Full Text
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ
ਦੀਵਾਨੀ ਅਪੀਲ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ
ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨ
ੰ ਬਰ 624/2017
ਬਕ ਆਫ਼ ਬੜੋਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪੀਲਕਰਤਾ (ਵ")
ਬਨਾਮ
ਬਲਜੀਤ ਿਸੰਘ ਜਵਾਬਦੇਹ
ਿਨਰਣ"
ਇਹ ਅਪੀਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਆਰ. ਐੱਸ. ਏ. ਨ
ੰ ਬਰ
338/2011, ਿਮਤੀ 11.12.2015 ਿਵੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤ- ਪੈਦਾ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਕਤ ਫੈਸਲੇ ਰਾਹ/ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ
0 ਪਿਹਲੀ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਿਮਤੀ
16.12.2009 ਦੇ ਸੀ. ਏ. ਨ
ੰ ਬਰ 75/2008 ਿਵੱਚ ਿਦੱਤੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ
ੰ ਖਾਰਜ਼ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਟ3ਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨ
ੰ . 201-2005 ਿਵੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ
ੰ ਬਹਾਲ ਕਰ
ਿਦੱਤਾ ਹੈ। ਿਸੱਟੇ ਵਜ-, ਮੁਕੱਦਮੇ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗੀ ਗਈ ਰਾਹਤ ਿਜਵੇ ਿਕ
ਇਸਤਕਰਾਰ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ3ਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਿਵੱਚ
ਉਸ ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਨੂ
ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ
ਿਲਆ ਿਗਆ ਹੈ।
JUDGMENT
2. ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥ ਇਹ ਹਨ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਪਤਾ ਜੋ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਿਵੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਦੀ 16.05.1999 ਨੂ ੰ ਿਡਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਿਮਤੀ ਨੂ ੰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਕੋਲ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਮ3ਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆ9ਿਰਤ" ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਸੀ, ਜੋ 18.08.1998 ਨੂ ੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
3. ਇਹ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਮ" ਨ 0 1998 ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਿਹਤ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਦਰਖਾਸਤ ਿਦੱਤੀ ਸੀ। ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਦਰਖਾਸਤ 21.02.2000 ਨੂ ੰ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਿਵਚਾਰ ਅਧੀਨ ਉਕਤ ਦਰਖਾਸਤ ਦੇ ਲ ੰ ਿਬਤ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਨ 0 10.03.2004 ਨੂ ੰ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਮ3ਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆ9ਿਰਤ" ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਵ; ਿਜਵੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤ- ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਤਰਫ- ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ3ਤੀਬੇਨਤੀ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਨੂ ੰ 25.03.2004 ਨੂ ੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤ" ਜੋ ਬਕ ਦੇ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਇਹ ਤੱਥ ਿਲਆਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਿਕ ਉਸਨ 0 ਮਾਰਚ 2004 ਿਵੱਚ ਆਪਣੀ ਮੈਿਟ3ਕ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤ- ਬਾਅਦ, ਬਕ ਨ 0 ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਦਰਖਾਸਤ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 08.06.2004' ਨੂ ੰ ਇਸ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ ਬਕ ਿਵਰੁੱਧ ਘੋ9ਣਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਿਦਆਂ ਅਸਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਕਿਥਤ ਮੁਕੱਦਮੇ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਨ 0 ਆਪਣਾ ਿਲਖਤੀ ਿਬਆਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤ- ਬਾਅਦ, ਮਾਣਯੋਗ ਟ3ਾਇਲ ਜੱਜ ਨ 0 ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਿਨਰਦੇ9 ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
4. ਿਮਤੀ 16.10.2008 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤ- ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਨ ਵਧੀਕ ਿਜ਼ਲ<ਾ ਜੱਜ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਿਜਸ ਨ 0 16.12.2009 ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਨੂ ੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਿਦੱਤੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਇਸ ਤ- ਬਾਅਦ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ 0 ਪਿਹਲੀ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਿਨਯਮਤ ਦੂਜੀ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਦੂਸਰੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਿਦਆਂ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਦੋ ਸਵਾਲ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਪਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਿਵਚ ਇਕੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਿਦੰ ਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਸਵਾਲ" ਨੂ ੰ ਇਕੱਿਠਆਂ ਿਵਚਾਿਰਆ ਅਤੇ 11.12.2015 ਦੇ ਚੁਣੌਤੀ ਅਧੀਨ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪਿਹਲੀ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਬਹਾਲ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਅੱਗੇ ਇਹ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
