि"दिनयमकी"ारा67कीउप"ारा4क
े प्राव"ानोंसेयहस्पPहैदिकजहां
अधि"दिनयमकी"ारा67क
े उपदिनयम(1)से(3)क
े तहतमूल्यदिन"ारिरतनहींदिकयाजा
सकताहै,तर्बंमूल्यदिन"ारणदिनयमोंक
े अंतगतहीदिकयाजासकताहै।इसलि&एदिटcब्यून&ने
उद्
घोषणा
मानादिकदिनयम2 एक
े &ागूहोनेपरकोईसवा&नहींहैऔरक
े दिवकल्पको
जर्बंरन&ागूकरनेकासवा&हीनहींथा।दिवद्वानदिटcब्यून&नेमानादिकइन ोनोपरिरल्पिस्थधितयोंमें
प्रधितवा ीइनपुट परसेनवेट;
ै धिडटकाहक ारथा।
2.9 दिवद्वानन्यायाधि"करणद्वारामू&आ ेशकोदिनरस्तकरतेहुएआक्षेदिपतदिनणयएवंपारिरत
आ ेश सेव्यणिथतएवंअसंतुPहोकरराजस्वनेवतमानअपी&कोअधि"मादिनतदिकयाहै।
JUDGMENT
3. श्रीएनवेंकटरमन, दिवद्वान ASG राजस्वकीओरसेउपल्पिस्थतहुएहैंऔरश्रीवी रघुरामन,दिवद्वानवरिर•अधि"वक्ताप्रधितवा ीदिन"ारिरतीकीओरसेउपल्पिस्थतहुएहैं।
4. श्रीएन. वेंकटरमन, राजस्वकीओरसेपेशहुएदिवद्वानएएसजी, नेसीईएसटीएटीद्वारा पारिरतदिववादि तआ ेशकीयथाथताऔरवै"ताकोचुनौती ेतेहुएदिनम्नलि&लिखत &ी&ें ीहैं: (i)दिकदिववा क े तहतअवधि"जनवरी,2007सेमाच,2014है।उन्होंनेकहाहैदिककाय अनुर्बंं"सेवाकीपरिरभाषा'कोदिवत्तअधि"दिनयम,1994(01.06.2007सेप्रभावी)में&ाया गयाथा।इसलि&ए,उन्होंनेजनवरी2007से31.05.2007तककीअवधि"क े लि&एमांगको उधिचतरूपसेस्वीकारदिकयाहैजोक े न्द्रीयउत्पा शुल्कआयुक्तर्बंनाम&ासनएंडटुब्रो, (2016)1एससीसी170औरसाथहीटोट&एनवायरनमेंटदिर्बंल्डिंल्डगजिसस्टम्सप्राoलि&दिमटेड र्बंनामवाणिणल्पि‰यककरउपायुक्त,(2022) एससीसीऑन&ाइनएससी 953 क े आ&ोकमें र्बंनाएरखनेयोग्यनहींहोगी। 4.1यहअनुरो"दिकयाजाताहैदिकइसलि&एजनवरी,2007सेमई,2007कीअवधि"क े लि&ए मांगसततनहींहैऔरइसलि&एउससीमातकमांगकोसमाप्तदिकयाजानाचादिहए। 4.2हा&ांदिक,यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिक,01.06.2007से31.03.2014तककीअवधि" क े लि&एमांगेंसततहैंऔरइसक े लि&एमू&आ ेशोंकोर्बंहा&करनेकीआवश्यकताहै। 4.3श्रीएनवेंकटरमण,दिवद्वानएएसजीनेहमेंअधि"दिनयम,1994क े प्रासंदिगकप्राव"ानोंदिवशेष रूपसेअध्याय 5और'कायअनुर्बंं"'कीपरिरभाषा;मशः"ारा 64(54) और"ारा65 (105)(zzzza) )मेंदिनदिहत'करयोग्यसेवा'कीपरिरभाषासेअवगतकरायाहै।यहकहागयाहै दिक01.07.2012क े र्बंा,दिवत्तअधि"दिनयम,1994मेंदिनषे"सूचीऔरघोदिषतसेवाओं ोनों उद् घोषणा कोसल्पिम्मलि&तकरक े र्बंड़ेसंशो"नदिकएगए।यहकहागयाहैदिक"ारा66 ईकोपह&ीर्बंारपेश दिकयागयाथाजिजसनेघोदिषतसेवाओंकोपरिरभादिषतदिकयाथा।वहहमेंअधि"दिनयमकी"ारा 66 ईक े उप-खंड(एच)कीओर&ेगएहैं।। 4.4यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकसेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006अधि"सूचना संख्या 12/2006-सेवाकरक े माध्यमसे 19.04.2006 से&ागूहुआ।दिनयम 2 एको अधि"सूचना29/2007दि नांक22.05.2007(01.06.2007सेप्रभावी)द्वाराजोड़ागयाहै, जिजसेदिनम्नानुसारपढ़ाजाताहैएवंजिजसेसमय-समयपरसंशोधि"तदिकयागयाहै: "01.07.2012सेपह&ेइसेदिनम्नानुसारपढ़ाजाताथा: 2 ए.कायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&सेवाओंक े मूल्यकादिन"ारण: (1)"ारा67क े अ"ीन,कायअनुर्बंं"क े संर्बंं"में करयोग्यसेवाकामूल्य(र्बंा मेंकायअनुर्बंं"सेवाक े रूपमेंसं र्भिभत),खंड(105)क े उप खंड(zzzza) )मेंसं र्भिभत)अधि"दिनयमकी"ारा65का,सेवाप्र ाताद्वारादिनम्नलि&लिखततरीक े सेदिन"ारिरतदिकयाजाएगा: (i)दिन"ारिरतकायअनुर्बंं"सेवाकामूल्यउक्तकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&में संपलित्तक े हस्तांतरणक े मूल्यकोघटाकरकायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतकु &राणिशक े र्बंरार्बंर होगा। स्पPीकरण।:-इसदिनयमक े प्रयोजनोंक े लि&ए- (ए)कायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतसक&राणिशमेंमूल्यवर्धि"तकर(वैट)यादिर्बं;ीकरशादिम& नहींहोगा,जैसाभीमाम&ाहो,भुगतानदिकयागयाहो,यदि कोईहो,उक्तकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&मेंसंपलित्तक े हस्तांतरणपर; (र्बंी)कायअनुर्बंं"सेवाक े मूल्यमेंशादिम&होंगे, (i)काय“क े दिनष्पा नक े लि&एश्रमशुल्क: उद् घोषणा (ii)श्रमऔरसेवाओंक े लि&एएकउप-ठेक े ारकोभुगतानकीगईराणिश; (iii)प्&ानिंनग,धिडजाइनिंनगऔरआर्दिकटेक्टकीLीसक े लि&एशुल्क; (iv)कायअनुर्बंं"क े लि&एउपयोगकीजानेवा&ीमशीनरीऔरउपकरण,दिकराया याअन्यथाप्राप्तकरनेक (v) कायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंप्रयुक्तउपभोग्यसामदिग्रयोंजैसेपानी, दिर्बंज&ी, ई ं "नकी &ागत; (vi)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तठेक े ारकीअधि"•ानकी&ागत; (vii)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तअन्यसमरूपव्यय;और (viii)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तसेवाप्र ाताद्वाराअर्जिजत&ाभ; (ix)जहांमूल्यवर्धि"तकरयादिर्बं;ीकर,जैसाभीमाम&ाहो,कायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमें शादिम&मा&मेंसंपलित्तक े वास्तदिवकमूल्यपरभुगतानदिकयागयाहै,तोमूल्यक े भुगतानक े लि&एअपनायागयाऐसामूल्यजोड़ागयाकरयादिर्बं;ीकर,जैसाभी माम&ाहो,खंड(i)क े तहतकायअनुर्बंं"सेवाक े मूल्यकादिन"ारणकरनेक े लि&एउक्तकाय अनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&मेंसंपलित्तक े रूपमेंलि&याजाएगा।" 