Full Text
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ
ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ
ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਨ
ੰ . 12-2015
ਦਿਵੰਦਰ ਿਸੰਘ ... ਅਪੀਲਕਰਤਾ
ਬਨਾਮ
ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ …ਜਵਾਬਦੇਹ
ਿਨਰਣਾ
ਐੱਮ.ਐੱਮ. ਸੁੰ ਦਰੇ, ਜੱ ਜ
JUDGMENT
1. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਵਧੀਕ ਸੈ#ਨ ਜੱਜ (ਐਡਹਾਕ), ਫਾਸਟ ਟ&ੈਕ ਕੋਰਟ, ਅੰਿਮ&ਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡਾਵਲੀ 1860 ਦੀ ਧਾਰਾ 376, 452 ਅਤੇ 506 (ਇਸ ਤ) ਬਾਅਦ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਵਜ) ਜਾਿਣਆ ਜ,ਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾਇਆ ਿਗਆ ਿਜਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਨ ੰ. ਐਸ 1106 ਐਸਬੀ -2003 ਿਵੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਫੈਸਿਲਆਂ ਨੂ ੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰ ਖੇਪ ਤੱ ਥਃ
2. ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਿਬਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਪੀੜਤਾ ਪੱਖ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚਾਕੂ ਮਾਰ ਕੇ ਆਈ. ਪੀ. ਸੀ. ਦੀ ਧਾਰਾ 376 ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ। ਪੀੜਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਪਰਗਟ ਿਸੰਘ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂ ੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਭੱਜ ਿਗਆ। ਘਰ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਿਪਤਾ, ਪੀਡਬਲਯੂ-4 ਨ 7 ਇਕੱਲੇ ਝਗੜੇ ਲਈ ਿ#ਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਿਕ9ਿਕ ਉਸ ਨੂ ੰ ਲ ੱ ਗਾ ਿਕ ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਪੀਡਬਲਯੂ-6 ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾਅ 'ਤੇ ਸੀ।
3. ਉਪਰੋਕਤ ਘਟਨਾ ਿਮਤੀ 15.03.2000 ਤ) ਬਾਅਦ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਿਹ-ਦੋ#ੀ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਦੇ ਚਾਚਾ ਦੇ ਘਰ ਿਗਆ ਿਜੱਥੇ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੀ ਅਸ਼ੰਕਾ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰਿਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, 13.04.2000 ਨੂ ੰ ਧਾਰਾ 376, 452, 506 ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਤਿਹਤ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਨ ੰ.60/2000 ਿਵਚ ਿ#ਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2023 INSC 585
4. ਮਾਣਯੋਗ ਵਧੀਕ ਸੈ#ਨ ਜੱਜ (ਐਡਹਾਕ), ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਕੋਰਟ, ਅੰਿਮ&ਤਸਰ ਨ 7 ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਦਸ ਗਵਾਹ, ਤ) ਪੁੱਛਿਗੱਛ ਕੀਤੀ । ਇਹ ਿਧਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਿਕ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਵੱਲ) ਇਕਲੌ ਤੇ ਚ#ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ, ਜੋ ਿਕ ਪੀੜਤ, ਦਾ ਭਰਾ ਪਰਗਟ ਿਸੰਘ ਹੈ, ਤ) ਪੁੱਛਿਗੱਛ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
5. ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 7 ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਿਵਰੁੱਧ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵ, ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਆਈ. ਪੀ. ਸੀ. ਦੀ ਧਾਰਾ 376 ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਿਦੱਤੀ ਗਈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼$:
6. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 7 ਿਕਹਾ ਿਕ ਕਿਥਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਿਥਆਰ ਦੀ ਕੋਈ ਬਰਾਮਦਗੀ ਨਹE ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਗਟ ਿਸੰਘ ਤ) ਪੁੱਛਿਗੱਛ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦਾ ਕੇਸ #ੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਸੱਟ ਨਹE ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਿ#ਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਵੱਲ ਿਧਆਨ ਨਹE ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਜੇ ਪੀਡਬਲਯੂ 4 ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਪ&ਿਤ#ਠਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੁੰਦਾ, ਤ, ਉਸਨ 