5. ਅਸ/ 93ੀਮਤੀ ਪ3ਵੀਨਾ ਗੌਤਮ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਅਤੇ 93ੀ ਿਹਮ"9ੂ 9ਰਮਾ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨੂ ੰ ਸੁਿਣਆ ਹੈ ਅਤੇ ਿਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂ ੰ ਘੋਿਖਆ ਹੈ।
6. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 0 ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਿਨ ੰ ਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਪਰਤੀ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ। ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਿਵੱਚ, ਉਸ ਨ 0 ਿਕਹਾ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥ" ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੇ ਿਬਨ" ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਨਹ/ ਸੀ। ਉਕਤ ਦਲੀਲ ਨੂ ੰ ਿਵਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨ 0 ਬਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਗਸ਼ਤੀ ਪੱਤਰ ਰਾਹ/ ਜਾਰੀ 18.08.1998 ਦੀ ਸਕੀਮ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵ" ਵੱਲ ਸਾਡਾ ਿਧਆਨ ਿਖੱਿਚਆ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇਣ ਲਈ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਿਤਆਂ" ਦੀ ਕਲਾਜ਼ (ਸੀ) ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਿਵੱਤੀ ਸਿਥਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂ ੰ ਪੂਰਾ ਨਹ/ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਿਕ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ' ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਿਦੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, ਉਸਨ 0 ਸਾਡਾ ਿਧਆਨ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਿਮ3ਤਕ ਿਪਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਰਖਾਸਤ ਵੱਲ ਿਖੱਿਚਆ। ਉਸ ਨ 0 ਿਕਹਾ ਿਕ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਹੀ ਸਿਥਤੀ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹ/ ਸੀ।
7. ਉਸ ਨ 0 ਅੱਗੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਸਵਾਲ @ਤੇ ਿਬਲਕੁਲ ਵੀ ਿਵਚਾਰ ਨਹ/ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤ- ਇਲਾਵਾ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਿਵੱਿਦਅਕ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਕਲਾਜ਼ 'ਏ' ਵੱਲ ਸਾਡਾ ਿਧਆਨ ਿਖੱਿਚਆ ਿਗਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪੇ9 ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ 0 ਆਪਣੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ- ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਿਮਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਮੈਿਟ3ਕ ਪੂਰੀ ਨਹ/ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹ/ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਪੜਾਸੀ ਵਜ- ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
8. ਉਪਰੋਕਤ ਿਪਛੋਕੜ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 0 ਸਾਡਾ ਿਧਆਨ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕੁਝ ਫੈਸਿਲਆਂ ਿਜਨ < " ਿਵੱਚ, (2004) 7 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ, ਜਨਰਲ ਮੈਨ 0 ਜਰ (ਡੀ ਐਂਡ ਪੀਬੀ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ ਕੁੰਤੀ ਿਤਵਾੜੀ, (2000) 6 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 493 ਨ 0 (2004) 7 SCC 271, ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਿਲਿਮਟਡ, ਅਤੇ (2019) 7 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 617 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਐਨ.ਸੀ. ਸੰਤੋ9 ਬਨਾਮ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵੱਲ ਿਖੱਿਚਆ, ਜੋ ਿਕ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਿਤੰਨ ਜੱਜ" ਦੇ ਬਚ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ3ਸਤਾਵ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਿਵੱਚ ਪੇ9ਗੀ ਨੂ ੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਿਕ ਤਰਸ ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਭਰਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਿਕਸੇ ਿਧਰ ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਿਨੱਜੀ ਅਿਧਕਾਰ ਉਪਲਬਧ ਨਹ/ ਹੈ। ਉਸ ਨ 0 ਇਹ ਵੀ ਿਕਹਾ ਿਕ ਅਸਲ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਘੋ9ਣਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਿਵਚਾਰਨਯੋਗ ਨਹ/ ਸੀ।
9. ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 0 ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਿਜਸ ਨ 0 ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ' ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਿਨਰਦੇ9 ਿਦੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨ 0 ਸਾਡੇ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਇਹ ਤੱਥ ਿਲਆਂਦਾ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਿਮਤੀ 16.05.1999 ਨੂ ੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਪਿਹਲ" ਹੀ 8ਵ/ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤ- ਬਾਅਦ ਉਸ ਨ 0 ਆਪਣੀ ਮੈਿਟ3ਕ ਵੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬਕ ਨੂ ੰ ਸੂਿਚਤ ਕੀਤਾ ਿਕ ਉਸ ਕੋਲ ਉਸਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਉਸਨ 0 ਅੱਗੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਰਖਾਸਤ ਨੂ ੰ ਬਕ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਭਿਰਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਕਤ ਦਰਖਾਸਤ ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਵੇਰਵੇ ਸਹੀ ਨਹ/ ਸਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਬਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਢੁਕਵ; ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਿਵਚਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ।
10. ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨ 0 ਅੱਗੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਦਰਖਾਸਤ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਦੇਰੀ, ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਨਾਲ ਿਕ ਿਬਨ D -ਪੱਤਰ ਨੂ ੰ ਿਬਨ" ਿਕਸੇ ਤਰਕ ਦੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਯੋਗਤਾ ਨਹ/ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਉਹੀ ਨੂ ੰ ਖਾਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
11. ਸਬੰਧਤ ਿਧਰ" ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਨੂ ੰ ਸੁਣਨ ਤ- ਬਾਅਦ, ਅਸ/ ਦੇਖਦੇ ਹ" ਿਕ ਸਾਡੇ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਨੁਕਤੇ @ਠਦੇ ਹਨਃ - (1) ਕੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਿਹਲੀ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਬਕ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਸਵਾਲ" ਦਾ ਜਵਾਬ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੂ ੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ? (2) ਿਕਹੜਾ ਹੁਕਮ?
12. ਇਹ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਿਕ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਿਨਿਹਤ ਅਿਧਕਾਰ ਪੈਦਾ ਨਹ/ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲ ਉਦ- ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ- ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਬੰਧਤ ਸਮ; @ਤੇ ਲਾਗੂ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵ" ਦੇ ਅਧੀਨ ਆFਦਾ ਹੈ ਤ" ਉਸ ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਿਰਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13. ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਬਨਾਮ ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਿਲਮਿਟਡ (ਸੁਪਰਾ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਇਹ ਦੇਿਖਆ ਿਗਆ ਿਕ ਿਮ3ਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪਿਰਵਾਰ ਨੂ ੰ ਤੱਥ" ਦੇ ਅਧਾਰ @ਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਿਦਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਲਾਭ ਯੋਜਨਾ ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ-ਜਵਾਬਦੇਹ ਵੱਲ- ਤਰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹ/ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਪਣੇ ਤੱਥ" 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਤਤਕਾਲ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥ" ਤ- ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕFਿਕ 1998 ਦੀ ਸਕੀਮ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਿਸਕ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂ ੰ ਦਰਖਾਸਤ ਕਰਨ' ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਾਭ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਿਦੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ ਦੇ 60% ਤ- ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਿਮ3ਤਕ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮ; ਲੈ ਿਰਹਾ ਸੀ। ਉਦੇ9 ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਉਦ- ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ- ਿਕਸੇ ਿਮ3ਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਾ ਪਿਰਵਾਰ ਗਰੀਬੀ ਿਵੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹ/ ਹੁੰਦਾ ਜਦ- ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਨ ੌ ਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜ"ਦੀ ਹੈ, ਤ" ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ 'ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਿਕFਿਕ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਖੁੱਲ<ੇ ਸੱਦੇ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਆਮ ਿਨਯਮ ਦਾ ਅਪਵਾਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਪਵਾਦ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਿਸਰਫ਼ ਉਦ- ਹੀ ਿਲਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦ- ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਤੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤ" ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਪ3ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਨਰਲ ਮੈਨ 0 ਜਰ (ਡੀ ਐਂਡ ਪੀਬੀ) ਬਨਾਮ ਕੁੰਤੀ ਿਤਵਾੜੀ (ਸੁਪਰਾ) ਿਵੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਦੇਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਐਨ.ਸੀ.ਸੰਤੋ9 ਬਨਾਮ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ (ਸੁਪਰਾ) ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਿਤੰਨ ਜੱਜ" ਦੇ ਬਚ ਨ 0 ਦੁਹਰਾਇਆ ਿਕ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਇੱਕ ਿਰਆਇਤ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਕੋਈ ਅਿਧਕਾਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਿਨਯਮ" ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵ" ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ" ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਪ3ਚਿਲਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਵਚਾਿਰਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ<", ਿਹਮਾਚਲ ਪ3ਦੇ9 ਰਾਜ ਬਨਾਮ 99ੀ ਕੁਮਾਰ (ਸੁਪਰਾ) ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ 0 ਿਕਹਾ ਹੈ ਿਕ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਿਨਯੁਕਤੀ ਆਮ ਿਨਯਮ ਤ- ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਿਮ3ਤਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਆ9ਿਰਤ" ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜ"ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ < " ਨੂ ੰ ਰਾਜ"/ਮਾਲਕ" ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ 9ਰਤ" ਨੂ ੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
14. ਇਹ ਨ G ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਨ 0 ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋ9ਣਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਫਰਮਾਨ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂ ੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁ9ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਿਹਮਾਚਲ ਪ3ਦੇ9 ਰਾਜ ਬਨਾਮ ਪ3ਕਾ9 ਚੰਦ (2019) 4 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 285 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਿਵੱਚ, ਇਹ ਸਪੱ9ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਇੱਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਿਲਆਂ' ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਿਨਰਦੇ9 ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ 9ਰਤ" ਨੂ ੰ ਮਨ < ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕFਿਕ ਇਹ ਨੀਤੀ ਦੀਆਂ 9ਰਤ" ਨੂ ੰ ਦੁਬਾਰਾ ਿਲਖਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਇਸ ਪਿਹਲੂ ਨੂ ੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ<", ਇੰਡੀਅਨ ਬਕ ਬਨਾਮ ਪ3ੋਿਮਲਾ ਜੋ ਿਕ (2020) 2 ਐਸ. ਸੀ. ਸੀ. 729 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਲਾਗੂ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ" ਿਨਆਂਇਕ ਸਮੀਿਖਆ ਦੇ ਅਿਭਆਸ ਿਵੱਚ ਿਕਸੇ ਸਕੀਮ ਨੂ ੰ ਬਦਲ ਨਹ/ ਸਕਦੀਆਂ ਜ" ਇਸ ਦੀਆਂ 9ਰਤ" ਨੂ ੰ ਵਧਾ ਜ" ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਪਰੋਕH ਹੁਕਮ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਤ- ਰਾਹਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
15. ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, ਿਹਮਾਚਲ ਪ3ਦੇ9 ਰਾਜ ਬਨਾਮ 99ੀ ਕੁਮਾਰ (2019) 3 ਐੱਸ. ਸੀ. ਸੀ. 653 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਪੈਰਾ 18-19 ਿਵੱਚ @ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ 9ਰਤ" ਸਪ9ਟ ਤੌਰ @ਤੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
16. ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਯੋਜਨਾ @ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹ @ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਿਧਰ" ਦਰਿਮਆਨ ਇਹ ਿਵਵਾਦ ਿਵੱਚ ਨਹ/ ਹੈ ਿਕ ਿਮਤੀ 18.09.1998 ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਜੋ ਇੱਕ ਗਸ਼ਤੀ ਪੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਕਤ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਿਵਿਦਅਕ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਯੋਗਤਾ ਦੋਵ; ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ < " ਨੂ ੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਿਰਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਿਜਸ ਨ 0 ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਦੋ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ i) ਕੀ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਉਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਿਵੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਸਮ; ਪ3ਚਿਲਤ ਸੀ ਜਦ- ਸੁਖਬੀਰ ਿਸੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜ" ਉਸ ਤ- ਬਾਅਦ? ii) ਕੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਪੈਨ9ਨ ਹੋਣਾ ਤਰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂ ੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
17. ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਫਾਰੂਕ ਭਾਟੀ ਬਨਾਮ ਐਸ.ਬੀ.ਬੀ.ਜੇ.(2009) 2 ਐਸ. ਸੀ. ਟੀ. 353 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਿਜਸ ਨ 0 ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ (ਸੁਪਰਾ) ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਿਦਆਂ ਿਕਹਾ ਸੀ ਿਕ ਪਿਰਵਾਰਕ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਇਤਰਾਜ਼ ਨੂ ੰ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਤ- ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਵਜ- ਨਹ/ ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਿਜੱਥ- ਤੱਕ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਿਸਰਫ਼ ਇਹ ਿਕਹਾ ਹੈ ਿਕ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਦਰਖਾਸਤ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ3ਭਾਵੀ ਿਮਤੀ ਉਹ ਿਮਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਿਜਸ ਿਦਨ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਿਕਹਾ ਹੈ ਿਕ 1998 ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਸ ਿਮਤੀ ਤ- ਲਾਗੂ ਸੀ ਜਦ- ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲ"ਿਕ, ਅਸ/ ਦੇਖਦੇ ਹ" ਿਕ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਸਵਾਲ" ਦਾ ਜਵਾਬ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਦੋਵ" ਮਾਮਿਲਆਂ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
18. ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, ਅਸ/ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ @ਤਰਦਾਤਾ ਦੀ ਿਵੱਤੀ ਸਿਥਤੀ ਦੇ ਿਵਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹ"। ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਬੰਧਤ ਕਲਾਜ਼ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ "ਬੀ) ਨ ੌ ਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੇ ਆਸ਼ਿਰਤ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂ ੰ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਲਈ ਿਵਚਾਿਰਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬ9ਰਤੇ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ। ਸੀ) ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾਃ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਿਵੱਤੀ ਸਿਥਤੀ ਜ" ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਪ3ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ: ਟਰਮੀਨਲ ਲਾਭ" ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਪ3ਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਿਨਮਨਿਲਖਤ ਰਕਮ" ਕੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤ" ਦਾ ਿਨਰਮਾਣ ਕਰੇਗੀ:
IV. ਦੂਿਜਆਂ ਤ- ਕਰਜ਼ਾ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਬਚੀ 9ੁੱਧ ਰਕਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤ- ਬਾਅਦ, ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹੇਠ ਿਲਿਖਆਂ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ 11% ਿਵਆਜ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਃ
III. ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿਨਵੇ9" ਤ- ਆਮਦਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਮਾਿਸਕ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤ- ਬਾਅਦ, ਜੇਕਰ ਇਹ 15% ਟੈਕਸ ਕੱਟਣ ਤ- ਬਾਅਦ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ" ਦੇ 60% ਤ- ਘੱਟ ਹੈ (ਜੋ ਿਮ3ਤਕ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮ; ਲੈ ਿਰਹਾ ਸੀ) (ਜੇ ਆਮਦਨ 10,000/- ਰੁਪਏ ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤ- ਵੱਧ ਹੈ) ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