4.5यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकअधि"सूचना32/2007-एसटीदि नांक22.04.2007क े तहतक ें द्रसरकारनेअधि"दिनयम,1994की"ारा93और94द्वाराप्र त्तअपनीशदिक्तयोंका प्रयोगकरतेहुएकायअनुर्बंं"(सेवाकरक े भुगतानक े लि&एसंरचनायोजना)दिनयमपेशदिकए। 2007.उक्तदिनयमोंक े दिनयम3(1)कोदिनम्नानुसारपढ़ाजाताहै: "3.(1)अधि"दिनयमकी"ारा67औरसेवा(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006क े दिनयम2 ए मेंदिनदिहतदिकसीभीर्बंातक े संर्बंं"मेंसेवाकरकाभुगतानकरने क े पासअपनीसेवासेमुक्तहोनेकादिवकल्पहोगाअधि"दिनयमकी"ारा 66मेंदिनर्दि P रपरसेवाकरकाभुगतानकरनेक े र्बंजाय,कायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरत उद् घोषणा सक&राणिशक े ोप्रधितशतक े र्बंरार्बंरराणिशकाभुगतानकरक े प्र ानकीगईयाप्र ानकीजाने वा&ीकायअनुर्बंं"सेवापरसेवाकर ेयता। स्पPीकरण.-इसदिनयमक े लि&ए,कायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतक ु &राणिशमेंमूल्य वर्धि"तकर(वैट)यादिर्बं;ीकरशादिम&नहींहोगा,जैसाभीमाम&ाहो,उक्तकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&मेंसंपलित्तक े हस्तांतरणपरभुगतानदिकयागयाहो।।" 4.[6] यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकउप-दिनयमोंकोअधि"सूचनासंख्या 23/2009-एसटी दि नांक07.07.2009द्वारासंशोधि"तदिकयागयाथाऔरआगेअधि"सूचना1/2011-एसटी दि नांक01.03.2011द्वारासंशोधि"तदिकयागयाथा। 4.[7] यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकअधि"दिनयम,1994 की"ारा 67 करयोग्यसेवाओंक े मूल्यांकनसेसंर्बंंधि"तहैजोदिनम्नानुसारहै: "67.सेवाकर&गानेक े लि&एकरयोग्यसेवाओंकामूल्यांकन-1)इसअध्यायक े प्राव"ानों क े अ"ीन,दिकसीभीकरयोग्यसेवापरइसक े सं भमेंप्रभायसेवाकर,- (i)ऐसेमाम&ेमेंजहांसेवाकाप्राव"ान"नक े प्रधितL&क े लि&एहै,सेवाप्र ाताद्वाराप्र ान कीगईयाउसक े द्वाराप्र ानकीजानेवा&ीऐसीसेवाक े लि&एप्रभारिरतकु &राणिशहोगी; (ii)ऐसेमाम&ेमेंजहांसेवाकाप्राव"ानएकप्रधितL&क े लि&एहै,जिजसमेंपूरीतरहयाआंणिशक रूपसे"नशादिम&नहींहै,प्रभारिरतसेवाकरक े अधितरिरक्त"नमेंऐसीराणिशहो,जोप्रधितL& क े र्बंरार्बंरहो; (iii)ऐसेमाम&ेमेंजहांसेवाकाप्राव"ानएकप्रधितL&क े लि&एहैजोसुदिनधिšतनहींहै,वह राणिशहोगीजोदिन"ारिरततरीक े सेदिन"ारिरतकीजासकतीहै। (2)जहांएकसेवाप्र ाताद्वाराप्र ानकीगईयाप्र ानकीजानेवा&ीसेवाक े लि&एप्रभारिरत क ु &राणिशमें ेयसेवाकरशादिम&है,ऐसीकरयोग्यसेवाकामूल्यऐसीराणिशहोगी,जो ेय करक े अधितरिरक्तवसू&कीगईसक&राणिशक े र्बंरार्बंरहै। उद् घोषणा (3)करयोग्यसेवाक े लि&एप्रभारिरतसक&राणिशमेंऐसीसेवाक े प्राव"ानसेपह&े,उसक े ौरानयार्बंा मेंकरयोग्यसेवाक े लि&एप्राप्तकोईभीराणिशशादिम&होगी। (4) उप-"ाराओं(1),(2) और (3) क े अ"ीन, मूल्यदिन"ारिरततरीक े से दिन"ारिरतदिकयाजाएगा। स्पPीकरण-इसखंडक े लि&ए,(ए)"प्रधितL&"मेंशादिम&हैं (i)कोईभीराणिशजोप्र ानकीगईयाप्र ानकीजानेवा&ीकरयोग्यसेवाओंक े लि&ए ेयहै; (ii)ऐसीपरिरल्पिस्थधितयोंकोछोड़कर,औरऐसीशत“क े अ"ीन,जोदिन"ारिरतकीजासकतीहैं, सेवाप्र ाताद्वारादिकएगएदिकसीभीप्रधितपूर्धितयोग्यव्ययया&ागत,जोकरयोग्यसेवाप्र ान करनेयाप्र ानकरनेक े लि&एसहमतहोनेक े ौरानप्रभारिरतदिकयागया। (iii)शुल्कयाकमीशन,यदि कोईहो,या,जैसाभीमाम&ाहो,प्राप्तछ ू ट,यानी&ॉटरीदिटकट क े अंदिकतमूल्यऔरउसकीमतपरजिजसपरदिवतरकयादिर्बं;ीएजेंटकोदिटकटदिम&ताहै,क े अंतरक े अ&ावा&ॉटरीदिवतरकयादिर्बं;ीएजेंटद्वारा&ॉटरीदिटकटोंकीसक&दिर्बं;ीराणिशसे रखीगईकोईभीराणिश (सी)"प्रभारिरतसक&राणिश"मेंचेक,; े धिडटकाड,खातेसेकटौती और; े धिडटनोटयाडेदिर्बंटनोटजारीकरक े दिकसीभीप्रकारकाभुगतानशादिम&हैऔर [पुस्तकसमायोजन,औरजमाकीगईयादिनका&ीगईकोईभीराणिश,जैसाभीमाम&ाहो, दिकसीभीखातेमें,चाहे"सस्पेंसखाता"यादिकसीअन्यनामसेजानाजाताहै,सेवाकरका भुगतानकरनेक े खातेकीपुस्तकोंमें,जहांकरयोग्यसेवाका&ेन ेन दिकसीसंर्बंद्धउद्यमक े साथहै।]]" 4.[8] यह प्रस्तुत दिकया जाता है दिक क े न्द्रीय उत्पा एवं सीमा शुल्क र्बंोड ने दि नांक 22.05.2007क े पत्रद्वारादिवत्तअधि"दिनयम,2007क े माध्यमसे&ाएगएदिवणिभन्नसंशो"नोंक े संर्बंं"मेंस्पPीकरणजारीदिकयाहै।यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकपैरा9.1से9.7जोप्रासंदिगक हैं,दिनम्नलि&लिखतरूपमेंपढ़ेजातेहैं- "9.1कायअनुर्बंं"मा&औरसेवाओंकीआपूर्धितक े लि&एएकसमग्रअनुर्बंं"है। उद् घोषणा एकसमग्रकायअनुर्बंं"कोदिवभाजिजतकरदि यागयाहैऔर,-(i) वैट/दिर्बं;ीकरकाय े हस्तांतरणपर&गायाजाताहै [भारतक े संदिव"ानक े अनुच्छे 366(29 ए)(र्बंी)],और (ii)कायअनुर्बंं"क े संर्बंं"मेंप्र ानकीजानेवा&ीसेवाओंपरसेवाकर&गाया जाएगा। 9.2प्र ानकीगईकरयोग्यसेवाओं("ारा67)क े लि&एसेवाप्र ाताद्वारा&ीजानेवा&ीकु & राणिशपरसेवाकरप्रभायहै।कायअनुर्बंं"क े माम&ेमें,सेवाओंकाकरयोग्यमूल्यसमग्रकाय अनुर्बंं"कोदिवभाजिजतकरक े दिन"ारिरतदिकयाजानाहै।सेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम, 2006 कादिनयम 2 ए [अधि"सूचनासंख्या 29/2007-सेवाकर, दि नांक 22.05.2007], प्रस्तुतकरताहैदिककायअनुर्बंं"सेवाकामूल्यकायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतसक&राणिशक े र्बंरार्बंरहोगाजिजसमेंउक्तकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&मेंसंपलित्तकाहस्तांतरणका मूल्यघटादि याजाएगा।इसप्रकार,जहांकहींभीसेवाप्र ातारिरकॉडरखताहै,सेवाओंका मूल्यकायअनुर्बंं"क े लि&ए&ीजानेवा&ीकु &राणिशहोगी,जिजसमेंकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमें े हस्तांतरणकामूल्यघटादि याजाएगा। 9.3जहांभीकायअनुर्बंं"क े हस्तांतरणपरवैट /दिर्बं;ी करकाभुगतानवास्तदिवकमूल्यपरदिकयाजाताहै,वहीमूल्यकायअनुर्बंं"सेवाक े मूल्यका दिन"ारणकरनेक े उद्देश्यसेभीलि&याजाताहै।अन्यमाम&ोंमें,कायअनुर्बंं"सेवाकामूल्य वास्तदिवकक े आ"ारपरदिन"ारिरतदिकयाजाएगा।यहभीस्पPदिकयागयाहैदिककायअनुर्बंं" सेवाक े मूल्यमेंशादिम&होंगे:(i)काय“क े लि&एश्रमशुल्क;(ii)श्रमऔरसेवाओं क े लि&एएकउपठेक े ारकोभुगतानकीगईराणिश;(iii)प्&ानिंनग,धिडजाइनिंनगऔरआर्दिकटेक्ट कीLीसक े लि&एशुल्क;(iv) कायअनुर्बंं"क े लि&एउपयोगकीजानेवा&ी मशीनरीऔरउपकरणोंकोदिकरायेपरयाअन्यथाप्राप्तकरनेक े लि&एशुल्क;(v)कायअनुर्बंं" क े दिनष्पा नमेंउपयोगदिकएजानेवा&ेपानी,दिर्बंज&ी,ई ं "नजैसेउपभोग्यसामदिग्रयोंकी&ागत, संपलित्तजिजसमेंकायअनुर्बंं"क े ौरानस्थानांतरिरतनहींदिकयागयाहै;(vi)श्रम औरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तअनुर्बंं"कीस्थापनाकी&ागत;(vii)श्रमऔरसेवाओं उद् घोषणा कीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तअन्यसमानव्यय;और(viii)श्रमऔरसेवाकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"त सेवाप्र ाताद्वाराअर्जिजत&ाभ; 9.4यदि कायअनुर्बंं"क ु &राणिशमेंवैटयादिर्बं;ीकरशादिम&है। सेवाकरक े लि&एमूल्यकीगणनादिनम्नानुसारकीजाएगी:[क ु &प्रभारिरतराणिश- (कायअनुर्बंं"क े हस्तांतरणकामूल्यऔरउक्तकाय े उक्तहस्तांतरणपरभुगतानदिकयागयावैटया दिर्बं;ीकर,यदि कोईहो)]। 9.5एकव्यापारसुदिव"ाउपायक े रूपमेंऔरप्रशासदिनकसुदिव"ामेंआसानीक े लि&ए,सेवा प्र ाताकोकायअनुर्बंं"सेवापरसेवाकरक े लि&एसंरचनायोजनाअपनानेका दिवकल्पदि यागयाहै।कायअनुर्बंं" (सेवाकरक े लि&एसंरचनायोजना) दिनयम 2007 कोत नुसारअधि"सूचनासंख्या 32/2007 सेवाकर, दि नांक 22.05.2007 द्वारा अधि"सूधिचतदिकयागयाहै। 9.6यहयोजनाप्रस्तुतकरतीहैदिकसेवाप्र ाताक े पास"ारा66मेंदिनर्दि P रपरसेवाकर काभुगतानकरनेक े र्बंजायकायअनुर्बंं"क े 2%क े र्बंरार्बंरराणिश काभुगतानकरनेकादिवकल्पहोगा।कायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतकु &राणिशमेंउक्तकाय े हस्तांतरणपरभुगतानदिकयागयावैटया दिर्बं;ीकरशादिम&नहींहै। उक्तसंरचनायोजनाक े तहतसेवाकरकाभुगतानकरनेकादिवकल्पचुननेवा&ाकरयोग्य सेवाप्र ाता,सेनवैट; े धिडटदिनयम,2004क े तहतउक्तकायअनुर्बंं"मेंयाउसक े संर्बंं"मेंउपयोगदिकएगएइनपुटपरशुल्ककासेनवैट; े धिडट&ेनेकाहक ारनहींहै। 9.7करयोग्यसेवाप्र ाताजोइनदिनयमोंक े तहतसेवाकरकाभुगतानकरनेकादिवकल्प ेता है,उक्तकायअनुर्बंं"क े संर्बंं"मेंसेवाकरक े भुगतानसेपह&ेकायअनुर्बंं"क े संर्बंं"मेंइस तरहक े दिवकल्पकाप्रयोगकरेगाऔरइसतरहकाप्रयोगदिकयागयादिवकल्पपूरेकायअनुर्बंं" क े लि&ए&ागूहोगाऔरउक्तकायअनुर्बंं"क े पूराहोनेतकवापसनहींलि&याजासकताहै।" उद् घोषणा 4.9उपरोक्तप्राव"ानों,दिनयमोंऔरदिवदिनयमोंऔरपरिरपत्रोंपरभरोसाकरतेहुए,यहप्रस्तुत दिकयाजाताहैदिककायअनुर्बंं"एकअनुर्बंं"हैजिजसमेंवस्तुओंऔरसेवाओंकीएकसाथ आपूर्धितशादिम&है।एकसमग्रकायअनुर्बंं",भारतक े संदिव"ानक े अनुच्छे 366(29 ए)(र्बंी) क े अनुसारसंपलित्तकादिर्बं;ीकर/वैट ेनेयोग्यवस्तुओंमेंहस्तांतरणऔर01.06.2007से प्रभावीसेवा-करयोग्यसेवाभागमेंदिवभाजिजतहोजाताहै। &ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त)(पैराग्राL14से16)क े माम&ेमेंइसन्याया&यक े दिनणयपर भरोसादिकयागयाहै। 4.10यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिक&ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त)मेंइसन्याया&यकादिनणयका सारयहहोगादिकगैननडंकर&ीएंडक ं पनीर्बंनामराजस्थानरा‰य,(1993)1एससीसी364 माम&ेमेंपाएगएसेवातत्वोंकीसूचीपरसेवाकर&गेगाऔरमा&वा&ेदिहस्सेपरवैटया दिर्बं;ीकर&गेगा। 4.11.यहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकगैननडंकर&ीएंडक ं पनी(उपरोक्त)वा मेंइसन्याया&य कीसंवै"ादिनकपीठनेपैरा47क े माध्यमसेकरक े दिन"ारणसेदिनपटनेक े ौरानमा&क े मूल्यांकनकी&ागतसेर्बंदिहष्करणकीएकसूचीप्र ानकीथीऔरजिजसमेदिकसेवातत्वोंका गठनक्याहोगा,यहभीशादिम&था। उन्होंनेउक्तदिनणयक े पैरा47परर्बंहुतभरोसादिकयाहै।यहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकइस न्याया&यने गैननडंकर&ीएंडक ं पनी (उपरोक्त) क े माम&ेमेंपैरा 47 मेंदिनम्नानुसार अव&ोकनदिकयाजोदिनम्नांदिकतहैं: "47...