7 ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਿ#ਕਾਇਤ ਨਹE ਿਦੱਤੀ ਹੁੰਦੀ। ਸਭ ਤ) ਵਧੀਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਿਜਹਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ) ਇੱਕ ਿਰ#ਤੇ ਿਵੱਚ ਖਟਾਸ ਆ ਜ,ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹE ਕੀਤਾ ਜ,ਦਾ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 7 ਿਰਕਾਰਡ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਸਿਹ-ਦੋ#ੀ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਨੂ ੰ ਆਈ. ਪੀ. ਸੀ. ਦੀ ਧਾਰਾ 376 ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਿਗਆ, ਭਾਵG ਿਕ ਇਹ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹE ਸੀ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂ ੰ ਵੀ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨ 7 ਸਾਲ 2013 ਿਵੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ ਅਪੀਲੀ ਫੋਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਬੂਤ, ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਿਵ#ਲੇ#ਣ ਕੀਤੇ ਿਬਨ, ਹੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਸਰਸਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਜੱਿਠਆ ਹੈ। ਇਸ ਤ) ਇਲਾਵਾ, ਪੀੜਤਾ ਪੱਖ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸਤਨਾਮ ਿਸੰਘ ਤ) ਵੀ ਪੁੱਛਿਗੱਛ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼$:
7. ਰਾਜ ਲਈ ਪੇ# ਹੋਏ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 7 ਪੇ# ਕੀਤਾ ਿਕ ਨਤੀਜੇ ਇੱਕੋ ਿਜਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਿਵਗਾੜ ਦੀ ਅਣਹ)ਦ ਿਵੱਚ, ਿਕਸੇ ਦਖਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹE ਹੈ। ਪਾਰਟੀਆਂ ਿਵਚਕਾਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ&ਬੰਧ, ਦਾ ਕੋਈ ਪ&ਭਾਵ ਨਹE ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ, ਿਕਸੇ ਵੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ, ਇਹ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਿਗਆਯੋਗ ਨਹE ਹੈ। ਦੋਵG ਅਦਾਲਤ, ਨ 7 ਪੀ ਡਬਲਯੂ 4 ਅਤੇ ਪੀ ਡਬਲਯੂ 6 ਦੇ ਸਬੂਤ, 'ਤੇ ਸਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਿਕਸੇ ਵੀ ਦੁ#ਮਣੀ ਜ, ਉਦੇ# ਦੀ ਅਣਹ)ਦ ਿਵੱਚ, ਪੀਡਬਲਯੂ 6 ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੂ ੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਪਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਚਰਚਾਵ$:
8. ਪੀੜਤਾ ਪੀਡਬਿਲਊ-6 ਨ 7 ਇਹ ਦੋ# ਨਹE ਲਗਾਇਆ ਿਕ ਧਾਰਾ 376 ਆਈ ਪੀ ਸੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਿਨਵਾਸ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਿ#ਕਾਇਤ ਦੇਣ ਿਵੱਚ 28 ਿਦਨ, ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਾਰਨ, ਨੂ ੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹE ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ9ਿਕ ਇਹ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਉਲ ੰ ਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੀਡਬਿਲਊ-4 ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਘਟਨਾ ਨੂ ੰ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਸੀ, ਤ, ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ ਿ#ਕਾਇਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹE ਹੈ। ਉਸ ਨ ਿ#ਕਾਇਤ ਿਦੱਤੀ ਜੋ ਦਰਜ ਵੀ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਪੀਡਬਿਲਊ-4 ਵੱਲ) ਿ#ਕਾਇਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਦੋਵG ਮੌਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹE ਸੀ। ਇਸ ਤ) ਇਲਾਵਾ, ਧਾਰਾ 376 ਆਈਪੀਸੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਿਵਅਕਤੀ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂ ੰ ਨਹE ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਹਲ, ਅਿਜਹਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਤ) ਬਾਅਦ। ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤ) ਵਧੀਆ ਿਵਅਕਤੀ ਪੀੜਤਾ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸਤਨਾਮ ਿਸੰਘ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਤ) ਚਾਕੂ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਿ## ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਕ9ਿਕ ਇਹ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੇਸ ਹੈ ਿਕ ਉਸਨ 7 ਪੀੜਤਾ ਨੂ ੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਨ 7, ਉਹਨ, ਕਾਰਨ, ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉਹਨ, ਲਈ ਸਭ ਤ) ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜ,ਦੇ ਹਨ, ਨ 7 ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਜ,ਚ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹE ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੀਡਬਿਲਊ-4 ਚ#ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਨਹE ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹE ਹੈ ਿਕ ਪੀਡਬਲਯੂ 4 ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਿਕ ਇਤਫਾਕਨ ਪੀਡਬਲਯੂ 6 ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਦੀ ਇਕਲੌ ਤੀ ਚ#ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਵਜ) ਜ,ਚ ਿਕ[9] ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭੌਿਤਕ ਗਵਾਹ ਦੀ ਜ,ਚ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ Jਤੇ, ਅਸE ਤਖਾਜੀ ਹੀਰਾਜੀ ਬਨਾਮ ਠਾਕੁਰ ਕੁਬਰਿਸੰ ਗ ਚਮਨਿਸੰ ਗ, (2001) 6 ਐੱਸ. ਸੀ. ਸੀ. 145, "19. ਿਵੱ ਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ Jਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹ,। ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਕੇਸ ਿਵੱ ਚ ਸੁਤੰ ਤਰ ਗਵਾਹ, ਤ) ਪੁੱਛਿਗੱ ਛ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱ ਲ) ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਿਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭੌਿਤਕ ਗਵਾਹ, ਜੋ ਘਟਨਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਜ, ਇਸਤਗਾਸਾ ਕੇਸ ਦੇ ਇੱ ਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਿਹੱਸੇ ਨੂ ੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ, ਨੂ ੰ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹE ਿਲਆਂਦਾ ਿਗਆ, ਜ, ਿਜੱ ਥੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਕੇਸ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ ਅੰ ਤਰਾਲ ਜ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱ ਕ ਗਵਾਹ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਪ&ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜ, ਚੰ ਗਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ, ਜੋ ਿਕ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜ,ਚ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਘਾਟ ਤ) ਪੀੜਤ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਭੌਿਤਕ ਗਵਾਹ ਨੂ ੰ ਰੋਕਣਾ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਪ&ਤੀਕੂਲ ਅਨੁਮਾਨ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ ਿਕ ਜੇਕਰ ਗਵਾਹ ਦੀ ਜ,ਚ ਕੀਤੀ ਜ,ਦੀ, ਇਸ ਨ 7 ਇਸਤਗਾਸਾ ਕੇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹE ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਪਿਹਲ, ਤ) ਹੀ ਬਹੁਤ ਿਜ਼ਆਦਾ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਵਾਹ, ਦੀ ਜ,ਚ ਪਿਹਲ, ਹੀ #ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬੂਤ, ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਜ, ਨਕਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਿਜਹੇ ਹੋਰ ਗਵਾਹ, ਪੁੱਛਿਗੱ ਛ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਦਾਰਥਕ ਨਹE ਹੋ ਸਕਦਾ। ਅਿਜਹੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਪੇ# ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬੂਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੱ ਥ, ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤ) ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ - ਕੀ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱ ਥ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ, ਿਵੱ ਚ, ਅਿਜਹੇ ਹੋਰ ਗਵਾਹ, ਦੀ ਜ,ਚ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਿਜਹਾ ਹੈ, ਤ, ਕੀ ਅਿਜਹਾ ਗਵਾਹ ਜ,ਚ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ਅਤੇ ਿਫਰ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਤ) ਰੋਿਕਆ ਜਾ ਿਰਹਾ ਸੀ। ਜੇ ਜਵਾਬ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ ਤ, ਿਸਰਫ ਇੱ ਕ ਉਲਟ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਵਾਲ Jਠ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਿਹਲ, ਹੀ ਜ,ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਵਾਹ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ K, ਦੁਆਰਾ ਿਦੱ ਤੀ ਗਈ ਗਵਾਹੀ ਸ਼ੱਕ ਤ) ਪਰੇ ਹੈ, ਤ, ਅਦਾਲਤ ਇਸ 'ਤੇ ਸੁਰੱਿਖਅਤ ਢੰ ਗ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਗਵਾਹ, ਤ) ਪੁੱਛਿਗੱ ਛ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤੱ ਥ ਤ) ਿਬਨ,ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ... "