19. ਮੌਜੂਦ ਕੇਸ ਲਈ ਉਕਤ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂ ੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਿਮ3ਤਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆ9ਿਰਤ" ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਵੇਰਿਵਆਂ ਤ- ਇਹ ਨ G ਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਿਮ3ਤਕ ਦੀ ਿਵਧਵਾ ਦੀ ਆਮਦਨ 6,845/- ਰੁਪਏ ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸੀ (ਮੁਢਲੀ ਤਨਖਾਹ 4140/- ਰੁਪਏ ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ) ਿਕFਿਕ ਉਹ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਿਸਹਤ ਿਵਭਾਗ ਿਵੱਚ ਨ ੌ ਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਪੈਨ9ਨ 3,478/- ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ<", ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਰੁਪਏ 10,323/- ਹੈ ਅਤੇ 9ੁੱਧ ਆਮਦਨ ਰੁਪਏ 7,618/- ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਦਰਸਾਏ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂ ੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਸਮ; ਉਪਰੋਕਤ ਅੰਕੜੇ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਉਕਤ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂ ੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤ- ਬਾਅਦ, ਅਸ/ ਪਾਇਆ ਿਕ ਇਸ ਤਰ<" ਪ3ਾਪਤ ਹੋਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ" ਦੇ 60% ਤ- ਘੱਟ ਨਹ/ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ<", ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂ ੰ ਉਸ ਅੰਕੜੇ 'ਤੇ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਵਚਾਿਰਆ ਨਹ/ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਿਮ3ਤਕ ਿਪਤਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮ; ਰੁਪਏ 3,210/- ਪ3ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸੀ ਜੋ ਿਮ3ਤਕ ਦੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਤ- ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ<", ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਉਸ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ ਦੇ 60% ਤ- ਘੱਟ ਨਹ/ ਹੈ ਜੋ ਿਮ3ਤਕ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮ; ਿਵਚਾਰ ਅਧੀਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ3ਾਪਤ ਕਰ ਿਰਹਾ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਇਸ ਿਦ39ਟੀਕੋਣ ਿਵੱਚ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂ ੰ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਪ39ਨ" ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਿਸਰਫ਼ ਫੈਸਿਲਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੱਥ" ਦੇ ਵੇਰਿਵਆਂ ਨੂ ੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
20. ਿਜੱਥ- ਤੱਕ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, @ਤਰਦਾਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਬਿਹਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਪੱ9ਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ @ਤਰਦਾਤਾ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਿਵਚਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਿਕFਿਕ ਉਸ ਦੇ ਿਪਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨ 8ਵ/ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ<", ਉਸ ਨ 0 ਉਕਤ ਿਬਨ D -ਪੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਿਮਤੀ 'ਤੇ ਉਕਤ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਅਸ/ ਇਹ ਨਹ/ ਸੋਚਦੇ ਿਕ ਉਪਰੋਕਤ ਦਲੀਲ @ਤਰਦਾਤਾ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗੀ ਿਕFਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹ ਯੋਗ ਨਹ/ ਹੈ ਜ" ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਤਰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਕਤ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
21. ਇਨ < " ਸਿਥਤੀਆਂ ਿਵੱਚ, ਸਾਡਾ ਿਵਚਾਰ ਹੈ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ 0 ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਕਾਨੂ ੰ ਨ ਦੇ ਪ39ਨ" ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਨਹ/ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ<", ਪਿਹਲੀ ਅਪੀਲ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।
22. ਨਤੀਜੇ ਵਜ-, ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਜ"ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ"ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ"ਦਾ ਹੈ।
23. ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਚੁੱਕਣਗੀਆਂ।
24. ਲ ੰ ਿਬਤ ਅਰਜ਼ੀਆਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਹਨ, ਦਾ ਿਨਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸਮਿਝਆ ਜਾਵੇਗਾ।....................................ਜੱਜ (ਬੀ. ਵੀ. ਨਾਗਰਥਨਾ)....................................ਜੱਜ (ਮਨ G ਜ ਿਮਸਰਾ) ਨਵ/ ਿਦੱਲੀ; 21 ਜੂਨ, 2023 ਿਡਸਕਲੇਮਰ:- ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱ ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਨਆਂ ਿਨਰਣ" ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾ ਲਈ ਉਹਨ" ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਿਵੱ ਚ ਸਮਝਣ ਤੱ ਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹ/ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਿਧਕਾਰਤ ਮੰਤਵ" ਲਈ, ਿਨਆਂ ਿਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰ ਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ3ਮਾਿਣਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂ ੰ ਤਰਜੀਹ ਿਦੱ ਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।