इसलि&ए,एककायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&कामूल्य,संपूणकायअनुर्बंं" क े मूल्यकोध्यानमेंरखतेहुएऔरउसमेंसेश्रमऔरसेवाओंक े लि&एशुल्कघटाकरदिन"ारिरत दिकयाजानाचादिहए (ए)काय“क े लि&एश्रमशुल्क; (र्बंी)श्रमऔरसेवाओंक उद् घोषणा (सी)योजना,धिडजाइनिंनगऔरवास्तुकारकीLीसक (डी)कायअनुर्बंं"क े लि&एउपयोगकीजानेवा&ीमशीनरीऔरउपकरणदिकराए पर&ेनेयाअन्यथाप्राप्तकरनेक े लि&एशुल्क: (ई) कायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंउपयोगकीजानेवा&ीउपभोग्यसामदिग्रयोंजैसेपानी, दिर्बंज&ी,ई ं "नआदि की&ागत,संपलित्तजिजसमेंकायअनुर्बंं"क े ौरानस्थानांतरिरत नहींदिकयागयाहै;और (एL)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तहोनेकीसीमातकठेक े ारकीअधि"•ानकी &ागत; (जी)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तअन्यसमानव्यय; (एच)ठेक े ारद्वाराउससीमातकअर्जिजत&ाभजोश्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"त है।इनशीष“क े तहतकटौतीयोग्यराणिशयोंकोदिकसीदिवशेषमाम&ेक े तथ्योंक े आ&ोकमें ठेक े ारद्वाराउत्पादि तसामग्रीक े आ"ारपरदिन"ारिरतकरनाहोगा।" 4.12यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकउपरोक्तसेवातत्वोंकोएकवै"ादिनकमान्यतादिम&ीहै क्योंदिकसेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006(01.06.2007सेप्रभावी)क े दिनयम2 ए क े एकभागक े रूपमेंइसेशादिम&दिकयागयाथा। 4.13यहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकपरिरणामस्वरूपइसन्याया&यने&ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त) क े दिनणयपरदिवचारकरतेसमयसेवातत्वोंकीसमानता&ाकरइसमुद्देकोदिवशेषरूपसे संर्बंोधि"तदिकयाथाजैसादिकगैननडंकर&ी(उपरोक्त)मेंसंदिव"ानपीठक े L ै स&ेमेंउजि¤लिखत हैऔरमूल्यांकनदिनयम,2006क े रूपमेंवर्भिणतदिकयागयाहै।।उक्तदिनणयक े पैरा25और26परभरोसादिकयागयाहै। 4.14यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिक&ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त)मेंदि एगएइसन्याया&यका दिनणयटोट&एनवायरनमेंटदिर्बंल्डिंल्डगजिसस्टम्सप्राइवेटलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े समेदिकतमाम&ों उद् घोषणा मेंपुनर्दिवचारक े लि&एआयाथा।जिजसमेंइसन्याया&यनेपैरा28क े तहतइसमाम&ेकोर्बंड़ी र्बंेंचकोसं र्भिभतकरनेक े अनुरो"कोखारिरजकरदि या,जोपैराग्राL28मेंदिनम्नानुसारहै: "28.&ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े र्बंाध्यकारीदिनणयपर पुनर्दिवचारकरनेऔरमाम&ेकोर्बंड़ीर्बंेंचकोसं र्भिभतकरनेक े लि&एराजस्वकीओरसेकीगई प्राथना/प्रस्तुधितकीसराहनाकरतेहुए,क ु छतथ्योंपरदिवचारकरनेकीआवश्यकताहै,जोइस प्रकारहैं: (i)&ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े माम&ेमेंइसन्याया&यकादिनणयवष 2015में सुनायागया/पारिरतदिकयागयाहै,जिजसमेंयहदिवशेषरूपसे ेखागयाहैऔरयहमानाजाता हैदिकदिवत्तअधि"दिनयम,2007क े पूवकीअवधि"क े लि&एअदिवभा‰यकायअनुर्बंं"ोंपर,सेवा करउद्ग्रहणीयनहींथा; (ii)दिवत्तअधि"दिनयम,2007क े पूवकीअवधि"कीपूरीव्यवस्थाऔरसेवाकरउद्ग्रहणपर दिवचारकरनेऔरठोसकारण ेनेक े र्बंा,इसन्याया&यद्वाराएकसचेतदिनणयलि&यागयाहै, यहमानतेहुएदिक,अदिवभा‰य/समग्रकायअनुर्बंं"परसेवाकरदिवत्तअधि"दिनयम,2007क े पूवकीअवधि"पर&ागूनहींथा। (iii)यहमानतेहुएदिकदिवत्तअधि"दिनयम,2007क े पूवकीअवधि"क े लि&ए,अदिवभा‰य/समग्र कायअनुर्बंं"ोंपर, सेवाकरउद्ग्रहणीयनहींहै, पूव¥क्तदिनणयमेंइसन्याया&यद्वाराकई दिनणयोंपरदिवचारदिकयागयाहै; (iv)यहदिकर्बंा में,&ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े माम&ेमेंइसअ ा&तक े L ै स&े काअनुसरण,सेवाकरआयुक्तऔरअन्यएवंभयानादिर्बंल्डसप्रा. लि&दिमटेडऔरअन्यक े माम&ेमेंदिकयागयाहैऔरक े माम&ेमेंइसन्याया&यद्वारादिवचारदिकयागयाहै। (v)यहदिकवष2015में&ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े दिनणयक े र्बंा,उक्तदिनणयदिवणिभन्नउच्चन्याया&योंऔरन्यायाधि"करणोंद्वारा&गातारपा&न दिकयागयाहै; उद् घोषणा (vi)दिवणिभन्नउच्चन्याया&योंऔरअधि"करणोंक े L ै स&े,जोइसन्याया&यक े &ासनएंडटुब्रो लि&दिमटेड(उपरोक्त)क े माम&ेमेंदि एगएL ै स&ेकाअनुसरणकरनेक े र्बंा पारिरतदिकएगएथे, अंधितमताप्राप्तकरचुक े हैं,औरकईमाम&ोंमें,राजस्वनेउक्तदिनणयोंकोचुनौतीनहीं ीहै। (vii)&ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े माम&ेमेंइसन्याया&यद्वारापारिरतदिनणयऔर आ ेशकीसमीक्षाऔर/यावापस&ेनेक े लि&एकोईसमीक्षाआवे न ालिख&करनेक े लि&ए राजस्वद्वाराकोईप्रयासनहींदिकयागया।यदि राजस्वउनक े दिवचारमेंइतनागंभीरथादिक &ासनएंडटुब्रोलि&दिमटेड(उपरोक्त)क े दिनणयपरपुनर्दिवचारकी आवश्यकताहै,तोराजस्वकोउसस्तरपरऔर/याउसक े र्बंा भीसमीक्षाआवे न ायर करनाचादिहएथा। आजकील्पिस्थधितमेंभीऐसाकोईपुनरीक्षणआवे न ालिख&नहींदिकयागयाहै। (viii)क े व&इसलि&एदिकअनुवतUमाम&ोंमेंशादिम&करकीराणिशअधि"कहोसकतीहै,पह&े क े र्बंाध्यकारीदिनणय, जिजसकापूरे ेशमेंदिवणिभन्नउच्चन्याया&योंऔरन्यायाधि"करणोंद्वारा &गातारपा&नदिकयागयाहै,परपुनर्दिवचारक े लि&एप्राथनाकरनेकाआ"ारनहींहोसकता है,।" 4.15यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकइसलि&ए"ारा65(105)(zzzza) (?)),जोर्बंा मेंदिवत्त अधि"दिनयम,1994की"ारा66E(एच)र्बंनगया,क े तहतजोकर&गायाजाताहैवहकाय े दिनष्पा नमेंसेवाकादिहस्साहै।"