9. ਰਾਜੇ ਯਾਦਵ ਬਨਾਮ +ਤਰ ਪ,ਦੇ ਰਾਜ, (2022) 12 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 200: "ਗਵਾਹ$ ਤ- ਪੁੱਛਿਗੱ ਛ ਨਾ ਕਰਨਾ
34. ਗਵਾਹ ਤ) ਿਸਰਫ਼ ਪੁੱਛਿਗੱ ਛ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਖਰਾਬ ਨਹE ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਗੁਣਵੱ ਤਾ 'ਤੇ ਿਨਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਗਵਾਹ, ਦੀ ਿਗਣਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ' ਤੇ। ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂ ੰ ਅੱ ਗੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋ#ੀ ਨੂ ੰ ਦੋ#ੀ ਠਿਹਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜEਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਸਪੱ#ਟੀਕਰਨ ਤ) ਸੰ ਤੁ#ਟ ਹੈ, ਤ, ਕੋਈ ਪੱਖਪਾਤ ਨਹE ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਤਰK,, ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਿਵਚਾਰ ਹੈ ਿਕ ਸਬੂਤ, ਦੀ ਜ,ਚ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਿਵੱਚ ਦੂਜੀ ਿਧਰ ਦੁਆਰਾ ਚੰ ਗੀ ਤਰK, ਪੇ# ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤ, ਕੋਈ ਉਲਟ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹE ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਿਜ਼ੰ ਮੇਵਾਰੀ ਉਸ ਿਧਰ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ# ਲਗਾ9ਦੀ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱ ਝ ਕੇ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਪੇ# ਨਹE ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। "
10. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 7 ਇੱਕ ਗਲਤ ਤੱਥਵਾਦੀ ਿਸੱਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਿਕ ਆਈ. ਪੀ. ਸੀ. ਦੀ ਧਾਰਾ 376 ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਪਰਾਧ ਪੀ. ਡਬਲਯੂ. 6 ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਘਰ ਿਵੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਜੋ ਿਕ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਨਹE ਹੈ। ਪੀੜਤਾ ਦਾ ਕੇਸ, ਿਜਵG ਿਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਿਡਗਰੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹE ਹੈ। ਇਸ ਿਵਚ ਕੋਈ #ੱਕ ਨਹE ਹੈ ਿਕ ਪੀੜਤਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨੂ ੰ Jਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ ਪਰ ਿਫਰ, ਅਿਜਹੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂ ੰ ਸੰਤੁ#ਟ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਨੂ ੰ ਹੋਰ ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤ, ਦੀ ਰੌ#ਨੀ ਿਵੱਚ ਪ&ਸੰਿਗਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਿਜਹਾ ਪ&ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਪੀੜਤਾ ਪੱਖ ਨਾਲ ਿਵਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਿਜਸ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿਰਵਾਰ ਨ 7 ਸਖਤ ਿਵਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਸE ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਰਿਮਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤੇ ਿਵੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਛੁਕ ਨਹE ਹ,, ਜੋ ਿਕ ਪੀਡਬਲਯੂ 4 ਦੀ ਮੌਤ ਤ) ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੇ#ਗੀ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੰਭਾਿਵਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
11. ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਸਬੂਤ, ਦੀ #ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸE ਰਾਜੇ ਯਾਦਵ (ਸੁਪਰਾ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਹਤ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹ,, “12. ਐਵੀਡMਸ ਐਕਟ ਦਾ ਸੈਕ#ਨ 3 "ਸਬੂਤ" ਨੂ ੰ ਪਿਰਭਾਿ#ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਿਵੱ ਚ ਵੰ ਿਡਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਐਕਟ ਦੇ ਤਿਹਤ "ਸਬੂਤ" ਇੱ ਕ ਸਾਧਨ, ਕਾਰਕ ਜ, ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਲਈ ਇੱ ਕ ਤਰਕਪੂਰਨ ਅਨੁਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਇੱ ਕ ਿਡਗਰੀ ਉਧਾਰ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇੱ ਕ "ਿਵ#ੇ#ਣ ਕਾਨੂ ੰ ਨ" ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਨੂ ੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰK,, ਇਹ ਨਾ ਤ, ਪੂਰੀ ਤਰK, ਪ&ਿਕਿਰਆਤਮਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਠ N ਸ, ਹਾਲ,ਿਕ ਦੋਵ, ਿਵਚਲੀਆਂ ਗੁਲਝਣਾ ਨੂ ੰ ਮਿਹਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13. "ਸਾਬਤ" #ਬਦ ਦੀ ਪਿਰਭਾ#ਾ ਭਾਵG ਿਸਰਫ਼ ਇੱ ਕ ਿਵਆਿਖਆ ਦਾ ਪ&ਭਾਵ ਿਦੰ ਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਿਵੱ ਚ, ਪੂਰੇ ਐਕਟ ਦਾ ਿਦਲ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ, ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਇਸ ਤ) ਪਿਹਲ, ਦੇ ਮਾਮਿਲਆਂ" ਨੂ ੰ ਿਵਚਾਰ ਕੇ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱ ਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹੱ ਤਵ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਿਡਗਰੀ ਤੱ ਕ ਹੈ। ਇੱ ਕ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜੋ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਇੱ ਕ ਿਡਗਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਇੱ ਕ ਤਾਰਿਕਕ ਪ&ਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ।
14. ਮਾਮਲੇ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪਦਾਰਥਕ ਕਾਰਕ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਬੂਤ "ਮਾਮਲੇ" ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਉਲਟ ਨਹE। ਦੂਜੇ #ਬਦ, ਿਵੱ ਚ, ਮਾਮਿਲਆਂ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਜੀਨਸ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਜਸਦਾ ਸਬੂਤ ਇੱ ਕ ਪ&ਜਾਤੀ ਹੋਵੇਗੀ । ਮਾਮਲੇ ਉਨ K, ਸਬੂਤ, ਨੂ ੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪ&ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨੂ ੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਿਵੱ ਚ ਲੋੜEਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪ&ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰK,, "ਮਾਮਿਲਆਂ" ਦੀ ਪਿਰਭਾ#ਾ ਿਵਸਿਤ&ਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, "ਸਬੂਤ" ਨਾਲ) ਬਹੁਤ ਿਜ਼ਆਦਾ ਿਵਆਪਕ ਹੈ। ਹਾਲ,ਿਕ, ਇੱ ਥੇ ਇੱ ਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ, ਿਕ9ਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਿਕਸੇ ਅਿਜਹੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਨਹE ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਿਜਤ ਹੋਣ' 'ਤੇ ਦਾ ਰੂਪ ਪ&ਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਿਵੱ ਚ ਿਵ#ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
15. ਮਾਮਲੇ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਿਵੱ ਚ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਵਧੇਰੇ ਿਵਵੇਕ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਪ&ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨ, ਿਵੱ ਚ ਸਬੂਤ, ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵੀ #ਾਮਲ ਹਨ ਿਜਵG ਿਕ ਹਾਲਾਤ ਸੰਬੰ ਧੀ ਸਬੂਤ, ਪ&ਮਾਿਣਕ ਸਬੂਤ, ਡੈਰੀਵੇਿਟਵ ਸਬੂਤ, ਪ&ਤੱ ਖ ਸਬੂਤ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਬੂਤ, ਅਿਸੱਧੇ ਸਬੂਤ, ਮੌਿਖਕ ਸਬੂਤ, ਅਸਲ ਸਬੂਤ, ਸੰਭਾਵਤ ਸਬੂਤ, ਮੁੱਢਲਾ ਸਬੂਤ, ਅਸਲ ਸਬੂਤ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਬੂਤ, ਠ N ਸ ਸਬੂਤ, ਗਵਾਹੀ ਸਬੂਤ ਆਿਦ #ਾਮਲ ਹਨ।
16. ਇਸ ਤ) ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਿਡਗਰੀ ਨੂ ੰ ਵਧਾ ਕੇ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬੂਤ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਿਜਵG ਿਕ "ਮਾਮਲਾ" #ਬਦ ਦੀ ਇੱ ਕ ਿਵਸਿਤ&ਤ ਿਵਆਿਖਆ ਿਦੱ ਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇ# ਲਈ, "ਅਰਥ ਅਤੇ #ਾਮਲ" #ਬਦ, ਦੇ ਪ&ਗਟਾਵੇ ਦੀ ਪਿਰਭਾ#ਾ, ਜੋ ਸਬੂਤ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ "ਮਾਮਲੇ" ਿਵੱਚ ਵੀ #ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰK,, ਿਕਸੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱ ਚ ਉਹ #ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਿਕਸੇ ਵੀ ਐਕਸਪ&ੈਸ ਬਾਰ ਦੀ ਅਣਹ)ਦ ਿਵੱ ਚ ਸੈਕ#ਨ 3 ਦੀ ਪਿਰਭਾ#ਾ ਦੇ ਅੰ ਦਰ ਨਹE ਆ9ਦੇ।
17. ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱ ਲ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤ) ਪਿਹਲ, ਮੌਜੂਦ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਿਵ#ਲੇ#ਣ ਕਰਕੇ ਿਸੱ ਟਾ ਕੱਢਣਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚਾ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਅਦਾਲਤ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਿਵੱ ਚ ਇੱ ਕ ਢੁਕਵG ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਹੂਲਤ ਪ&ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਿਜਨ K, ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਲਤ ਤ) ਅਿਜਹਾ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜ,ਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ 'ਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਮਾਮਿਲਆਂ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਇੱ ਕ ਰਾਏ ਬਣਾ ਕੇ ਿਕ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਿਕਸੇ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਇਹ ਿਵ#ਵਾਸ ਇਸ ਤ) ਪਿਹਲ, ਦੇ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੇ ਮੁਲ,ਕਣ 'ਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਹੈ। ਿਵਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਦਾਲਤ ਉਕਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਸੂਝਵਾਨ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤ) ਸੰਭਾਿਵਤ ਮੰਨ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਿਵਕਲਪ, ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਦਾਲਤ ਤੇ ਛੱ ਡ ਦੇਣਾ ਸਭ ਤ) ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਕਤ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱ ਤਾ 'ਤੇ ਪ&ਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
18. ਐਕਟ ਅਧੀਨ "ਿਵਵੇਕ#ੀਲ" #ਬਦ ਦੀ ਪਿਰਭਾ#ਾ ਨਹE ਿਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦ) ਅਦਾਲਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਿਵਚ ਿਕਸੇ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਨੂ ੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਿਰਭਾ#ਾ ਧਾਰਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਿਹੱਸੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤ, ਉਸ ਤ) ਇਕ ਸੂਝਵਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਭੂਿਮਕਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜ,ਦੀ ਹੈ। ਅਿਜਹੇ ਸੂਝਵਾਨ ਮਨੁ ੱ ਖ ਨੂ ੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤ) ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱ ਕ ਜੱ ਜ ਨੂ ੰ ਇੱ ਕ ਸੂਝਵਾਨ ਆਦਮੀ ਿਵੱ ਚ ਬਦਲਣਾ ਪMਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੱ ਜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਿਦ&#ਟੀਕੋਣ ਰਾਹE ਮਾਮਿਲਆਂ Jਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਤ) ਬਾਅਦ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਦੀ ਹ)ਦ ਦਾ ਮੁਲ,ਕਣ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਿਭਆਸ ਕਰਨ ਤ) ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱ ਚ ਅੱ ਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਜੱ ਜ ਵਜ) ਆਪਣੀ ਭੂਿਮਕਾ ਮੁੜ #ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