ारा67(1)यहपूरीतरहसेस्पPकरताहैदिक सेवाकरक े व&करयोग्यसेवा,उसक े सं भमें,परप्रभायहै। यहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकइसन्याया&यने,&ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त)क े माम&ेमेंजैसा दिकटोट&एनवायरनमेंटदिर्बंल्डिंल्डग(उपरोक्त)में ोहरायागयाहै,यहस्पPकरदि याहैदिकमा& कीसंपलित्तक े हस्तांतरणकीप्रक ृ धितमेंमा&कामूल्यदिर्बं;ीकर/वैटकाभुगतानकरनाहोगा औरसेवाघटकोंयातत्वोंको"ारा65(105)(zzzza) (?))औरर्बंा में"ारा66E(एच),क े तहतकरयोग्यसेवाकीपरिरभाषाक े आ"ारपर01.07.2012क े र्बंा घोदिषतसेवाक े रूपमें, सेवाकरजो01.06.2007सेप्रभावीहै,भुगतनाहोगा। उद् घोषणा 4.16यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिककरयोग्यसेवाजो01.06.2007सेप्रभावीहैं,क े समावेश क े परिरणामस्वरूपमूल्यांकनदिनयम,2006मेंदिनयम2 एआरम्भहुई,जिजसमेंसेवातत्वोंया घटकोंकीस्पPरूपसेपहचानकीगई,जोसेवाकरक े दिन"ारणऔरभुगतानक े लि&एमूल्य दिनर्दिमतकरेंगे। 01.07.2012क े र्बंा "ारा66 ई(एच)कीप्रदिवदिPक े र्बंा भीइनघटकोंकोदिLरप्रधित"ारिरत दिकयागयाथा। 4.17यहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकइसन्याया&यने&ासनएंडटुब्रो(उपरोक्त)क पैरा25क े माध्यमसेमूल्यांकनदिनयम,2006क े दिनयम2 एऔरइसक े तात्पयकोसं र्भिभत दिकयाथा,यहमानतेहुएदिकउक्तदिनयमयहकहताहैदिककायअनुर्बंं"कासेवाघटकदिद्वतीय गैननडंकर&ीक े माम&ेमेंदिन"ारिरत8तत्वोंकोशादिम&करनाहैऔरकायअनुर्बंं"मेंसेवाक े लि&एजिजम्मे ारमूल्यऐसेअनुर्बंं"ोंमेंसेवातत्वहोंगेक्योंदिकयहयोजनाअक े &ेसंवै"ादिनक आवश्यकताओंकापा&नकरेगीक्योंदिकयहएकसमग्रअदिवभा‰यकायअनुर्बंं"कोदिद्वभाजिजत करनाचाहतीहैऔरयह ेखनेक े लि&एध्यानरखताहैदिकइसतरहक े अनुर्बंं"क े अनुसार हस्तांतरिरतमा&मेंसंपलित्तक े लि&एजिजम्मे ारकोईभीतत्वसेवाकरकीगणनामेंप्रवेशनहीं करनाचादिहए। यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकइसलि&एमूल्यांकनदिनयमोंक े दिनयम2 एकातात्पयक े व&सेवा करक े तत्वोंको&ानाहैक्योंदिकक े व&वहीसंवै"ादिनकआवश्यकताओंकोपूराकरेगाऔर सेवाकरकीगणनामेंमा&मेंसंपलित्तक े लि&एजिजम्मे ारकोईभीतत्वशादिम&नहींहोनाचादिहए। अतः,प्रधितवा ीदिन"ारिरतीकासंपूणतकदिकउनक े पाससेवाकरक े रूपमेंमा&क े दिहस्सेपर भीकरकाभुगतानकरनेकाकानूनीअधि"कारहैऔरमा&परभुगतानदिकएगएशुल्कपर इनपुट; े धिडटभी&ेनास्पPरूपसे&ासनऔरटुब्रो(उपरोक्त)क े पैरा25औरदिनणयऔर मूल्यांकनदिनयम,2006क े दिवपरीतहै। 4.18अर्बंजहांतकसंरचनायोजनाकासंर्बंं"है,यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिक01.06.2007 से 'कायअनुर्बंं"सेवा'कीपरिरभाषाक े अंतगतआनेवा&ेदिन"ारिरतीकोयातोक े व&सेवा घटकोंपरइनपुटमा&परकोईसेनवैट; े धिडटलि&एदिर्बंना,मूल्यांकनदिनयमोंक े उद् घोषणा तहतसेवाकर ेयताकादिनवहनकरनाहोगायाक े दिवकल्पक े लि&एजाना होगा,जिजनपरिरल्पिस्थधितयोंमेंदिवणिभन्नसमयपरदिनर्दि Pकरकी रोंका,क ु &अनुर्बंं"मूल्यपर अनुपा&नदिकयाजानाचादिहए।यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकप्रधितवा ीदिन"ारिरतीद्वारादिनर्दिमत पद्धधितजिजससेवहइनपुटमा&परसेनवैट; े धिडट&ेनेक े र्बंा पूरेअनुर्बंं"मूल्यपर,सेवाकर काभुगतानकरनेकीमांगकररहाहै,वहकानूनमेंस्पPरूपसेकायमनहींरहसकतीहै। यहतकदिकदिनयम2 ए"ारा67क े अ"ीनहै,जोप्रधितवा ी-दिन"ारिरतीक े अनुसारमा&सदिहत अनुर्बंं"मूल्यमूल्यपरकरक े भुगतानकीअनुमधित ेताहै,कायअनुर्बंं"सेवाकीयोजनाक े दिवपरीतच&ताहै।यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकमा&क े रूपमेंक्याहोगासंदिव"ानक े अनुच्छे 366(29 ए)(र्बंी)क े तहतजोमा&क े रूपमेंमानाजाएगावह,करयोग्यसेवाऔर करयोग्यसेवाक े रूपमेंउसकाअथनहीं&गायाजासकताहै।
4.19 यहदिनवे नदिकयाहैदिकदिनयमोंक े साथपदिठतदिवत्तअधि"दिनयम 1944 क े व&२ दिवकल्पोकीअनुमधित ेताहैयातोसेवातत्तवोंपरसेवाकरकाभुगतानकरनेक े लि&एजैसा दिकमूल्यांकनदिनयम,2006क े तहतआगत(इनपुट)मा&परसेनवैट(क े न्द्रीय वैट); े धिडटलि&एदिर्बंनायासंरचनाकादिवकल्पचुननेकीपरिरकल्पनाकीगईहै।यहअनुरो" दिकयाजाताहैदिकमा&सदिहतक ु &अनुर्बंं"मूल्यपरसेवाकरकाभुगतानकरनेऔरइनपुट परसेनवैट; े धिडटप्राप्तकरनेकातीसराप्रकारनक े व&ग&तहैर्बंल्पिल्कसंवै"ादिनकप्रधितर्बंं"क े अ&ावाकानूनीरूपसेभीअमान्यहै। 4.20 अर्बंजहांतकसेवाकरआयुक्तऔरअन्य,भयानादिर्बंल्डसप्रा.लि&दिमटेड.औरअन्य, (2018)3एससीसी782क े दिनणयपरदिनभरकरने/होनेका संर्बंं"है,यहदिनवे नदिकयाहैदिकतथ्योंपरइसकीकोईप्रासंदिगकतानहींहै।दिनवे नहैदिक इसक े दिवपरीत &ासन एंड टुब्रो (सुप्रा) क े माम&े में इस न्याया&य का दिनणय &ागू होगा। दिनवे नदिकयाहैदिक22.05.2005कापरिरपत्रभीयहस्पPकरताहैदिकक ै सेएककायअनुर्बंं" सेवापरकर&गानेकीआवश्यकताहैऔरमूल्यांकनदिनयम,2006क े सं भमें पैरा9.2यहपुदिPकरताहैदिककायअनुर्बंं"सेवाकामूल्यउक्तअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम& मा& मेंसंपलित्त क े हस्तांतरण क े मूल्य सेकमकाय अनुर्बंं" क े लि&एप्रभारिरत क ु &राणिशक े उद् घोषणा र्बंरार्बंरहोऔरपैरा9.[3] क े द्वारासेवाओंक े तत्वोंकोर्बंताताहैजोइसन्याया&यद्वारागैनन डंकर&ी(सुप्रा)क े माम&ेमेंदिन"ारिरततत्वोंक े साथदिर्बंल्क ु &मे&खाताहै। 5.उपरोक्त &ी&ोक े साथयहप्राथनाकीगयीकीप्रस्तुतअपी&कोस्वीकारदिकयाजाए। 6.प्रधितवा ी-दिन"ारिरतीकीओरसेउपल्पिस्थतदिवद्वानवरिर•अधि"वक्ताश्रीवी.रघुरामनद्वारा वतमानअपी&काजोर ारदिवरो"दिकयागया। 6.[1] वतमान अपी& का दिवरो" करते हुए और सीईएसटीएटी द्वारा पारिरत आक्षेदिपत आ ेश क े समथन में, प्रधितवा ी की ओर से उपल्पिस्थत दिवद्वान अधि"वक्ता ने दिनम्नलि&लिखततकप्रस्तुतदिकयाहै: (1)संरचनादिनयमोंक े दिनयम3(1)क े अनुसारसंरचनायोजनावैकल्पिल्पकहै (ii)मूल्यांकनक े प्राव"ानदिवत्तअधि"दिनयम,1994की"ारा67 क े अ"ीनहैं (iii)एकर्बंारदिवत्तअधि"दिनयम,1994 की"ारा67क े प्राव"ानकाअनुपा&नकरलि&याजाता हैतोइसक े साथ,नतोमूल्यांकनदिनयमोंक े दिनयम2 एकीप्रयो‰यताकासवा&उठताहैऔर नहीदिन"ारिरतीपरसंरचनायोजना(क ं पोजिजशनस्कीम)क े दिवकल्पकोजर्बंरन&ागूकरनेका कोईसवा&था। (iv)भ&ेहीप्रधितवा ीकीसेवाओंको1जून,2007क े र्बंा 'कायअनुर्बंं"सेवा'क े तहत वगUकरणयोग्यमानाजाताहै,जैसादिकराजस्वद्वारा ावादिकयागयाहै,राजस्वकाआगेक े ावेहैदिककायअनुर्बंं"सेवामूल्यांकनक े लि&एउपरोक्तानुसारक े व& ोदिवकल्पथेनामशः संरचनादिनयमऔरदिन"ारिरतीक े लि&एउप&ब्"मूल्यांकनदिनयमोंकादिनयम2 एऔरक े न्द्रीय वैट(सेनवैट); े धिडटकीपरिरणामीगैर-स्वीकायतामेंकोईगुणागुणनहींहै। (v)यहदिनवे नदिकयाहैदिक'कायअनुर्बंं"सेवा'क े माम&ेमेंभी,मूल्यांकन,दिवत्तअधि"दिनयम, 1994की"ारा67क े तहतदिकयाजासकताहैऔरदिनयम2 एयासंरचना योजनाक े तहतदिन"ारिरतमूल्यांकनदिवधि"यांक े व&दिन"ारिरतीकोप्र ानदिकएगएदिवकल्पहै। (vi) इसलि&ए, क े न्द्रीयवैट (सेनवैट); े धिडट दिनयम,2004 या दिवत्त अधि"दिनयम,1994 में दिकसीदिवणिशPप्रधितर्बंं"यादिनषे"क े अभावमेंउत्तर ाताओंकोइनपुटपरसेनवैट; े धिडटक े &ाभसेवंधिचतनहींदिकयाजासकताहै। उद् घोषणा 6.[2] आगे प्रधितवा ी की ओर से उपल्पिस्थत दिवद्वान अधि"वक्ता द्वारादिनवे नदिकया गया हैदिक आक्षेदिपतआ ेशपारिरतकरतेसमयदिवद्वानन्यायाधि"करणनेर्बंॉम्र्बंेउच्चन्याया&यद्वारापुदिPत सीसीईर्बंनामएस.वी.जीवानी,2014(35)एसटीआर351क े अपनेपह&ेक े दिनणयका सहीपा&नदिकयाहैजोकीसवथा&ागूहै।यहदिनवे नदिकयाहैदिकउक्तमाम&ेमेंयहमाना गयाथादिकसंरचनादिनयमऔरमूल्यांकनदिनयमोंक े दिनयम2 ए,सेवाप्र ाताकोसेवा ाधियत्व क े दिनवहनक े लि&एदिवत्तअधि"दिनयम,1994की"ारा67मेंउप&ब्"दिवकल्पोंकीतु&नामें प्र ानदिकएगएदिवकल्पमात्रहैं। 6.3आगेयहदिनवे नदिकयाहैदिकमूल्यांकनदिनयमोंकादिनयम2 ए'"ारा67क े अ"ीन'शब् ोंसेशुरूहोताहै।यहदिनवे नदिकयाजाताहैदिकइसकामत&र्बंयहहोगादिकदिनयम 2 एक े व&तभी&ागूहोगाजर्बंकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&सेवाकामूल्यअधि"दिनयम की"ारा67क े तहतदिन"ारिरतनहींदिकयाजासक े गा। 6.4प्रधितवा ीदिन"ारिरतीकीओरसेउपल्पिस्थतदिवद्वानअधि"वक्ताद्वाराआगेप्रस्तुतदिकयागयाहै दिक01.07.2012सेपह&ेदिन"ारिरतीक े पासतीनदिवकल्पथे: (i)"ारा67क े जिसद्धांतोंकापा&नकरेंऔरपूरेमूल्यपरकरकाभुगतानकरेंऔरइनपुट टैक्स; े धिडट&ें। (ii)मूल्यांकनदिनयमोंकादिनयम2 ए:मूल्यांकनदिनयमोंक े सं भमेंदिन"ारिरतकर योग्यमूल्यपरपूरी&ागू रपरसेवाकरकाभुगतानकरनेक े लि&ए।इनपुटपरसेनवैट; े धिडट का&ाभउठानेक े लि&एकोईरोकनहींहै। (iii)संरचनादिनयम:संरचनादिनयमोंक े सं भमें,अनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतसक&राणिशपर 2.06%की रसेसेवाकरकाभुगतान(01.03.2008से4.12%कीर्बंढ़ोतरी)।इनपुटपर सेनवेट; े धिडटअस्वीकायहोगा। 6.501.07.2012क े र्बंा दिन"ारिरतीक े पासतीनदिवकल्पथे: (i)"ारा67क े जिसद्धांतोंकापा&नकरेंऔरपूरेमूल्यपरकरकाभुगतानकरेंऔरइनपुट टैक्स; े धिडट&ें। उद् घोषणा (ii)दिनयम2 ए(i):शादिम&सामग्रीक े वास्तदिवकमूल्यकोघटानेक े र्बंा सेवाक े करयोग्य मूल्यकादिन"ारणकरना। (iii)दिनयम2(ii):कायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतकीगईकु &राणिशक े दिनर्दि Pप्रधितशतपर सेवाकरकाभुगतानकरना। 6.6इसलि&एयहप्रस्तुतदिकयागयाहैदिकउपरोक्तयोजनाक े तहतदिन"ारिरतीक े पासदिवत्त अधि"दिनयम,1994की"ारा67क े तहतदिनमाणसेवायाकायअनुर्बंं"सेवाएं प्र ानकरनेक े लि&एप्रभारिरतकीगईपूरीराणिशपरसेवाकरकाभुगतानकरनेकादिवकल्पथा। 6.7यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकइसमाम&ेमेंदिन"ारिरतीसेनवैट; े तहतपूणसेनवैट; े धिडटऔरइनपुट,इनपुटसेवाओंऔरपूंजीगतवस्तुओंक े लि&एपात्रहोगा या 15/2004-एचटी, क े तहतअधि"सूचनामेंदिनर्दि Pसमय -समयपरसंशोधि"तयानई अधि"सूचनाक े साथप्रधितस्थादिपत,कटौतीकादिवकल्पचुनकरदिनमाणसेवाओंक े तहतसेवाकर काभुगतानकरनेक े लि&एपात्रहोगा।; यामूल्यांकनदिनयमोंक े दिनयम 2 एक े सं भमेंया संरचनादिनयमोंक े सं भमें'कायअनुर्बंं"सेवाओं'क े तहतसेवाकरकाभुगतानकरनाहोगा। 6.8आगेयहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकदिनयम2 एमेंप्रयुक्तशब् '"ारा67क े अ"ीन'स्पP दिवचारव्यक्तकरताहैदिक"ारा67क े तहतदिकयागयामूल्यांकनसव¥च्चहैऔरदिनयम अधि"दिनयमक े अ"ीनहै। 6.