19. ਉਪਰੋਕਤ ਉਪਬੰ ਧ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾ9ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਅਦਾਲਤ ਇੱ ਕ ਸਮੁੱਚੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰ ਧਤ ਦੋਵ, ਿਵੱ ਚ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰ ਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰK,, ਇਕਾਗਰਤਾ ਇਕ ਤੱ ਥ ਦੇ ਸਬੂਤ 'ਤੇ ਹੈ ਿਜਸ ਲਈ ਇਕ ਗਵਾਹ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਲਈ, ਅਦਾਲਤ ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗਵਾਹ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦ) ਿਕ ਦੂਿਜਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਿਕ9ਿਕ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੱ ਥ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕGਦਰਤ ਹੈ। ਹਾਲ,ਿਕ, ਅਸE ਇਹ ਜੋੜਨ ਿਵੱ ਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹ,, ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱ ਕ ਗਵਾਹ ਦਾ ਸਬੂਤ ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਇੱ ਕ ਤੱ ਥ ਨੂ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਗਵਾਹ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂ ੰ #ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਿਕਸੇ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਿਸੱਟਾ ਕੱਿਢਆ ਜ,ਦਾ ਹੈ ਜ, ਨਹE, ਇਹ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ।”
12. ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਿਹਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਿਕ ਕਿਥਤ ਘਟਨਾ ਤ) ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹE ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਿਨਤ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਤ, ਹੋਰ ਸੁਤੰਤਰ ਗਵਾਹ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਨ 7 ਅਿਜਹਾ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਪੇ# ਨਹE ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤ, ਨ 7 ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤ, ਨੂ ੰ ਸਹੀ ਪਿਰਪੇਖ ਿਵੱਚ ਨਹE ਿਵਚਾਿਰਆ ਹੈ। ਪੀ ਡਬਿਲਊ 6 ਵੱਲ) ਿਦੱਤੇ ਿਬਆਨ ਤ) ਉਹ ਪ&ਭਾਿਵਤ ਹੋ ਗਏ। ਸਬੂਤ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਗੇ ਿਕ ਪੀ ਡਬਿਲਊ 4 ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਿਵਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਿਤਆਰ ਨਹE ਸੀ ਹਾਲ,ਿਕ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਿਵਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਿਵੱਚ, ਪਿਹਲੀ ਸੂਚਨਾ ਿਰਪੋਰਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਿਵੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਤੱਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
13. ਉਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਸਾਨੂ ੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਿਝਜਕ ਨਹE ਹੈ ਿਕ ਵਧੀਕ ਸੈ#ਨ ਜੱਜ (ਐਡਹਾਕ), ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਕੋਰਟ, ਅੰਿਮ&ਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸੈ#ਨ ਕੇਸ ਨ ੰ. 41-2002 ਿਜਵੇ ਿਕ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਪੀਲ ਨ ੰ. ਐਸ 1106 ਐਸਬੀ -2003 ਿਵੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਖਾਰਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨ, ਨੂ ੰ ਖਾਰਜ਼ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ,ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਜ,ਦੀ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂ ੰ ਸਾਰੇ ਦੋ#, ਤ) ਬਰੀ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ,ਦਾ ਹੈ। ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਜਮਾਨਤ ਬ,ਡ ਨੂ ੰ ਿਡਸਚਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ,ਦਾ ਹੈ। ……................ਜੱ ਜ (ਸੂਰਯਾ ਕ$ਤ) ……................ਜੱ ਜ (ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਸੁੰ ਦਰੇ) ਨਵ0 ਿਦੱ ਲੀ, 22 ਜੂਨ, 2023 ਿਡਸਕਲੇਮਰ:- ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱ ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਨਆਂ ਿਨਰਣ, ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾ ਲਈ ਉਹਨ, ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱ ਚ ਸਮਝਣ ਤੱ ਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹE ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਿਧਕਾਰਤ ਮੰਤਵ, ਲਈ, ਿਨਆਂ ਿਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰ ਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ&ਮਾਿਣਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂ ੰ ਤਰਜੀਹ ਿਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।