[9] यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकइसलि&एसंरचनादिनयमदिन"ारिरतीक े लि&एपूरीतरहसे वैकल्पिल्पकहैंप्रयोगकरनेक े लि&एदिन"ारिरती"ारा67कादिवकल्पचुनसकताहै। 6.10यहप्रस्तुतदिकयाजाताहैदिकइनपुटपरसेनवैटशुल्क&ेनाक े व&तभीवर्जिजतहैयदि कोईसंरचनादिनयमोंकादिवकल्पचुनताहैऔर"ारा67क े तहतअनुर्बंं"क े पूणसक&मूल्य परसामान्यप्रचलि&त रोंपरकरकाभुगताननहींदिकयाजाताहै। उद् घोषणा 6.11प्रधितवा ीकीओरसेआगेप्राथनाकीजातीहैदिकयदि गुण- ोषक े आ"ारपरअपी& कीअनुमधित ीजातीहै,तोदिटcब्यून&नेपरिरसीमाकीदिवस्तारिरतअवधि"और/याअन्यमुद्दोंपर कोईदिनष्कषनहींदि याहैऔरइसलि&एमाम&ोंकोदिटcब्यून&कोवापसभेजाजासकताहै। 7संर्बंंधि"तपक्षोंक े दिवद्वानअधि"वक्ताकोदिवस्तारसेसुना। 8संधिक्षप्तप्रश्नजोइसन्याया&यक े समक्षदिवचारक े लि&एरखागयाहैदिकक्याएकदिन"ारिरती जोकायअनुर्बंं"सेवाक े तहतसेवाकरकाभुगतानकरनेक े लि&एउत्तर ायीहै,क े पासनतो सेवाकर(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006क े दिनयम2 एकानतोसंरचनास्कीमकापा&न करनेकाकानूनीअधि"कारहैइसआ"ारपरदिकदिवत्तअधि"दिनयम,1994की"ारा67क े सं भमेंएकदिन"ारिरतीक ु &अनुर्बंं"मूल्य&ेनेकाहक ारहैजिजसमेंमा&औरसेवाएं ोनों शादिम&हैंऔरकायअनुर्बंं"सेवाक े रूपमेंपूरेमूल्यपरसेवाकरकाभुगतानकरताहैऔर इसप्रदि;यामेंCENVAT; े धिडटका&ाभउठानेकाभीहक ारहै? 8.1शुरुआतमें,यहध्यान ेनेकीआवश्यकताहैदिकप्रधितवा ीदिन"ारिरतीद्वाराप्र ानकीगई ऐसीसेवाओंकोदिवत्तअधि"दिनयम,1994,01.06.2007से&ागूक े अनुसार"ारा64(54) क े अंतगतसपदिठत"ारा65(105)(?)क े साथकायअनुर्बंं"सेवाकहाजासकताहै। 8.[2] कायअनुर्बंं"क े संर्बंं"में&ासनएंडटुब्रो (उपरोक्त) औरगैननडंकर&ीएंडक ं पनी (उपरोक्त)क े माम&ेमेंइसन्याया&यद्वारादिन"ारिरतकानूनऔरटोट&एनवायरनमेंटदिर्बंल्डिंल्डग जिसस्टम्सप्राइवेटलि&दिमटेडक े माम&ेमेंअनुवतUL ै स&ेक े अनुसारएकदिन"ारिरतीमा&तत्वपर दिर्बं;ीकरऔरसेवाक े &ाभ/सेवाक े मूल्यपरसेवाकरक े लि&एउत्तर ायीहै। 8.3गैननडंकर&ीएंडक ं पनी(उपरोक्त)क े माम&ेमेंपैरा47मेंकरक े दिन"ारणसेदिनपटनेक े ौरानइसन्याया&यनेमा&क े मूल्यांकनकी&ागतसेर्बंदिहष्करणकीएकसूचीप्र ानकीथी औरसेवातत्वोंकागठनक्याहोगा।उपरोक्तदिनणयमेंइसन्याया&यद्वारादिन"ारिरतकानून द्वारादिनम्नलि&लिखतकोमा&क े मूल्यांकनकी&ागतसेर्बंाहररखाजानाहै। उद् घोषणा "47....... एककायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंशादिम&मा&कामूल्य, इसलि&ए, संपूणकाय े मूल्यकोध्यानमेंरखतेहुएऔरउसमेंसेश्रमऔरसेवाओंक े लि&एशुल्कघटाकर दिन"ारिरतदिकयाजानाहोगाइसमेंशादिम&होगा (क)काय“क े लि&एश्रमशुल्क; (ख)श्रमऔरसेवाओंक ग)प्&ानिंनग,धिडजाइनिंनगऔरआर्दिकटेक्टकीLीसक (घ)कायअनुर्बंं"क े लि&एउपयोगकीजानेवा&ीमशीनरीऔरउपकरणदिकराए पर&ेनेयाअन्यथाप्राप्तकरनेक ( ड़) कायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंउपयोगकीजानेवा&ीउपभोग्यसामदिग्रयोंजैसेपानी, दिर्बंज&ी,ई ं "नआदि की&ागत,संपलित्तजिजसमेंकायअनुर्बंं"क े ौरानस्थानांतरिरत नहींदिकयागयाहै;और (च)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तहोनेकीसीमातकठेक े ारकीस्थापनाकी &ागत; (छ)श्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तअन्यसमानव्यय; (ज)ठेक े ारद्वाराउससीमातकअर्जिजत&ाभजोश्रमऔरसेवाओंकीआपूर्धितसेसंर्बंंधि"तहै। इनशीष“क े तहतकटौतीयोग्यराणिशयोंकोठेक े ारद्वाराउत्पादि तसामग्रीक े आ"ारपरदिकसी दिवशेषमाम&ेक े तथ्योंक े आ&ोकमेंदिन"ारिरतकरनाहोगा।" 8.4यहध्यान ेनेकीआवश्यकताहैदिकउसक े र्बंा उपरोक्तसेवातत्वोंकोसेवाकर (मूल्य कादिन"ारण) दिनयम,200601.06.2007 से&ागू, क े दिहस्सेक े रूपमें वै"ादिनकमान्यतादिम&ीहै,जिजसेयहांऊपरसं र्भिभतदिकयागयाहै।दिनयमकीप्रयो‰यता&ासन एंडटुब्रो(उपरोक्त)क े माम&ेमेंइसन्याया&यद्वारादिनयम2 एकीप्रयो‰यतापरदिवस्तारसे दिवचारदिकयागयाहै। उद् घोषणा इसलि&ए,'कायअनुर्बंं"सेवा'क े माम&ेमेंइसन्याया&यद्वाराअधि"दिन"ारिरतकानूनक े अनुसार एकदिन"ारिरतीसेवातत्व/प्र त्तसेवाक े मूल्यपरसेवाकरऔरस्थानांतरिरतमा&क े तत्वपर दिर्बं;ीकर/करकाभुगतानअनुर्बंं"क े अनुरूपकरनेक े लि&एउत्तर ायीहै। 8.[5] उपरोक्तकोध्यानमेंरखतेहुए,अर्बंइसन्याया&यक े समक्षदिवचारक े लि&एरखेगएअग&े मुख्यप्रश्नपरदिवचारकरनेकीआवश्यकताहै, जोदिकयेहैकीक्यासेवाकर (मूल्यका दिन"ारण)दिनयम,2006क े दिनयम2 एऔरसमग्रयोजनाक े र्बंावजू अभीभीदिन"ारिरतीकु & अनुर्बंं"मूल्य&ेनेकाहक ारहै,जिजसमेंअधि"दिनयम,1994की"ारा67क े अनुसारमा&और सेवाएं ोनोंशादिम&हैंऔरकायअनुर्बंं"सेवाक े रूपमेंपूरेमूल्यपरसेवाकरकीछू टहैऔर दिन"ारिरतीसेनवैट; े धिडटका&ाभउठानेकाभीहक ारहै? 8.601.07.2012सेपह&े&ागूदिनयम2 एकोयहांऊपरपुन:प्रस्तुतदिकयागयाहै।यह ध्यानदि याजानाचादिहएदिकदिनयम2 एकायअनुर्बंं"क े संर्बंं" मेंकरयोग्यसेवाक े दिन"ारणक े लि&एदिवणिशPप्राव"ानहैजोदिकसेवाप्र ाताद्वारा दिनयम2A(1)(i)क े तहतप्र ानदिकएगएतरीक े सेदिन"ारिरतहोगाजोयहहैदिककायअनुर्बंं" सेवाकामूल्यकायअनुर्बंं"क े र्बंरार्बंरहोगा।दिनयम 2A क े स्पPीकरणक े अनुसारकायअनुर्बंं"क े लि&एप्रभारिरतकु &राणिशमेंशादिम&नहींहोगामूल्य वर्धि"तकर(वैट)याकायअनुर्बंं"क े हस्तांतरणपर दिर्बं;ीकर,जैसाभीमाम&ाहो,काभुगतान,यदि कोईहो,शादिम&नहीहोगा। ल्पिस्थधित01.07.2012क े र्बंा औरअधि"कस्पPहोगईहै।01.07.2012क े र्बंा दिनयम2 ए क े अनुसारकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंसेवाभागकामूल्यकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंसेवा भागक े मूल्यकोध्यानमेंरखतेहुएदिन"ारिरतदिकयाजाएगाजोदिकसमतुल्यहैउक्तकाय ु &राणिशमेंसेकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमेंहस्तांतरिरतदिकएगएमा& कीसंपलित्तक े मूल्यकोघटाकरआईराणिशक े ।इसलि&ए,इसतरहकीचीजेंजोपह&ेसेही गैननडंकर&ीक े दिनणयवउपरुक्तदिनयम 2 एक े अनुसारथींवे स्पPकर ीगई ंहैं।कायअनुर्बंं"क े हस्तांतरणपरदिर्बं;ी कर,जैसाभीमाम&ाहो,काभुगतान,यदि कोईहो,शादिम&नहीहोगा। उद् घोषणा 8.7हा&ांदिक,अधि"सूचना32/2007-एसटीदि नांक22.04.2007द्वारासंरचनायोजनाक े अनुसार,जिजसक े द्वाराकायअनुर्बंं"(सेवाकरक े लि&एसंरचनायोजना)दिनयम, 2007प्रदिवPदिकएगए,उसक े दिनयम3(1)क े अनुसारऔरअधि"दिनयमकी"ारा67और दिनयम,2006क े दिनयम2 एमेंक ु छभीदिनदिहतहोनेक े संर्बंं"में सेवाकरकाभुगतानकरनेक े पासअधि"दिनयमकी"ारा67मेंदिनर्दि P रपरसेवाकरकादिनवहनकरनेकादिवकल्पहोगा,कायअनुर्बंं"क े लि&एचाजकीगईकु & राणिशक े 2%क े र्बंरार्बंरराणिशकाभुगतान।दिववरणदिवशेषरूपसेस्पPकरताहैदिककायअनुर्बंं" क े लि&एचाजकीगईसक&राणिशमेंवैटयादिर्बं;ीकरशादिम&नहींहोगा,जैसादिकमाम&ा े हस्तांतरणपरभुगतानदिकयाजासकताहै।उक्तकायअनुर्बंं"क े दिनष्पा नमें। इसस्तरपर,यहध्यान ेनेकीआवश्यकताहैदिक01.07.2012क े र्बंा दिनयम2 एदिवशेष रूपसेप्र ानकरताहैदिककरयोग्यसेवासेनवैट; े तहत उक्तकायअनुर्बंं"मेंयाउसक े संर्बंं"मेंउपयोगदिकएगएइनपुटपरभुगतानदिकएगएशुल्कया उपकरकासेनवैट; े धिडटनहीं&ेगी। 8.[8] प्रधितवा ीदिन"ारिरतीकीओरसेयहपक्षरखागयाहैदिकदिनयम 2 एऔरयहांतकदिक संरचनायोजनामेंप्रयुक्तशब् "ारा67क े अ"ीनहैं,दिन"ारिरतीक े पाससंपूण अनुर्बंं"मूल्यपरसेवाकरकाभुगतानकरनेकादिवकल्पथाजोदिकसेवाप्र ाताद्वाराप्रभारिरत क ु &राणिशऔरवहदिनयम2 एअदिनवायनहींहैऔरसंरचनायोजनावैकल्पिल्पकहै। हा&ांदिक,पूव¥क्तमेंकोई मनहींहै।यदि दिन"ारिरतीकीओरसेप्रस्तुतीकरणस्वीकारदिकया जाताहैतोउसमाम&ेमेंदिनयम2 एऔरक ं पोजिजशनस्कीमदिनष्प्रभावीहोजाएगी। 8.9'वक्सकॉन्टcैक्टसर्दिवस' और/याकम्पोजिजशनवक्सकॉन्टcैक्टक े संर्बंं"मेंवैल्यूएशन रूल्स,2006क े अनुसारवैल्यूएशनदिकयाजानाहै।यहांतकदिकक ं पोजिजशन स्कीमक े तहतअधि"सूचना 32/2007 दि नांक 22.04.2007 क े अनुसारएकदिन"ारिरती उद् घोषणा अधि"दिनयमकी"ारा66मेंदिनर्दि P रपरकायअनुर्बंं"क े लि&एचाजकीगईसक&राणिशक े 2%क े समतुल्यभुगतानकरक े सेवाकरकाभुगतानकरनेक े र्बंजायप्र ानकीगईयाप्र ान कीजानेवा&ीकायअनुर्बंं"सेवापरसेवाकर ेयताकादिनवहनकरनेकादिवकल्पहै।. 9.[1] हा&ांदिक, उसीसमयसेवाकर (मूल्यकादिन"ारण) दिनयम,2006 क े अनुसारसेवाकरकाभुगतानकरनेकीआवश्यकताहैऔरचूंदिकदिन"ारिरतीनेसंरचनायोजना कादिवकल्पनहींचुनाहै,माम&ेको-दिनयम2 एक े सं भमेंमांगोंकीपुनगणनाक े लि&एवापस भेजाजानाहै।चूंदिकसीमाकीदिवस्तारिरतअवधि"क े संर्बंं"मेंभीसीईएसटीएटीद्वारादिनणयनहीं लि&यागयाहै,सीमासम्र्बंं"ीदिवषयकादिवदिनšयकरनेक े लि&ए.माम&ेकोदिLरउसेभेजाजाना है। 10उपरोक्तक े मद्देनजरऔरऊपरर्बंताएगएकारणोंसे,वतमानअपी&सL&होतीहै। सीईएसटीएटीद्वारापारिरतआक्षेदिपतदिनणयऔरआ ेशकोएतद्वारारद्दऔरअपास्तदिकया जाताहैऔरयहमानाजाताहैदिकदिन"ारिरतीकु &अनुर्बंं"मूल्य&ेनेकाहक ारहैजिजसमें वस्तुऐंऔरसेवाएं ोनोंशादिम&हैंऔरकायअनुर्बंं"सेवाक े रूपमेंमूल्यपरसेवाकरका भुगतानकरनाहैऔरइसप्रदि;यामें,पूरीराणिशपरसेनवैट; े धिडटका&ाभउठानेकाभी हक ारहै।यह ेखागयाहैदिकऔरमानाजाताहैदिक(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम,2006क े दिनयम2 एक े अनुसारसेवाओंक े क ु &मूल्यपरदिन"ारिरतीकोसेवाकरकाभुगतानकरनाहोगा औरउसक े र्बंा सेनवैट; े धिडटका&ाभउठानाहोगा। हा&ाँदिक,यहभी ेखागयाहैऔरमानाजाताहैदिकजनवरी2007से मई2007कीअवधि"तकमाँगकायमनहीरहसकतीहै। 10.1इसमाम&ेकोध्यानमेंरखतेहुएअर्बंसेवाकरकीगणना(मूल्यकादिन"ारण)दिनयम, 2006क े अनुसारकीजानीचादिहएऔरचूंदिकदिन"ारिरतीनेसंरचनायोजनाका दिवकल्प नहीं चुना है, दिनयम 2 ए क े सन् भ में माॅगों की पुनः गणना क े लि&ए माम&ा सीईएसटीएटीकोवापसभेजाजाताहै। उद् घोषणा जैसादिकयहांऊपर ेखागयाहैदिकदिटcब्यून&नेभीसीमाकीदिवस्तारिरतअवधि"क े मुद्देपर L ै स&ानहींदिकयाहै। इसलि&ए,सीईएसटीएटीद्वारापारिरतदिनणयऔरआ ेशकोखारिरजऔरअपास्तकरतेहुए, माम&ाक े व&दिनयम2 एक े सं भमेंमांगोंकीपुनगणनाएवंसीमाक े मुद्देकोतयकरनेक े लि&एसीईएसटीएटीलि&दिमटेडकोवापसभेजाजाताहै।वतमानआ ेशकीधितणिथसेतीनमहीने कीअवधि"क े भीतरपुनःप्रेषणपरसीईएसटीएटीद्वाराउपरोक्तप्रदि;याकोपूरादिकयाजाना चादिहए। तद्नुसारवतमानअपी&अनुज्ञातकीजातीहै।तथादिप,माम&ेक े तथ्योंऔरपरिरल्पिस्थधितयोंमें खच¥क े संर्बंं"मेंकोईआ ेशनहींहोगा।..................................... (न्यायमूर्धितएम.आर.शाह)..................................... न्यायमूर्धितक ृ ष्णमुरारी) नईदि ¤ी 2मई,2023 उद् घोषणा